Adhyaya 236

Verse 1

ततो गच्छेन्महादेवि दुर्वासादित्यमुत्तमम् । यत्र दुर्वाससा तप्तं तपो वर्षसहस्रकम् । निराहारो जिताहारः सूर्याराधनतत्परः

Entonces, oh Gran Diosa, debe uno ir al excelso santuario de Durvāsāditya, donde Durvāsas practicó austeridades durante mil años: ayunando, dominando su sustento y entregado por entero a la adoración de Sūrya, el Sol divino.

Verse 2

एवं कालेन महता दिव्यतेजा जनाधिपः । प्रत्यक्षं दर्शनं गत्वा प्राह सूर्यो महामुनिम्

Así, tras largo tiempo, el señor resplandeciente (Durvāsas), príncipe entre los hombres, alcanzó la visión directa; y Sūrya se manifestó y habló al gran sabio.

Verse 3

सूर्य उवाच । मा ब्रह्मन्साहसं कार्षीर्वरं वरय सुव्रत । अप्राप्यमपि दास्यामि यत्ते मनसि वर्तते

Dijo Sūrya: “Oh brahmán, no obres con temeridad. Oh tú de voto excelente, elige un don. Aun lo difícil de obtener te lo concederé: cuanto mora en tu mente.”

Verse 4

दुर्वासा उवाच । प्रसन्नो यदि मे देव वरार्हो यदि चाऽप्यहम् । अत्र स्थाने त्वया स्थेयं यावत्तिष्ठति मेदिनी

Durvāsā dijo: “Si estás complacido conmigo, oh Señor, y si en verdad soy digno de un don, entonces permanece en este mismo lugar mientras la tierra perdure.”

Verse 5

दुर्वासादित्यना माऽत्र लोके ख्यातिं च गच्छतु । मया प्रतिष्ठिता या तु प्रतिमा तव सुन्दरी

“Y en este mundo, que el nombre ‘Durvāsā-Āditya’ alcance fama aquí. Y que también sea celebrada tu hermosa imagen, la pratimā que yo he consagrado.”

Verse 6

तस्यां सांनिध्यमेवास्तु तव देव जगत्पते । सांनिध्यं कुरुत चात्र यमुना दुहिता तव । त्वत्सुतस्तु महातेजा धर्मराजो महाबलः

En esa imagen, que tu presencia en verdad permanezca, oh Dios, Señor del mundo. Y aquí también, que Yamunā, tu hija, establezca su presencia; y que tu hijo—Dharmarāja, de gran fulgor y gran fuerza—permanezca asimismo aquí.

Verse 7

सूर्य उवाच । एतत्सर्वं मुनिश्रेष्ठ त्वयोक्तं संभविष्यति । तीर्थानां कोटिरन्या च गंगादीनां महामुने

Dijo Sūrya: «Oh el mejor de los sabios, todo cuanto has dicho se cumplirá. Y, oh gran asceta, habrá además otro “crore” de tīrthas—comenzando por el Gaṅgā y los demás—(vinculados a este lugar).»

Verse 8

आगमिष्यति ते स्थानं निश्चितं वचनान्मम । अत्र स्थाने मया ब्रह्मन्स्थातव्यं सह दैवतैः

Tu lugar llegará a existir con certeza, por la firmeza de mi palabra. Oh brahmán, en este sitio debo morar, junto con las deidades.

Verse 9

आदित्यानां प्रभावैस्तु ब्रह्मांडोदरवासिनाम् । तेषां माहात्म्यसंयुक्तः स्थास्ये चात्र महामुने

En verdad, por los poderes de los Ādityas que moran en el seno del orbe cósmico, oh gran sabio, también permaneceré aquí, investido de su grandeza (māhātmya).

Verse 10

सवितॄणां सहस्रेण दृष्टेनैव तु यत्फलम् । तत्फलं कोटिगुणितं दुर्वासादित्यदर्शनात्

Cualquier mérito que surja tan solo por contemplar mil Sūryas, ese mismo mérito se multiplica por un “crore” mediante el darśana de Durvāsā-Āditya.

Verse 11

लप्स्यंते प्राणिनः सर्वे यज्ञकोटिफलं तथा । एवमुक्त्वा तदा सूर्यः सस्मार तनयां निजाम् । तथा च धर्मेराजानं सर्वप्राणिनियामकम्

«Todos los seres vivientes obtendrán también el fruto de un koṭi de sacrificios (yajñas)». Dicho esto, Sūrya recordó entonces a su propia hija, y también a Dharmarāja, el rey que refrena y gobierna a todas las criaturas.

Verse 12

स्मृतमात्रा तत्र भित्त्वा पातालतलमुद्ययौ । सा नदीरूपिणी देवी तीर्थकोटिसमन्विता

En cuanto fue recordada, se alzó allí, quebrando la superficie del Pātāla (el inframundo). Aquella Diosa, tomando forma de río, emergió dotada de un koṭi de tīrthas.

Verse 13

यमश्च तत्र भगवान्कालदंडधरस्तदा । ऊचतुः प्रणयोपेतौ सूर्यं भुवनसाक्षिणम्

Entonces Yama también—el venerable Señor que porta el bastón del Tiempo—habló allí con afectuosa reverencia, dirigiéndose a Sūrya, testigo de todos los mundos.

Verse 14

यम उवाच । आज्ञापयतु मां देवो यमुनां च जगत्प्रभुः । कार्यं यद्भाविनोऽर्थस्य तत्करिष्ये न संशयः

Yama dijo: «Que el Señor del mundo me ordene a mí—y también a Yamunā. Lo que deba hacerse por causa de lo venidero, eso lo cumpliré sin duda».

Verse 15

सूत उवाच । अत्र क्षेत्रे स्वरूपेण स्थातव्यं वचनान्मम । पापिनां प्राणिनां चात्र रक्षा कार्या प्रयत्नतः

Sūta dijo: «En esta región sagrada debéis permanecer en vuestra propia forma manifiesta, conforme a mi palabra; y aquí debéis, con empeño, brindar protección incluso a los seres pecadores».

Verse 16

सूर्यभक्ताः सदा रक्ष्या ब्राह्मणा गृहमेधिनः । त्वं चापि यमुने चात्र कोटितीर्थेन संयुता

A los devotos de Sūrya se les debe proteger siempre—en especial a los brāhmaṇas que sostienen el dharma del hogar. Y tú también, oh Yamunā, has de quedar establecida aquí, unida a Koṭitīrtha.

Verse 17

वस त्वं भव सुप्रीता स्थाने दुर्वाससोद्भवे । इत्येवमुक्त्वा देवेशस्तत्र दुर्वाससोंऽतिके

«Habita aquí y alégrate plenamente, en este lugar surgido por Durvāsas». Dicho esto, el Señor de los dioses permaneció allí, junto a Durvāsas.

Verse 18

पश्यतां सर्वदेवानामंतर्द्धानमगात्प्रभुः । दुर्वासास्तु तदा हृष्टो यावत्पश्यति स्वाश्रमम्

Mientras todos los dioses contemplaban, el Señor se desvaneció de la vista. Entonces Durvāsas, lleno de gozo, prosiguió hasta ver su propio āśrama.

Verse 19

तावत्पातालमार्गेण यमुना प्रादुराभवत् । यमश्च भगवांस्तत्र दृष्टः क्षेत्रपरूपधृक्

En ese instante, Yamunā se manifestó por un sendero subterráneo. Y allí fue visto el venerable Yama, tomando la forma del guardián del kṣetra.

Verse 20

ईश्वर उवाच । इत्थं समभवत्तत्र यमुनोद्भेदमुत्तमम् । कुण्डमादित्यतो याम्ये दुंदुभिस्तत्र पूर्वतः

Īśvara dijo: «Así, en aquel lugar ocurrió la excelsa irrupción de Yamunā. Al sur de Āditya hay un estanque, y al este de él está el tīrtha llamado Duṃdubhi».

Verse 21

क्षेत्रपालो महादेवि यतो दुंदुभिनिःस्वनः । तत्र स्नात्वा महाकुण्डे यः संतर्पयते पितॄन्

Oh gran Diosa, allí donde se oye el resonar del Duṃdubhi, allí está Kṣetrapāla, guardián del lugar sagrado. Quien se baña allí en el gran estanque y ofrece tarpaṇa para satisfacer a los Pitṛs (ancestros)…

Verse 22

दश वर्षाणि पञ्चैव तृप्तिं यांति पितामहः । पिंडदानेन दत्तेन पितॄणां तुष्टिमावहेत् । नरके तु स्थितानां च मुक्तिर्भूयान्न संशयः

Los antepasados (pitāmaha) alcanzan satisfacción durante quince años. Mediante la ofrenda de piṇḍas se trae contento a los Pitṛs; y aun para quienes están en el infierno, la liberación se vuelve abundante—sin duda alguna.

Verse 23

माघे मासि सिते पक्षे सप्तम्यां संयतात्मवान् । दुर्वासार्कं च संपूज्य मुच्यते ब्रह्महत्यया

En el mes de Māgha, en la quincena luminosa, en el séptimo día lunar, el devoto de alma contenida que venera debidamente a Durvāsārka (el Sol de Durvāsā) queda libre del pecado de brahma-hatyā, el gravísimo crimen de matar a un brāhmaṇa.

Verse 24

स्नात्वा तु यमुना कुण्डे माधवे मासि मानवः । पूजयेद्भक्तिभावेन रविं गगनभूषणम्

En el mes de Mādhava (Vaiśākha), tras bañarse en el Yamunā-kuṇḍa, debe uno adorar con devoción a Ravi—el Sol, ornamento del firmamento.

Verse 25

पठेत्सहस्रं नाम्ना तु दुर्वासादित्यसंनिधौ । षण्मासान्मुच्यते जंतुर्यद्यपि ब्रह्महा नरः

En presencia de Durvāsāditya debe recitarse el «millar de nombres» (sahasranāma). En seis meses el ser queda liberado, aun si es un hombre culpable de brahma-hatyā.

Verse 26

सर्वमंगलमांगल्यं सर्वपापप्रणाशनम् । दुर्वासादित्यनामानं सूर्यं को नु न पूजयेत्

El Sol llamado Durvāsāditya es la auspiciosidad de todo lo auspicioso y el destructor de todo pecado; ¿quién, en verdad, no adoraría a ese Sol?

Verse 27

न तदस्ति भयं किंचिद्यदनेन न शाम्यति । दर्शनेनापि सूर्यस्य तत्र दुर्वाससः प्रिये

Oh amada de Durvāsā, no existe temor alguno que no se apacigüe por esto; en verdad, aun con solo contemplar al Sol allí, el miedo se disipa.

Verse 28

संपद्यंते तथा कामाः सर्व एव यथेप्सिताः । बंध्यानां पुत्रफलदं भीतानां भयनाशनम्

Así, todos los deseos se cumplen tal como se anhelan; concede el fruto de un hijo a las estériles y destruye el temor de los atemorizados.

Verse 29

भूतिप्रदं दरिद्राणां कुष्ठिनां परमौषधम् । बालानां चैव सर्वेषां ग्रहरक्षोनिवारणम् । महापापोपशमनं दुर्वासादित्यदर्शनम्

La visión de Durvāsāditya otorga prosperidad a los pobres, es la medicina suprema para los leprosos; para todos los niños ahuyenta las aflicciones planetarias y a los espíritus dañinos, y apacigua incluso los grandes pecados.

Verse 30

हेमाश्वस्तत्र दातव्यः सूर्यमुद्दिश्य भामिनि । ब्राह्मणे वेदसंयुक्ते तेन दत्ता मही भवेत्

Oh hermosa dama, allí debe ofrecerse un caballo de oro, dedicándolo al Sol; si se entrega a un brāhmaṇa versado en los Vedas, tal dádiva equivale a haber donado la misma tierra.

Verse 31

यस्तत्र पूजयेद्देवं क्षेत्रपालं च दुन्दुभिम् । स पुत्रपशुमान्धीमाञ्छ्रीमान्भवति मानवः

Quien adore allí a la Deidad—junto con el Kṣetrapāla y Dundubhi—se vuelve un hombre dotado de hijos y ganado, sabio y próspero.

Verse 32

न भयं जायते तस्य त्रिविधं वरवर्णिनि । अर्धगव्यूतिमात्रं तु तत्र क्षेत्रं रवेः स्मृतम्

Oh dama de tez excelente, en él no surge el triple temor; y el dominio sagrado de Ravi (el Sol) allí se dice que se extiende sólo hasta media gavyūti.

Verse 33

न तत्र प्रविशेज्जन्तुः सूर्यभक्तिविवर्जितः । इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम्

Ningún ser debe entrar en ese lugar sagrado si carece de devoción a Sūrya. Así, oh Devī, ha sido proclamado este Māhātmya, cuyo dios presidente es el Sol.

Verse 236

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दुर्वासादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa—en la Saṃhitā de ochenta y un mil versos—en el séptimo libro llamado Prabhāsa Khaṇḍa, en la primera sección denominada Prabhāsakṣetra Māhātmya, el capítulo titulado «Descripción de la grandeza de Durvāsā y Āditya», siendo el Capítulo 236.