Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

श्रीकंठं रुद्रकोटिं च कुरुक्षेत्रं गयां तथा । ज्वालामार्गं प्रयागं च विशालामर्बुदं शुभम्

Transliteration

śrīkaṃṭhaṃ rudrakoṭiṃ ca kurukṣetraṃ gayāṃ tathā | jvālāmārgaṃ prayāgaṃ ca viśālāmarbudaṃ śubham

Translation

También fue a Śrīkaṇṭha y a Rudrakoṭi, a Kurukṣetra y a Gayā; a Jvālāmārga, a Prayāga, y a la auspiciosa Viśālā y Arbuda.

Word by Word

• श्रीकण्ठम्: Śrīkaṇṭha (a sacred place/name)
• श्रीकण्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीकण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—श्रीमान् कण्ठः यस्य/श्रीकण्ठः (कर्मधारय/बहुव्रीह्यर्थे रूढ)

• रुद्रकोटिम्: Rudrakoṭi
• रुद्रकोटिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—रुद्राणां कोटिः/रुद्रस्य कोटिः (षष्ठी-तत्पुरुष; तीर्थनाम)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• कुरुक्षेत्रम्: Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कुरूणां क्षेत्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• गयाम्: Gayā
• गयाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अनुक्रम (also)

• ज्वालामार्गम्: Jvālāmārga
• ज्वालामार्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्वाला-मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—ज्वालायाः मार्गः (षष्ठी-तत्पुरुष; तीर्थनाम)

• प्रयागम्: Prayāga
• प्रयागम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• विशालामर्बुदम्: Viśālā-Arbuda
• विशालामर्बुदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विशाला-अर्बुद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—विशालायाम् अर्बुदम्/विशालाया अर्बुदम् (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष; तीर्थनाम)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (विशालामर्बुदम्) विशेषयति

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: कुरुक्षेत्र; गया; प्रयाग; अर्बुद (अर्बुदाचल)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: देवी/पार्वती (अंतर्निहित संबोधन-परंपरा)

Visual Art Cues

Scene: मानचित्र-शैली कथाचित्र: कामदेव विभिन्न तीर्थ-चिह्नों (ध्वज, लिंग, संगम, पिण्डदान-वेदी, पर्वत) के बीच यात्रा करता

Characters & Entities

• Śrīkaṇṭha
• Rudrakoṭi
• Kurukṣetra
• Gayā
• Prayāga
• Arbuda
• Viśālā
• Jvālāmārga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps dharma onto geography: many tīrthas are holy, but divine will and karma follow the soul everywhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A set of renowned tīrthas—Kurukṣetra, Gayā, Prayāga, Arbuda, and others—are invoked as part of a pan-Indian sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated in this verse.