Shloka 69
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
दिशंप्राचीं समुद्दिश्य क्रोशमात्रमयासिषम् / ततो दिष्टवशेनाहं प्राद्रवं भयपीडितः
Transliteration
diśaṃprācīṃ samuddiśya krośamātramayāsiṣam / tato diṣṭavaśenāhaṃ prādravaṃ bhayapīḍitaḥ
Translation
Me dirigeant vers l’est, je n’avais parcouru qu’un krośa; puis, par décret du destin, accablé de peur, je me mis à courir.
Word by Word
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्राचीम्eastern
प्राचीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘दिशम्’ इति विशेषण
समुद्दिश्यhaving headed toward
समुद्दिश्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्+उद्+दिश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund); ‘having aimed/pointed towards’
क्रोश-मात्रम्a distance of one krośa
क्रोश-मात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोश (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (परिमाण: ‘a krośa in measure’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अयासिषम्I went
अयासिषम्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलुङ् (Aorist, लुङ्-लकार); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen; from there
ततः:
Desha/Kala (देश/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/अनन्तरार्थे—‘then/from there’
दिष्ट-वशेनby the power of fate
दिष्ट-वशेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदिष्ट (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘under the control of fate’); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; हेतौ/निमित्ते
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
प्राद्रवम्I ran forth
प्राद्रवम्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र+द्रु (धातु)
Formलुङ् (Aorist, लुङ्-लकार); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
भय-पीडितःafflicted by fear
भय-पीडितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘afflicted by fear’); क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषण