Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 4

मानुषेणाग्निना त्रिरपसव्यं परिगतमन्तःपुरमग्निरन्यो न दहति न चात्रान्योऽग्निर्ज्वलति वैद्युतेन भस्मना मृत्सम्युक्तेन करकवारिणावलिप्तं च ॥ कZ_०१.२०.०४ ॥

mānuṣeṇāgninā trir apasavyaṃ parigatam antaḥpuram agnir anyo na dahati na cātrānyo'gnir jvalati vaidyutena bhasmanā mṛt-samyuktena karaka-vāriṇāvaliptaṃ ca

Si le palais intérieur est contourné trois fois dans le sens inverse des aiguilles d’une montre avec un feu allumé par l’homme, aucun autre feu ne le brûlera et aucun autre feu ne s’y allumera ; et il doit aussi être enduit de cendre produite par la foudre, mêlée à de l’argile et appliquée avec de l’eau de grêle.

मानुषेणby a human (man-made)
मानुषेण:
TypeNoun/Adjective
Rootमानुष
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
अग्निनाby fire
अग्निना:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (करणे)
त्रिःthrice
त्रिः:
TypeIndeclinable
Rootत्रिः
Formअव्ययम् (संख्यावाचक-क्रियाविशेषणम्)
अपसव्यम्counter-clockwise
अपसव्यम्:
TypeAdjective/Adverbial
Rootअपसव्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; क्रियाविशेषणवत् (गमन-प्रकारः)
परिगतम्having circumambulated / having gone around
परिगतम्:
TypeParticiple
Rootपरि√गम् (गम्)
Formकृदन्तः (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; कर्मणि/भावे ‘having been gone around’
अन्तःपुरम्the inner palace (women’s quarters)
अन्तःपुरम्:
TypeNoun
Rootअन्तःपुर
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; कर्म (परिगतम्)
अग्निःfire
अग्निः:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; कर्ता
अन्यःanother
अन्यः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेषणम् (अग्निः)
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेध-अव्ययम्
दहतिburns
दहति:
TypeVerb
Root√दह्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
nor / not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेध-अव्ययम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अत्रhere / in this place
अत्र:
TypeIndeclinable
Rootअत्र
Formदेशवाचक-अव्ययम्
अन्यःanother
अन्यः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेषणम् (अग्निः)
अग्निःfire
अग्निः:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; कर्ता
ज्वलतिblazes / burns
ज्वलति:
TypeVerb
Root√ज्वल्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
वैद्युतेनby lightning / by an electrical (lightning) [means]
वैद्युतेन:
TypeAdjective (used as noun)
Rootवैद्युत
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
भस्मनाwith ash
भस्मना:
TypeNoun
Rootभस्मन्
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
मृत्with clay/earth
मृत्:
TypeNoun
Rootमृत्
Formतृतीया-एकवचनम् (वैकल्पिक-रूपेण), स्त्रीलिङ्गम्; ‘with clay/earth’ (करणे)
सम्युक्तेनmixed/combined (with)
सम्युक्तेन:
TypeParticiple
Rootसम्√युज् (युज्)
Formकृदन्तः (क्त), तृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘mixed/combined’ (भस्मना… सह)
करकवारिणाwith hail-water (water with hail)
करकवारिणा:
TypeNoun
Rootकरक-वारि
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
अवलिप्तम्smeared/coated
अवलिप्तम्:
TypeParticiple
Rootअव√लिप् (लिप्)
Formकृदन्तः (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘smeared/coated’
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
A
agni
A
antaḥpura
B
bhasman
M
mṛt

FAQs

As a directive for fire-risk mitigation: combine culturally accepted protective procedures with material treatments (plastering/coatings) intended to reduce ignition and spread.

To ensure compliance: ritual legitimizes the practice socially, while material measures operationalize safety in construction and maintenance.