Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं संपूजयति भक्तितः । वर्षाणामयुतं साग्रं पूजितो वृषभध्वजः

Transliteration

pratiṣṭhāpya mahāliṃgaṃ saṃpūjayati bhaktitaḥ | varṣāṇāmayutaṃ sāgraṃ pūjito vṛṣabhadhvajaḥ

Translation

Tras establecer un gran Liṅga, lo adoró con devoción. Durante diez mil años completos, el Señor de la enseña del toro (Vṛṣabhadhvaja, Śiva) fue venerado.

Word by Word

• प्रतिष्ठाप्य: having installed/established
• प्रतिष्ठाप्य: Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive modifying main action)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: √स्था (1P) उपसर्ग: प्रति; अर्थः—having established

• महालिङ्गम्: the great liṅga
• महालिङ्गम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महच्च तत् लिङ्गम्)

• संपूजयति: worships fully
• संपूजयति: Kriyā (Predicate action)
• Type: Verb
• Root: सम्-पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: √पूज्, उपसर्ग: सम्

• भक्तितः: out of devotion / devoutly
• भक्तितः: Hetu/Instrumental sense (Cause/means)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/हेतु), एकवचन; अव्ययीभावे प्रयोगः—‘भक्तितः’ = out of devotion/by devotion

• वर्षाणाम्: of years
• वर्षाणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• अयुतम्: ten thousand
• अयुतम्: Parimāṇa (Measure/extent)
• Type: Noun
• Root: अयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (प्रमाण/परिमाण), एकवचन; संख्यावाचक—ten thousand

• साग्रम्: and more (with an excess)
• साग्रम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—‘साग्र’ = with an excess/plus (and more)

• पूजितः: worshipped
• पूजितः: Karta/Predicate complement (describing subject)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: √पूज्; अर्थः—having been worshipped

• वृषभध्वजः: Śiva (whose banner is the bull)
• वृषभध्वजः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘वृषभः ध्वजः यस्य सः’ (epithet of Śiva)

Speaker

Śiva (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Varuṇeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Varuṇa establishes a great liṅga and worships Śiva with devotion for ten thousand years; Śiva is invoked as Vṛṣabhadhvaja, the bull-bannered Lord.

Characters & Entities

• Varuṇa
• Śiva (Vṛṣabhadhvaja)
• Mahāliṅga
• Pratiṣṭhā
• Pūjā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady devotion—expressed through establishing and worshipping the liṅga—forms the archetype of sacred-site merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Varuṇeśvara liṅga (the mahāliṅga established by Varuṇa) in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation) followed by devoted pūjā over a prolonged period.