Adhyaya 139

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चित्रादित्यमनुत्तमम् । तस्यैव दक्षिणे भागे व्रह्मकुण्डसमीपतः

Īśvara dijo: «Luego, oh gran Diosa, debe uno ir al santuario insuperable de Citrāditya; y en su lado meridional, cerca de Brahma-kuṇḍa…».

Verse 2

महाप्रभावो देवेशि सर्वदारिद्र्यनाशनः । मित्रो नाम पुरा देवि धर्मात्माऽभूद्धरातले । कायस्थः सर्वभूतानां नित्यं भूतहिते रतः

Oh Diosa, este tīrtha/deidad es de gran poder y destruye toda clase de pobreza. Antaño, oh Devī, hubo en la tierra un hombre justo llamado Mitra—un kāyastha—siempre dedicado al bien de todos los seres.

Verse 3

तस्यापत्यद्वयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः । पुत्रः परमतेजस्वी चित्रोनाम वरानने

De él nacieron dos hijos a su debido tiempo. Uno fue un hijo de resplandor extraordinario, oh de bello rostro, llamado Citra.

Verse 4

तथा चित्राऽभवत्कन्या रूपाढ्या शीलमंडना

Asimismo nació una hija—Citrā—rica en hermosura y adornada con conducta virtuosa.

Verse 5

आभ्यां तु जातमात्राभ्यां मित्रः पञ्चत्वमेयिवान् । अथ तस्य वरा भार्या सह तेनाग्निमाविशत्

Pero cuando ambos acababan de nacer, Mitra entró en el estado de los cinco elementos (es decir, murió). Entonces su noble esposa entró en el fuego junto con él.

Verse 6

अथ तौ बालकौ दीनावृषिभिः परिपालितौ । वृद्धिं गतौ महारण्ये बालावेव स्थितौ व्रते

Entonces aquellos dos niños, desamparados, fueron cuidados por los sabios ṛṣis. Crecieron en un gran bosque, firmes en sus votos (vrata), como si aún fueran niños sencillos.

Verse 7

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपः परममास्थितौ । प्रतिष्ठाप्य महा देवं भास्करं वारितस्करम्

Al llegar al sagrado kṣetra de Prabhāsa, emprendieron la más alta austeridad. Y tras instalar al Gran Deva Bhāskara (el Sol), que aparta los peligros nacidos del agua y a los ladrones, como poderoso protector…

Verse 8

पूजयामास धर्मात्मा धूपमाल्यानुलेपनैः । वसिष्ठकथितैश्चैव ह्यष्टषष्टिसमन्वितैः । नामभिः सूर्यदेवेशं तुष्टाव प्राञ्जलिः प्रभुम्

Aquel justo rindió culto con incienso, guirnaldas y ungüentos; y con los sesenta y ocho nombres enseñados por Vasiṣṭha alabó, con las manos juntas, al Señor: Sūrya, Dios de los dioses.

Verse 9

चित्र उवाच । प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् । आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्

Dijo Citra: «Inclinando la cabeza, adoro a Bhāskara, señor del firmamento: el Deva primordial, el Señor del universo, destructor del pecado y disipador de la enfermedad».

Verse 10

सहस्राक्षं सहस्रांशुं सहस्रकिरणद्युतिम्

«(Alabo) a Aquel de mil ojos, de mil fulgores, resplandeciente con mil rayos.»

Verse 11

तमहं संस्तविष्यामि संपृक्तं गुह्यनामभिः । मुंडीरस्वामिनं प्रातर्गंगासागरसंगमे । कालप्रियं तु मध्याह्ने यमुनातीरमाश्रितम्

«A Él lo himnaré, invocándolo con nombres secretos y sagrados: como Muṇḍīrasvāmin al alba, en la confluencia del Gaṅgā con el océano; y como Kālapriya al mediodía, morando en la ribera del Yamunā.»

Verse 12

मूलस्थानं चास्तमने चन्द्रभागातटे स्थितम् । यत्र सांबः स्वयं सिद्ध उपवासपरायणः

Y al ponerse el sol está el Mūlasthāna, situado en la ribera del Candrabhāgā—donde el propio Sāmba alcanzó la plena realización, entregado al voto del ayuno.

Verse 13

वाराणस्यां लोहिताक्षं गोभिलाक्षे बृहन्मुखम् । प्रयागेषु प्रतिष्ठानं वृद्धादित्यं महाद्युतिम्

En Vārāṇasī (Él es) Lohitākṣa; en Gobhilākṣa, Bṛhanmukha; y en los Prayāga, Pratiṣṭhāna—y también Vṛddhāditya, de esplendor inmenso.

Verse 14

कोट्यक्षे द्वादशादित्यं गंगादित्यं चतुर्घटे । नैमिषे चैव गोघ्ने च भद्रं भद्रपुटे स्थितम्

En Koṭyakṣa (Él es) Dvādaśāditya; en Caturghaṭa, Gaṅgāditya. En Naimiṣa también, y en Goghna, (Él es) Bhadra—morando en Bhadrapuṭa.

Verse 15

जयायां विजयादित्यं प्रभासे स्वर्णवेतसम् । कुरुक्षेत्रे च सामंतं त्रिमंत्रं च इलावृते

En Jayā (Él es) Vijayāditya; en Prabhāsa, Svarṇavetasa. En Kurukṣetra (Él es) Sāmanta; y en Ilāvṛta, Trimantro (la forma de los tres mantras).

Verse 16

महेन्द्रे क्रमणादित्यमृणे सिद्धेश्वरं विदुः । कौशांब्यां पद्मबोधं च ब्रह्मबाहौ दिवाकरम्

En el monte Mahendra (Él es) Kramaṇāditya; en Ṛṇa se le conoce como Siddheśvara. En Kauśāmbī (Él es) Padmabodha; y en Brahmabāhu, Divākara.

Verse 17

केदारे चण्डकांतिं च नित्ये च तिमिरापहम् । गंगामार्गे शिवद्वारमादित्यं भूप्रदी पने

En Kedāra (Él es) “Caṇḍakānti”; en Nitya (Él es) “Timirāpaha”, el que disipa la oscuridad. En la ruta del Gaṅgā (Él es) “Śivadvāra-Āditya”, el iluminador de la tierra.

Verse 18

हंसं सरस्वतीतीरे विश्वामित्रं पृथूदके । उज्जयिन्यां नरद्वीपं सिद्धायाममलद्युतिम्

En la ribera del Sarasvatī (Él es) “Haṃsa”; en Pṛthūdaka, “Viśvāmitra”. En Ujjayinī, “Naradvīpa”; y en Siddhā, “Amaladyuti”, de resplandor inmaculado.

Verse 19

सूर्यं कुन्तीकुमारे च पञ्चनद्यां विभावसुम् । मथुरायां विमलादित्यं संज्ञादित्यं तु संज्ञिके

En Kuntīkumāra es venerado como “Sūrya”; en Pañcanadī como “Vibhāvasu”; en Mathurā como “Vimalāditya”; y en Saṃjñikā como “Saṃjñāditya”.

Verse 20

श्रीकण्ठे चैव मार्तण्डं दशार्णे दशकं स्मृतम् । गोधने गोपतिं देवं कर्णं चैव मरुस्थले

En Śrīkaṇṭha es conocido como “Mārtaṇḍa”; en Daśārṇa es recordado como “Daśaka”. En Godhana es el divino “Gopati”, señor del ganado; y en la tierra desértica, “Karṇa”.

Verse 21

पुष्पं देवपुरे चैव केशवार्कं तु लोहिते । वैदिशे चैव शार्दूलं शोणे वारुणवासिनम्

En Devapura es alabado como “Puṣpa”; en Lohita como “Keśavārka”; en Vaidiśa como “Śārdūla”; y en el Śoṇa como “Vāruṇavāsin”, el que mora bajo Varuṇa.

Verse 22

वर्धमाने च सांबाख्यं कामरूपे शुभंकरम् । मिहिरं कान्यकुब्जे च मंदारं पुण्यवर्धने

En Vardhamāna se le llama “Sāṃbākhya”; en Kāmarūpa, “Śubhaṃkara”; en Kānyakubja, “Mihira”; y en Puṇyavardhana, “Mandāra”.

Verse 23

गन्धारे क्षोभणादित्यं लंकायाममरद्युतिम् । कर्णादित्यं च चंपायां प्रबोधे शुभदर्शिनम्

En Gandhāra se le llama “Kṣobhaṇāditya”; en Laṅkā, “Amaradyuti”; en Campā, “Karṇāditya”; y en Prabodha, “Śubhadarśin”.

Verse 24

द्वारा वत्यां तु पार्वत्यं हिमवन्ते हिमापहम् । महातेजं तु लौहित्ये अमलांगे च धूजटिम्

En Dvārāvatī se le llama “Pārvatya”; en Himavant, “Himāpaha”; en Lauhitya, “Mahātejas”; y en Amalāṅga, “Dhūjaṭi”.

Verse 25

रोहिके तु कुमाराख्यं पद्मायां पद्मसंभवम् । धर्मादित्यं तु लाटायां मर्द्दके स्थविरं विदुः

En Rohika se le llama “Kumārākhya”; en Padmā, “Padmasaṃbhava”; en Lāṭā, “Dharmāditya”; y en Marddaka se le conoce como “Sthavira”.

Verse 26

सुखप्रदं तु कौबेर्यां कोसले गोपतिं तथा । कौंकणे तु पद्मदेवं तापनं विन्ध्यपर्वते

En Kauberī es “Sukhaprada”; en Kosala, asimismo “Gopati”; en Koṅkaṇa, “Padmadeva”; y en el monte Vindhya, “Tāpana”.

Verse 27

त्वष्टारं चैव काश्मीरे चरित्रे रत्नसंभवम् । पुष्करे हेमगर्भस्थं विद्यात्सूर्यं गभस्तिके

En Kāśmīra se le llama “Tvaṣṭṛ”; en Caritra, “Ratnasaṃbhava”; en Puṣkara, “Hemagarbhastha”; y en Gabhastikā debe ser conocido como “Sūrya”.

Verse 28

प्रकाशायां तु मुज्झालं तीर्थग्रामे प्रभाकरम् । कांपिल्ये रिल्लकादित्यं धनके धनवासिनम्

En Prakāśā es “Mujjhāla”; en Tīrthagrāma, “Prabhākara”; en Kāṃpilya, “Rillakāditya”; y en Dhanaka, “Dhanavāsin”.

Verse 29

अनलं नर्मदातीरे सर्वत्र गमनाधिकम् । अष्टषष्टिं तु देवस्य भास्करस्यामितद्युतेः

En la ribera del Narmadā hay un rito sagrado llamado “Anala”, célebre por otorgar una libertad superior de desplazarse por doquier. Allí debe realizarse la alabanza y adoración en sesenta y ocho formas al dios Bhāskara, de resplandor inconmensurable.

Verse 30

प्रातरुत्थाय वै नित्यं शक्तिमाञ्छुचिमान्नरः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

El hombre que se levanta al alba cada día—fuerte y purificado—y que recita esta alabanza, o incluso la escucha, queda liberado de todos los pecados.

Verse 31

राज्यार्थी लभते राज्यं धनार्थी लभते धनम् । पुत्रार्थी लभते पुत्रान्सौख्यार्थी लभते सुखम्

Quien anhela soberanía alcanza la soberanía; quien anhela riqueza alcanza la riqueza. Quien anhela hijos varones alcanza hijos; quien anhela dicha alcanza dicha.

Verse 32

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांस्तान्प्राप्नोति मानवः

El afligido queda libre de la enfermedad; el encadenado queda libre de sus ataduras. Cualesquiera deseos que el ser humano ruegue en oración, esos mismos—uno tras otro—los alcanza.

Verse 33

ईश्वर उवाच । एवं च स्तुवतस्तस्य चित्रस्य विमलात्मनः । ततस्तुष्टः सहस्रांशुः कालेन महता विभुः

Īśvara dijo: Mientras Citra, de alma pura, continuaba así su alabanza, con el transcurrir de un largo tiempo el poderoso Sahasrāṃśu (el Sol) quedó complacido.

Verse 34

अब्रवीद्वत्स भद्रं ते वरं वरय सुव्रत

Dijo el Sol: «Hijo querido, bendición para ti. Oh tú de buenos votos, elige un don.»

Verse 35

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो भगवंस्तीक्ष्णदीधितेः । प्रौढत्वं सर्वकार्येषु नय मां ज्ञानितां तथा

Él dijo: «Si estás complacido conmigo, oh Bienaventurado de fulgor penetrante, concédeme madurez en todas las obras; y llévame también al estado del conocimiento verdadero.»

Verse 36

तत्तथेति प्रति ज्ञातं सूर्येण वरवर्णिनि । ततः सर्वज्ञतां प्राप्तश्चित्रो मित्रकुलोद्भवः

«Así sea», asintió Sūrya. Entonces Citra, nacido en el linaje de Mitra, alcanzó la omnisciencia (sarvajñatā).

Verse 37

तं ज्ञात्वा धर्मराजस्तु बुद्ध्या परमया युतम् । चिंतयामास मेधावी लेख कोऽयं भवेद्यदि

Al reconocer que aquel estaba dotado de la inteligencia suprema, Dharmarāja, el sabio, se puso a meditar: «Si éste fuera mi escriba (lekha), ¿qué podría lograrse?»

Verse 38

ततो मे सर्वसिद्धिः स्यान्निर्वृतिश्च परा भवेत् । एवं चिंतयतस्तस्य धर्मराजस्य भामिनि

«Entonces todas las realizaciones serían mías, y surgiría la suprema dicha.» Así pensaba Dharmarāja de este modo—oh dama resplandeciente—(y la narración prosigue).

Verse 39

अग्नितीर्थे गते चित्रे स्ना नार्थं लवणाम्भसि । स तत्र प्रविशन्नेव नीतस्तु यमकिंकरैः

Cuando Citra fue a Agnitīrtha para bañarse en las aguas saladas del mar, en el mismo instante en que entró allí fue apresado y llevado por los servidores de Yama.

Verse 40

सशरीरो महादेवि यमादेशपरायणैः । स चित्रगुप्तनामाऽभूद्विश्वचारित्रलेखकः

Oh Gran Diosa, llevado en cuerpo por quienes se consagran a la orden de Yama, llegó a ser conocido como Citragupta, el escriba que registra la conducta del mundo entero.

Verse 41

चित्रादित्येतिनामाऽभूत्ततो लोके वरानने

Luego, en el mundo—oh de bello rostro—se le conoció con el nombre de «Citrāditya».

Verse 42

सप्तम्यां नियताहारो यस्तं पूजयते नरः । सप्त जन्मानि दारिद्र्यं न दुःखं तस्य जायते

Quien, en la Saptamī (séptimo día lunar), con dieta regulada lo venera: durante siete nacimientos no le sobrevienen ni pobreza ni sufrimiento.

Verse 43

तत्रैव चाश्वो दातव्यः सकोषं खड्गमेव च । हिरण्यं चैव विप्राय एवं यात्राफलं लभेत्

Allí mismo debe donarse un caballo, y también una espada con su vaina; y oro a un brāhmaṇa: así se obtiene el fruto de la peregrinación.

Verse 139

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el venerable Skanda Mahāpurāṇa—en la Saṃhitā de ochenta y un mil versos—en el séptimo, el Prabhāsa Khaṇḍa, y en la primera sección, el Prabhāsakṣetra Māhātmya, el capítulo titulado “Narración de la Gloria de Citrāditya”, siendo el Capítulo 139.