Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

तत्याज स कथं देवः प्रभासे स्वं कलेवरम् । नाभ्यरण्यां समुद्भूतं यस्य पैतामहं गृहम्

Transliteration

tatyāja sa kathaṃ devaḥ prabhāse svaṃ kalevaram | nābhyaraṇyāṃ samudbhūtaṃ yasya paitāmahaṃ gṛham

Translation

¿Cómo podría ese Dios abandonar su propio cuerpo en Prabhāsa—él cuyo ‘hogar del Abuelo’ (Brahmā) surgió del bosque de lotos del ombligo?

Word by Word

• तत्याज: abandoned
• तत्याज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• स्वम्: his own
• स्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कलेवरम्)

• कलेवरम्: body
• कलेवरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलेवर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नाभि-अरण्याम्: in the navel-forest
• नाभि-अरण्याम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नाभि + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाभेः अरण्यम्)

• समुद्भूतम्: arisen, sprung forth
• समुद्भूतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + उद् + भू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गृहम्)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• पैतामहम्: belonging to the Grandfather (Brahmā)
• पैतामहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तद्धित-निर्मित विशेषण (पितामहसम्बन्धि) विशेषणम् (गृहम्)

• गृहम्: house, abode
• गृहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Unspecified (same inquiry voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims (implied)

Visual Art Cues

Scene: A double-vision tableau: above, Viṣṇu’s navel-lotus blooming with Brahmā seated; below, the Prabhāsa seashore at dusk with a solemn, luminous atmosphere suggesting the Lord’s ‘casting off’ as a transcendental event rather than death.

Characters & Entities

• Brahmā (pitāmaha)
• Hari/Viṣṇu (implied)
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord is the cosmic source of Brahmā; therefore any ‘abandoning of the body’ is a sacred mystery used to exalt Prabhāsa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is theological-poetic.