Adhyaya 77: Measurements of Mount Meru, the Boundary Mountains, and the Four Directional Great Trees

Verse 1

रुद्र उवाच । यदेतत् कर्णिकामूलं मेरोर् मध्यं प्रकीर्तितम् । तद् योजनसहस्राणि संख्यया मानतः स्मृतम् ॥ ७७.१ ॥

Rudra dijo: «Aquello que se proclama como la raíz de la ‘karṇikā’—la región central del monte Meru—se recuerda, según la medida numérica, como (extendida) por mil yojanas».

Verse 2

चत्वारिंशत् तथा चाष्टौ सहस्राणि तु मण्डलैः । शैलराजस्य तत्तत्र मेरुमूलमिति स्मृतम् ॥ ७७.२ ॥

Hay cuarenta y ocho mil (unidades), medidas por divisiones circulares (maṇḍala). Esa región, perteneciente al rey de las montañas, es recordada por la tradición como la “raíz de Meru”.

Verse 3

तेषां गिरिसहस्राणामनेकानां महोच्छ्रयः । दिगष्टौ च पुनस्तस्य मर्यादापर्वताः शुभाः ॥ ७७.३ ॥

Entre esos muchos miles de montañas, sus elevaciones son extraordinariamente grandes; y además, en las ocho direcciones hay montes auspiciosos que sirven de límites y definen su extensión.

Verse 4

जठरो देवकूटश्च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ । पूर्वपश्चायतावेतावर्णवान्तरव्यवस्थितौ । मर्यादापर्वतान् एतानष्टानाहुर्मनीषिणः ॥ ७७.४ ॥

En la dirección oriental se hallan dos montañas: Jaṭhara y Devakūṭa. Estas dos se extienden de oriente a occidente y están situadas entre los océanos. Los sabios llaman a estas ocho “montañas-límite” (maryādā-parvata).

Verse 5

योऽसौ मेरुर्द्विजश्रेष्ठाः प्रोक्तः कनकपर्वतः । विष्कम्भांस्तस्य वक्ष्यामि शृणुध्वं गदतस्तु तान् ॥ ७७.५ ॥

Oh, los mejores entre los dos veces nacidos, ese Meru del que se ha dicho que es la “montaña de oro”: ahora expondré sus anchuras (dimensiones). Escuchadlas mientras las declaro.

Verse 6

महापादास्तु चत्वारो मेरोरथ चतुर्दिशम् । यैर्न चचाल विष्टब्धा सप्तद्वीपवती मही ॥ ७७.६ ॥

Ahora bien, hay cuatro grandes soportes de Meru, que se extienden hacia las cuatro direcciones; sostenida por ellos, la Tierra—poseedora de los siete continentes—no se movió.

Verse 7

दशयोजनसाहस्रं व्यायामस्तेषु शङ्क्यते । तिर्यगूर्ध्वं च रचिता हरितालतटैर्वृताः ॥ ७७.७ ॥

Entre ellos, la extensión se calcula en diez mil yojanas. Están formados tanto en sentido horizontal como vertical, y quedan cercados por orillas de haritāla (sustancia amarilla semejante al oropimente).

Verse 8

मनःशिलादरीभिश्च सुवर्णमणिचित्रिताः । अनेकसिद्धभवनैः क्रीडास्थानैश्च सुप्रभाः ॥ ७७.८ ॥

Y están adornados con barrancos de manahśilā (oropimente rojo), jaspeados de oro y gemas; con muchas moradas de los Siddhas y con lugares de recreo, resplandecen con espléndida luminosidad.

Verse 9

पूर्वेण मन्दरस्तस्य दक्षिणे गन्धमादनः । विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्थितः ॥ ७७.९ ॥

Al oriente de ello está Mandara; al sur, Gandhamādana. En el flanco occidental está Vipula, y al norte se halla Supārśva, allí situado.

Verse 10

तेषां शृङ्गेषु चत्वारो महावृक्षाः प्रतिष्ठिताः । देवदैत्याप्सरोभिश्च सेविता गुणसंचयैः ॥ ७७.१० ॥

En sus cumbres se hallan establecidos cuatro grandes árboles. Son atendidos por dioses, daityas y apsaras—árboles dotados de un cúmulo de excelencias.

Verse 11

मन्दरस्य गिरेः शृङ्गे कदम्बो नाम पादपः । प्रलम्बशाखाशिखरः कदम्बश्चैत्यपादपः ॥ ७७.११ ॥

En la cumbre del monte Mandara hay un árbol llamado Kadamba; su copa está formada por ramas largas y extendidas. Ese Kadamba es venerado como árbol caitya, asociado a un memorial o recinto sagrado.

Verse 12

महाकुम्भप्रमाणेश्च पुष्पैर्विकचकेसरैः । महागन्धबनोञ्ञैश्च शोभितः सर्वकालजैः ॥ ७७.१२ ॥

Y es de la medida de una gran vasija de agua (mahā-kumbha), adornado con flores cuyos filamentos están plenamente abiertos, y con bosques sumamente fragantes y deleitosos, hermoso por la vegetación que se halla en toda estación.

Verse 13

समासेन परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः । सहस्रमधिकं सोऽथ गन्धेनापूरयन् दिशः ॥ ७७.१३ ॥

En suma, estaba rodeado por mundos que nutren a los seres vivientes; y luego—superando el millar (en medida o extensión)—llenó las direcciones con fragancia.

Verse 14

भद्राश्वो नाम वृक्षोऽयं वर्षाद्रेः केतुसंभवः । कीर्तिमान् रूपवान् श्रीमान् महापादपपादपः । यत्र साक्षाद्धृषीकेशः सिद्धसङ्घैर्निषेव्यते ॥ ७७.१४ ॥

Este es el árbol llamado Bhadrāśva, nacido de Ketu del Varṣādri (la Montaña de la Lluvia). Es célebre, hermoso y espléndido: un gran árbol de poderosas ramas; y allí Hṛṣīkeśa es atendido directamente por asambleas de Siddhas.

Verse 15

तस्य भद्रकदम्बस्य तथाश्ववदनो हरिः । प्राप्तवांश्चामरश्रेष्ठः स हि सानुं पुनः पुनः ॥ ७७.१५ ॥

Y por aquel auspicioso árbol kadamba, Hari—con rostro semejante al de un caballo—llegó una y otra vez a su ladera; pues él es, en verdad, el primero entre los inmortales.

Verse 16

तेन चालोकितं वर्षं सर्वद्विपदनायकाः । यस्य नाम्ना समाख्यातो भद्राश्वेति न संशयः ॥ ७७.१६ ॥

Por él fue contemplada aquella región (varṣa), y ello fue conocido entre todos los jefes de los bípedos (los hombres). Por su mismo nombre se la designa “Bhadrāśva”; de esto no hay duda.

Verse 17

दक्षिणस्यापि शैलस्य शिखरे देवसेविते । जम्बूः सद्यः पुष्पफलाः महाशाखोपशोभिता ॥ ७७.१७ ॥

En la cumbre del monte del sur también—como si fuera frecuentada por los devas—se alza el árbol jambu, que a la vez da flores y frutos, engalanado con grandes ramas.

Verse 18

तस्याः ह्यतिप्रमाणानि स्वादूनि च मृदूनि च । फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति गिरिमूर्धनि ॥ ७७.१८ ॥

En verdad, sus frutos—de tamaño extraordinario, dulces y tiernos—semejantes al néctar, caen sobre la cima de la montaña.

Verse 19

तस्माद् गिरिवरश्रेष्ठात् फलप्रस्यन्दवाहिनी । दिव्या जाम्बूनदी नाम प्रवृत्ता मधुवाहिनी ॥ ७७.१९ ॥

De aquel excelso monte surgió una corriente que llevaba el rezumar de los frutos; un río divino, llamado Jāmbūnadī, se puso en marcha, fluyendo como miel.

Verse 20

तत्र जाम्बूनदं नाम सुवर्णमनलप्रभम् । देवालङ्कारमतुलमुत्पन्नं पापनाशनम् ॥ ७७.२० ॥

Allí surgió un oro llamado Jāmbūnada—resplandeciente como el fuego—, adorno incomparable de los dioses, del que se dice que destruye el pecado.

Verse 21

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यकाः । पपुस्तदमृतप्रख्यं मधु जम्बूफलस्रवम् ॥ ७७.२१ ॥

Los devas, dānavas, gandharvas, yakṣas, rākṣasas y guhyakas bebieron aquella bebida melosa que manaba del fruto del jambu, célebre por ser como néctar.

Verse 22

सा केतुर्दक्षिणे वर्षे जम्बूलोकेषु विश्रुता । यस्या नाम्ना समाख्याता जम्बूद्वीपेति मानवैः ॥ ७७.२२ ॥

Esa región, célebre como “Ketu” en la división meridional, es renombrada entre los ámbitos de Jambū; y por su nombre los hombres la designan como “Jambūdvīpa”.

Verse 23

विपुलस्य च शैलस्य दक्षिणेन महात्मनः । जातः शृङ्गेति सुमहानश्वत्थश्चेति पादपः ॥ ७७.२३ ॥

Al sur del monte Vipula, de gran nobleza, surgió un árbol inmenso—un aśvattha—conocido por el nombre de Śṛṅga.

Verse 24

महोच्छ्रायो महास्कन्धो नैकसत्त्वगुणालयः | कुम्भप्रमाणै रुचिरैः फलैः सर्वर्त्तुकैः शुभैः || ७७.२४ ||

Aquel árbol es altísimo, de gran tronco, morada de muchos seres y cualidades; produce frutos auspiciosos y hermosos, del tamaño de cántaros, disponibles en toda estación.

Verse 25

स केतुः केतुमालानां देवगन्धर्वसेवितः । केतुमालेति विख्यातो नाम्ना तत्र प्रकीर्तितः । तन्निबोधत विप्रेन्द्रा निरुक्तं नामकर्मणः ॥ ७७.२५ ॥

Ese Ketu, vinculado a los Ketumālas y servido por devas y gandharvas, es allí celebrado con el nombre de “Ketumāla”. Comprended ahora, oh el más excelso de los brahmanes, la explicación etimológica unida a ese nombre y a su función.

Verse 26

क्षीरोदमथने वृत्ते माला स्कन्धे निवेशिताः । इन्द्रेण चैत्यकेतोस्तु केतुमालस्ततः स्मृतः । तेन तच्छिह्नितं वर्षं केतुमालेति विश्रुतम् ॥ ७७.२६ ॥

Cuando se completó el batido del Océano de Leche (Kṣīroda), se colocaron guirnaldas sobre su hombro. Entonces Indra recordó a Caityaketu como “Ketumāla”; por ello, la región (varṣa) marcada por ese signo llegó a ser famosa como “Ketumāla”.

Verse 27

सुपार्श्वस्योत्तरे शृङ्गे वटो नाम महाद्रुमः । न्यग्रोधो विपुलस्कन्धो यस्त्रियोजनमण्डलः ॥ ७७.२७ ॥

En la cumbre septentrional de Supārśva hay un gran árbol llamado Vaṭa—un nyagrodha, el banyán, de tronco vasto—cuya circunferencia abarca tres yojanas.

Verse 28

माल्यदामकलापैश्च विविधैस्तु समन्ततः । शाखाभिर्लम्बमानाभिः शोभितः सिद्धसेवितः ॥ ७७.२८ ॥

Adornado por doquier con diversas guirnaldas y arreglos de coronas florales, y embellecido por ramas que cuelgan, es servido y venerado por los Siddhas.

Verse 29

प्रलम्बकुम्भसदृशैर्हेमवर्णैः फलैः सदा । स ह्युत्तरकुरूणां तु केतुवृक्षः प्रकाशते ॥ ७७.२९ ॥

Con frutos siempre de color dorado, semejantes a cántaros colgantes, ese “árbol-estandarte” (ketu-vṛkṣa) se dice que aparece en la tierra de los Uttarakurus.

Verse 30

सनत्कुमारावरजाः मानसाः ब्रह्मणः सुताः । सप्त तत्र महाभागाः कुरवो नाम विश्रुताः ॥ ७७.३० ॥

Allí estaban siete, los hermanos menores de Sanatkumāra, hijos de Brahmā nacidos de la mente; esos eminentes eran célebres con el nombre de “Kuravas”.

Verse 31

तत्र स्थिरगतैर्ज्ञानैर्विरजस्कैर्महात्मभिः । अक्षयः क्षयपर्यन्तो लोकः प्रोक्तः सनातनः ॥ ७७.३१ ॥

Allí, por grandes almas cuyo conocimiento es firme y bien establecido, y que están libres de pasión, se describe un reino eterno: imperecedero, aunque se extiende hasta el límite de la disolución.

Verse 32

तेषां नामाङ्कितं वर्षं सप्तानां वै महात्मनाम् । दिवि चेह च विख्याता उत्तरा: कुरवः सदा ॥ ७७.३२ ॥

Esa región (varṣa) queda señalada por los nombres de aquellos siete magnánimos; y los Kurus del Norte son célebres en todo tiempo, tanto en el cielo como aquí, en el mundo humano.