Previous Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

वरदावारुणे भागे धनुषां पञ्चके स्थितम् । पञ्चम्यां पूजयित्वा च न दुःखी जायते नरः । इति श्री स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गन्धर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षड्विंशतितमो ऽध्यायः

varadāvāruṇe bhāge dhanuṣāṃ pañcake sthitam | pañcamyāṃ pūjayitvā ca na duḥkhī jāyate naraḥ | iti śrī skānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye gandharveśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaḍviṃśatitamo 'dhyāyaḥ

En el cuadrante de Varuṇa de Varadā, situado a una distancia de cinco dhanuṣ (longitudes de arco): quien adore allí en el quinto día lunar (Pañcamī) no nace en la aflicción. Así concluye el capítulo vigésimo sexto, “Descripción de la Grandeza de Gandharveśvara”, en el Prabhāsa Khaṇḍa del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, dentro del Prabhāsakṣetra Māhātmya.

varadā-vāruṇein the Varadā and Vāruṇā (region)
varadā-vāruṇe:
Adhikarana (Location qualifier/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvaradā (प्रातिपदिक) + vāruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (वरदा च वारुणा च) विशेषण (भāge इति)
bhāgein the part/section
bhāge:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
dhanuṣāmof bows (as a measure)
dhanuṣām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
pañcakein a set of five
pañcake:
Adhikarana (Measure-location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpañcaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
sthitamsituated
sthitam:
Kriya (State predicate/भाव)
TypeAdjective
Rootsthita (कृदन्त; √sthā धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); (लिङ्गम्/स्थानम् इत्यादि) विशेषण
pañcamyāmon the fifth (lunar day)
pañcamyām:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootpañcamī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तिथिवाचक
pūjayitvāhaving worshipped
pūjayitvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootpūj (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) — ‘पूजयित्वा’ = having worshipped
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
duḥkhīunhappy, afflicted
duḥkhī:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootduḥkhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नरः इति)
jāyatebecomes/is born
jāyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative/end marker)
śrīholy, revered
śrī:
Viśeṣaṇa (Honorific qualifier)
TypeAdjective
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्मानसूचक उपसर्गवत् (honorific)
skāndein the Skanda (Purāṇa)
skānde:
Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootskānda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ग्रन्थनाम
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महच्च तत् पुराणम्)
ekāśīti-sāhasryāmin the (collection) of eighty-one thousand
ekāśīti-sāhasryām:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootekāśīti (संख्या-प्रातिपदिक) + sāhasrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः) — 81,000 (verses) सूचक; विशेषण (संहितायाम्)
saṃhitāyāmin the Saṃhitā
saṃhitāyām:
Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
saptamein the seventh
saptame:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक; विशेषण (खण्डे)
prabhāsakhaṇḍein the Prabhāsa-khaṇḍa
prabhāsakhaṇḍe:
Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक) + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)
prathamein the first
prathame:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक; विशेषण (माहात्म्ये)
prabhāsakṣetra-māhātmyein the Māhātmya of Prabhāsa-kṣetra
prabhāsakṣetra-māhātmye:
Adhikarana (Text locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhāsa-kṣetra (प्रातिपदिक) + māhātmya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)
gandharveśvara-māhātmya-varṇanam-nāma(chapter) named ‘Description of the Gandharveśvara Māhātmya’
gandharveśvara-māhātmya-varṇanam-nāma:
Karta (Title/उपाधि)
TypeNoun
Rootgandharveśvara (प्रातिपदिक) + māhātmya (प्रातिपदिक) + varṇana (प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (गन्धर्वेश्वरस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्) + ‘नाम’ = नामधेय-निर्देश
ṣaḍviṃśatitamaḥtwenty-sixth
ṣaḍviṃśatitamaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootṣaḍviṃśati (संख्या-प्रातिपदिक) + -tama (तमत् प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) विशेषण (अध्यायः)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (Colophon/Chapter ending formula)

Tirtha: Varadā (Varuṇa-bhāga spot; associated with Gandharveśvara māhātmya)

Type: ghat

Scene: A pilgrim worships at a small shrine/spot in the Varuṇa direction of Varadā, measured five dhanuṣ away; the moon’s pañcamī phase is suggested; the scene ends with a colophon-like sense of completion and assurance of sorrowlessness.

V
Varadā
V
Varuṇa (direction)
G
Gandharveśvara
S
Skanda Mahāpurāṇa
P
Prabhāsa Khaṇḍa
P
Prabhāsakṣetra Māhātmya

FAQs

Regular tīrtha-worship on sacred tithis is praised as a means to remove duḥkha and establish auspiciousness in life.

Gandharveśvara associated with the Varadā locality/area in Prabhāsa Kṣetra (with directional and distance markers).

Worship on Pañcamī (the fifth lunar day) at the indicated shrine/location.