Shloka 9
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
सस्यमं तपञ्चकमिति स्थानं त्रैलोक्यविश्रुतम् / यत्र यक्रे भृगुश्रेष्ठः पितॄणां तृप्तिमक्षयाम्
Transliteration
sasyamaṃ tapañcakamiti sthānaṃ trailokyaviśrutam / yatra yakre bhṛguśreṣṭhaḥ pitṝṇāṃ tṛptimakṣayām
Translation
Le lieu nommé « Sasyamaṃ Tapañcakam » est renommé dans les trois mondes ; c’est là que le plus éminent des Bhṛgu (Paraśurāma) procura aux Pitṛs une satiété impérissable.
Word by Word
सस्यमम्(the place called) Sasyama
सस्यमम्:
सम्बन्ध/नाम (Apposition)
TypeNoun
Rootसस्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; नामरूपेण (as a name)
तपः-पञ्चकम्the group of five austerities
तपः-पञ्चकम्:
सम्बन्ध/नाम (Apposition)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + पञ्चक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; द्विगु-समास (पञ्च तपांसि)
इतिthus (called)
इति:
वाक्यचिह्न (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक-निदर्शन (quotative particle)
स्थानम्the place
स्थानम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular
त्रैलोक्य-विश्रुतम्renowned in the three worlds
त्रैलोक्य-विश्रुतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + विश्रुत (कृदन्त; √श्रु with vi-)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular; समासः त्रैलोक्ये विश्रुतम् (सप्तमी-तत्पुरुष)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Relative location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक देशवाचक (relative locative adverb: where)
यक्रेhe made/caused
यक्रे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — 3rd person singular
भृगु-श्रेष्ठःthe best of the Bhṛgus
भृगु-श्रेष्ठः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular; समासः भृगूणां श्रेष्ठः (षष्ठी-तत्पुरुष)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — Genitive plural
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — Accusative singular
अक्षयाम्imperishable
अक्षयाम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — Accusative singular; विशेषणम् (qualifying तृप्तिम्)