Sutra 3
Devanagari script
शोभनाक्षिमन्तः इति काणखञ्जादीनां स्तुतिनिन्दायां द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०३.१८.०३ ॥
Transliteration
śobhanākṣimantaḥ iti kāṇakhañjādīnāṃ stutinindāyāṃ dvādaśapaṇo daṇḍaḥ
Translation
Si quelqu’un loue ou se moque de personnes décrites comme borgnes, boiteuses et autres—par exemple en les appelant «aux beaux yeux»—l’amende est de douze paṇas.
Word by Word
शोभनाक्षिमन्तः“those having beautiful eyes” (a flattering/taunting epithet)
शोभनाक्षिमन्तः:
TypeNoun (adjectival substantive)
Rootशोभन + अक्षि + मन्त्
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गम् (विशेषणवत् संज्ञापदम्); मन्त्-प्रत्ययान्त (possessive)
इतिthus; (so-called); indicating the quoted expression
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formइत्यादि-उद्धरण/निर्देशार्थक अव्ययम्
काणखञ्जादीनाम्of (those called) one-eyed, lame, and the like
काणखञ्जादीनाम्:
TypeNoun
Rootकाण + खञ्ज + आदि
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम् (समूहवाचक); ‘…आदि’ = ‘and others like …’
स्तुतिनिन्दायाम्in (the matter of) praise and abuse
स्तुतिनिन्दायाम्:
TypeNoun (compound)
Rootस्तु + निन्द्
Formसप्तमी-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; अधिकरणे (in the context of praise/abuse)
द्वादशपणः(of) twelve paṇas
द्वादशपणः:
TypeNoun (numeral compound)
Rootद्वादश + पण
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; दण्डस्य विशेषणम् (amount-qualifier)
दण्डःa penalty/fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विधेयम् (predicate)
Entities Mentioned
S
speakerP
persons with disabilities (targets)C
courtFAQs
Because the ‘praise’ can function as ridicule; the law targets humiliating intent/effect, not only overt abuse.