Adhyaya 75
El capítulo 75 ofrece una enseñanza teológica ligada a un lugar: Īśvara instruye a Devī acerca del liṅga llamado Śākalakaleśvara/Kalakaleśvara en Prabhāsa-kṣetra, indicando su ubicación relativa y su fama como destructor de pāpa (pecado). Presenta además un nāma-catuṣṭaya ordenado por yugas: el mismo liṅga es recordado con distintos nombres—Kāmeśvara (Kṛta), Pulahēśvara (Tretā), Siddhinātha (Dvāpara) y Nāradeśa (Kali)—y explica Kalakaleśa/Kalakaleśvara mediante una etimología basada en el sonido. El primer relato del nombre lo vincula al estruendo “kalakala” que surge cuando Sarasvatī llega al mar y los seres celestiales se regocijan. El segundo relato, de tono social y ético, narra cómo Nārada realiza severas tapas y un Pauṇḍarīka-yajña cerca del liṅga, convoca a muchos ṛṣis y, cuando los brāhmaṇas locales acuden por la dakṣiṇā, arroja objetos valiosos para provocar disputa; estalla una riña y los brāhmaṇas eruditos pero pobres lo reprenden, quedando así la causa del nombre Kalakaleśvara, asociado a la algarabía y la querella. La phalaśruti concluye: bañar el liṅga y hacer triple pradakṣiṇā conduce a Rudraloka; y adorarlo con perfumes y flores, y donar oro a receptores cualificados, otorga el “estado supremo.”
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं शाकलकलेश्वरम् । शाकल्येश्वरनैरृत्ये धनुषां षष्टिभिः स्थितम्
Īśvara dijo: Luego, oh Gran Diosa, debe uno ir al Liṅga llamado Śākalakaleśvara. Está situado al suroeste de Śākalyeśvara, a una distancia de sesenta dhanuṣ (arcos).
Verse 2
तच्चतुर्युगनामाढ्यं स्मृतं पातकनाशनम् । पूर्वं कामेश्वरंनाम त्रेतायां पुलहेश्वरम्
Ese (Liṅga) es recordado como portador de nombres a través de los cuatro yuga y como destructor de pecados. Antaño se llamó Kāmeśvara; en la era Tretā, (se le llamó) Pulaheśvara.
Verse 3
द्वापरे सिद्धिनाथं तु नारदेशं कलौ स्मृतम् । तथा कलकलेशं च नाम तस्यैव कीर्त्तितम्
En la era Dvāpara se le llama Siddhinātha; en la era Kali se le recuerda como Nāradeśa. Asimismo, el nombre Kalakaleśa también se proclama para ese mismo (Liṅga).
Verse 4
समुद्रे च महापुण्ये यस्मिन्काले सरस्वती । आगता सा महाभागा हृष्टा तुष्टा सरिद्वरा । तस्य तोयस्य शब्देन सागरस्य महात्मनः
En el océano supremamente santo, cuando llegó Sarasvatī—ella, la afortunada y excelsa entre los ríos, gozosa y satisfecha—por el sonido de las aguas de aquel océano magnánimo…
Verse 5
ततो देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । नेदुः कलकलं तत्र तुमुलं लोमहर्षणम्
Entonces los dioses, junto con los Gandharvas—y los rishis, Siddhas y Cāraṇas—alzaron allí un clamor poderoso, estremecedor, un resonante “kalakala”.
Verse 6
तेन शब्देन महता मम मूर्त्तिः समुत्थिता । कल्कलेश्वरनामेति ततो लिंगं प्रकीर्तितम्
Por aquel gran sonido, surgió Mi forma manifestada; por ello ese liṅga llegó a ser célebre con el nombre de «Kalkaleśvara».
Verse 7
इति ते पूर्ववृत्तांतं कथितं नामकार णम् । सांप्रतं तु यथा जातं पुनः कलकलेश्वरम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये
Así te he relatado lo sucedido antaño: la razón del nombre. Ahora, cómo Kalkaleśvara volvió a manifestarse en tiempos posteriores, eso te lo explicaré; escucha con mente unificada, oh amada.
Verse 9
पुरा द्वापरसंधौ च प्रविष्टे तु कलौ युगे । नारदस्तु समागत्य क्षेत्रं प्राभासिकं शुभम् । संचकार तपश्चोग्रं तत्र लिंगसमीपतः
Antaño, en el umbral del Dvāpara cuando había comenzado el Kali-yuga, Nārada llegó al auspicioso campo sagrado de Prābhāsika y allí practicó una austeridad intensa, junto al liṅga.
Verse 10
ततो हृष्टमना भूत्वा तल्लिंगस्य समीपतः । स चकार महायज्ञं पौंडरीकमिति श्रुतम्
Entonces, con el corazón jubiloso, celebró junto a aquel liṅga un gran sacrificio, conocido por la tradición como el Pauṇḍarīka (Mahāyajña).
Verse 11
देवदेवस्य तुष्ट्यर्थं स सदा भावितात्मवान् । समाहूय ऋषींस्तत्र ब्रह्मलोकात्सहस्रशः
Para complacer al Dios de los dioses, él—siempre dueño de sí y recogido en espíritu—convocó allí a miles de ṛṣis desde Brahmaloka.
Verse 12
ततः संभृतसंभारो यज्ञोपकरणान्वितः । कृत्वा कुण्डादिकं सर्वं समारेभे ततः क्रतुम्
Luego, habiendo reunido todos los preparativos y provisto de los utensilios del yajña, y tras disponerlo todo comenzando por los kuṇḍas (fosos de fuego), dio inicio al rito.
Verse 13
ततः संपूर्णतां प्राप्ते तस्मिन्क्रतौ वरानने
Entonces, cuando aquel sacrificio hubo alcanzado su plenitud, oh de bello rostro,
Verse 14
अथागमंस्ततो विप्रास्तत्र क्षेत्रनिवासिनः । दक्षिणार्थं महदेवि शतशोऽथ सहस्रशः
Entonces, oh Gran Diosa, los brāhmaṇas que habitaban en aquella región sagrada acudieron allí por cientos y aun por miles, en busca de la dakṣiṇā (la dádiva sacrificial).
Verse 15
ततः स कौतुकाविष्टस्तेषां युद्धार्थमेव हि । प्राक्षिपत्तत्र रत्नानि सुवर्णं च महीतले
Entonces, arrebatado por un impulso juguetón, arrojó allí sobre la tierra joyas y oro, con la intención verdadera de incitarlos a la disputa.
Verse 16
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे युध्यमानाः परस्परम् । कोलाहलं परं चक्रुर्बहुद्रव्यपरीप्सया
Entonces, todos aquellos brāhmaṇas, luchando entre sí, levantaron un gran alboroto, impulsados por el deseo de obtener abundantes riquezas.
Verse 17
एके दिगंबरा देवि त्यक्तयज्ञोपवीतिनः । विकचाः केऽपि दृश्यंते त्वन्ये रुधिरविप्लवाः
Oh Diosa, a algunos se los vio desnudos, habiendo arrojado el cordón sagrado; otros aparecían con el cabello suelto y revuelto; y otros más, manchados y salpicados de sangre: tal era el tumulto allí.
Verse 18
अन्ये परस्परं जघ्नुर्मुष्टिभिश्चरणैस्तथा । एवं तत्र तदा क्षिप्तं यद्द्रव्यं नारदेन तु
Otros se golpeaban mutuamente con puños y pies. Así, la riqueza que Nārada arrojó allí en aquel momento dio lugar a semejante escena.
Verse 19
अथाभावे तु वित्तस्य ये च विप्रा ह्यकिंचनाः । विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणैर्जर्जरीकृताः
Luego, al faltar la riqueza, aquellos brāhmaṇas verdaderamente indigentes—aunque dotados de saber y humildad—fueron golpeados y malheridos por otros brāhmaṇas.
Verse 20
ते तमूचुर्भृशं शांताः स्मयमानं मुहुर्मुहुः । कलहार्थं यतो दानं त्वया दत्तमिदं मुने
Aquellos, muy serenos y contenidos, hablaron a ese muni que sonreía una y otra vez: «Puesto que este don que tú has otorgado, oh sabio, se ha vuelto causa de disputa…»
Verse 21
विद्यायुक्तान्परित्यज्य विधिं त्यक्त्वा तु याज्ञिकम् । तस्मादस्य मुने नाम ख्यातं कलकलेश्वरम्
«Al desatender a los dotados de saber y abandonar la debida norma del sacrificio, por eso, oh muni, este nombre se hizo célebre: Kalakaleśvara, el Señor del Tumulto.»
Verse 22
तेन नाम्ना द्विजश्रेष्ठ लिंगमेतद्भविष्यति । एतस्मात्कारणाद्देवि जातं कलकलेश्वरम्
«Por ese mismo nombre, oh el mejor de los dos veces nacidos, este liṅga será conocido. Por esta causa, oh Diosa, llegó a llamarse Kalakaleśvara.»
Verse 23
यस्तं स्नाप्य नरो भक्त्या कुरुते त्रिः प्रदक्षिणम् । स गच्छेद्रुद्रलोकं तु त्वत्प्रसादादसंशयम्
Quien, con devoción, bañe ese liṅga y realice tres pradakṣiṇā (circunvalaciones), ciertamente irá al mundo de Rudra, por tu gracia, sin duda alguna.
Verse 24
यस्तं पूजयते भक्त्या गंधपुष्पानुलेपनैः । हेमं दत्त्वा द्विजातिभ्यः स गच्छेत्परमं पदम्
Quien adore ese liṅga con devoción, con fragancias, flores y ungüentos, y ofrezca oro a los dos veces nacidos, alcanzará el estado supremo.
Verse 75
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कलकलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः
Así concluye el capítulo septuagésimo quinto, llamado «Descripción de la grandeza de Kalakaleśvara», en la primera parte, el Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, dentro del séptimo libro, el Prabhāsa-khaṇḍa, del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.