Varaha Purana 166.5: Adhyaya 166, Shloka 5

The Greatness of the Sacred Pond Called Asikuṇḍa

Devanagari script

प्रतिगृह्य च तत्सर्वं तमुवाच स नारदः ॥ पितुर्ह्यनृणतां गत्वा स पुत्रो धर्मभाग्भवेत् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 166.5

Transliteration

pratigṛhya ca tat sarvaṁ tam uvāca sa nāradaḥ || pitur hy anṛṇatāṁ gatvā sa putro dharmabhāg bhavet ||

Translation

«Tras aceptar todo ello, Nārada le dijo: “Sólo después de alcanzar la liberación de la deuda hacia el padre, el hijo llega a ser partícipe legítimo del dharma”».

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रतिगृह्य: having accepted
• प्रतिगृह्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having accepted/received’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies तत्)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म/सम्बोधित-व्यक्ति)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to सः

• पितुः: of the father
• पितुः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; कारण/निश्चयार्थक निपात (indeed/for)

• अनृणताम्: freedom from debt (obligation)
• अनृणताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनृणता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अनृणता’ = ऋणाभावः (freedom from debt)

• गत्वा: having attained
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• सः: that
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धर्मभाग्: a sharer in merit/dharma
• धर्मभाग्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म-भाग् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (धर्मस्य भागः यस्य)

• भवेत्: would become/should become
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Varāha (quoting Nārada)

Tags

• Classical Literature
• Filial Ethics
• Dharma Discourse

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a dharma-ethical concept (ṛṇa/anṛṇa) central to Brahmanical normative thought, linking social legitimacy to discharge of familial obligations.

Which geographic location is identified?

No location is specified; the verse is conceptual, focused on ethical status and obligation.

What is the primary ethical instruction?

A son should address outstanding obligations connected with the father/lineage; ethical standing (dharma participation) is framed as contingent on fulfilling such duties.