Adhyaya 118

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गोप्यादित्यमनुत्तमम् । भूतेशाद्वायवे भागे धनुषां त्रिंशकेन्तरे

Īśvara dijo: Entonces, oh Gran Diosa, debe uno ir al incomparable (santuario de) Gopyāditya, situado en el cuadrante Vāyavya desde Bhūteśa, a una distancia de treinta dhanuṣ (largos de arco).

Verse 2

बलातिबलदैत्यघ्न्या दक्षिणाग्नेयसंस्थितम् । धनुषां दशके देवि संस्थितं पापनाशनम्

Oh Diosa, está situado hacia el sur–sureste, a una distancia de diez dhanuṣ; es un destructor de pecados, célebre por abatir a los demonios Balātibala.

Verse 3

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि महापापहरां शुभाम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या दुःखशोकैः प्रमुच्यते

Voy a relatar su origen auspicioso, que arrebata los grandes pecados. Quien lo escuche con devoción queda libre de dolor y aflicción.

Verse 4

पुरा कृष्णो महातेजा यदा प्रभासमागतः । सहितो यादवैः सर्वैः षट्पञ्चाशतिकोटिभिः

Antaño, cuando el muy resplandeciente Kṛṣṇa llegó a Prabhāsa, venía acompañado por todos los Yādavas, en número de cincuenta y seis crores.

Verse 5

षोडशैव सहस्राणि गोप्यस्तत्र समागताः । लक्षमेकं तथा षष्टिरेते कृष्णसुताः प्रिये

Allí también se congregaron dieciséis mil gopīs. Y, oh amada, los hijos de Kṛṣṇa eran cien mil sesenta en número.

Verse 6

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे संस्थिताः पापनाशने । यादवस्थलमासाद्य यावद्रैवतको गिरि

Allí, en el sagrado kṣetra de Prābhāsa, destructor de pecados, permanecieron tras llegar al asentamiento de los Yādavas, que se extendía hasta el monte Raivataka.

Verse 7

तत्र द्वादशवर्षाणि संस्थितास्ते महाबलाः । क्षेत्रं पवित्रमादाय शिवलिंगानि ते पृथक् । स्थापयाञ्चक्रिरे सर्वे ह्यंकितानि स्वनामभिः

Allí, aquellos poderosos permanecieron doce años. Tomando aquel terreno santificado, cada uno estableció por separado un Śiva-liṅga, y todos quedaron inscritos con sus propios nombres.

Verse 8

एवं समग्रं तत्क्षेत्रं यावद्द्वादशयोजनम् । ध्वजलिंगांकितं चक्रुः सर्वे यादवपुंगवाः

Así, toda la región —de doce yojanas de extensión— fue marcada por todos los más eminentes Yādavas con estandartes y Śiva-liṅgas.

Verse 9

हस्तहस्तान्तरे देवि प्रासादाः क्षेत्र मध्यतः । सुवर्णकलशोपेताः पताकाकुलितांबराः । विराजंते तु तत्रस्थाः कीर्तिस्तंभा हरेरिव

Oh Devī, en el mismo centro del recinto sagrado se alzaban santuarios palaciegos a cada intervalo de una mano, coronados con remates de oro y con el cielo colmado de estandartes ondeantes, resplandeciendo como los pilares de fama de Hari.

Verse 10

ततो गोप्यो महादेवि आद्या याः षोडश स्मृताः । तासां नामानि ते वक्ष्ये तानि ह्मेकमनाः शृणु

Luego, oh Mahādevī, las dieciséis Gopīs primordiales que se recuerdan: te diré sus nombres; escucha con la mente unificada.

Verse 11

लंबिनी चन्द्रिका कान्ता क्रूरा शान्ता महोदया । भीषणी नन्दिनीऽशोका सुपर्णा विमलाऽक्षया

Ellas son: Laṃbinī, Candrikā, Kāntā, Krūrā, Śāntā, Mahodayā; Bhīṣaṇī, Nandinī, Aśokā, Suparṇā, Vimalā y Akṣayā.

Verse 12

शुभदा शोभना पुण्या हंसस्यैताः कलाः स्मृताः । हंस एव मतः कृष्णः परमात्मा जनार्दनः

Śubhadā, Śobhanā y Puṇyā: se las recuerda como porciones divinas del Haṃsa. Y ese Haṃsa se entiende como Kṛṣṇa mismo—Janārdana, el Ser Supremo.

Verse 13

तस्यैताः शक्तयो देवि षोडशैव प्रकीर्तिताः । चन्द्ररूपी ततः कृष्णः कलारूपास्तु ताः स्मृताः

Oh Devī, estas dieciséis son proclamadas como sus śaktis, sus potencias. Por ello Kṛṣṇa es de forma lunar, y ellas son recordadas como las kalās, las fases de la Luna.

Verse 14

संपूर्णमण्डला तासां मालिनी षोडशी कला । प्रतिपत्तिथिमारभ्य विचरत्यासु चन्द्रमाः

Entre ellas, la decimosexta fase—Mālinī—forma el orbe completo de la Luna. Desde el tithi de Pratipat, la Luna recorre estas fases.

Verse 15

षोडशैव कला यास्ता गोपीरूपा वरानने । एकैकशस्ताः संभिन्नाः सहस्रेण पृथक्पृथक्

Oh, de hermoso rostro, esas mismas dieciséis fases están en forma de gopīs. Cada una, por sí sola, se diversifica en mil, cada cual distinta de las demás.

Verse 16

एवं ते कथितं देवि रहस्यं ज्ञानसंभवम् । एवं यो वेद पुरुषः स ज्ञेयो वैष्णवो बुधैः

Así, oh Diosa, te he revelado este secreto nacido del conocimiento verdadero. Quien lo comprende de este modo es reconocido por los sabios como un auténtico vaiṣṇava.

Verse 17

अथ ताभिः कृताञ्ज्ञात्वा प्रासादान्यादवैः पृथक् । ततो गोप्योऽपि ताः सर्वाः सहस्राणि तु षोडश । कृष्णमाज्ञाप्य भावेन स्थापयांचक्रिरे रविम्

Entonces, tras recibir los honores debidos, los yādavas dispusieron santuarios separados. Luego, todas aquellas gopīs—dieciséis mil en número—habiendo obtenido el asentimiento de Kṛṣṇa, establecieron allí a Ravi, el Sol, con devoción del corazón.

Verse 18

ऋषिभिर्नारदाद्यैस्तास्तथा क्षेत्रनिवासिभिः । तं प्रतिष्ठापयामासुः प्रतिष्ठाविधिना रविम्

Junto con sabios como Nārada y con los moradores de la región sagrada, instalaron a aquel Ravi, el Sol, conforme al debido rito de consagración.

Verse 19

प्रतिष्ठिते ततः सूर्ये ददुर्दानानि भूरिशः । ततः क्षेत्रनिवासिभ्यो गोभूहेमांबराणि च

Después de consagrar al Sol, otorgaron dádivas en abundancia. Luego concedieron a los moradores de la región sagrada vacas, tierras, oro y también vestiduras.

Verse 20

ततस्त ऋषयः सर्वे संतुष्टा हृष्टमानसाः । चक्रुर्नाम रवेस्तत्र गोप्यादित्येति विश्रुतम् । सर्वपाप हरं देवं महासौभाग्यदायकम्

Entonces todos los sabios, satisfechos y con el corazón jubiloso, dieron allí un nombre al Sol, célebre como “Gopyāditya”. Esa deidad destruye todo pecado y concede gran fortuna auspiciosa.

Verse 21

एवं कृते कृतार्थास्ताः संप्राप्यातिमहद्यशः । जग्मुर्यथागतं सर्वा द्वारकां कृष्णसंयुताः

Cumplido todo esto, aquellas mujeres, habiendo alcanzado su propósito y obtenido gran renombre, regresaron tal como habían venido, yendo a Dvārakā en compañía de Kṛṣṇa.

Verse 22

पुनः कालान्तरे देवि शापाद्दुर्वाससः प्रिये । यादवस्थलतां प्राप्ताः प्रभासे पापनाशने

De nuevo, pasado algún tiempo, oh Diosa, amada mía, a causa de la maldición de Durvāsas, llegaron al asentamiento de los Yādavas en Prabhāsa, el lugar sagrado que destruye el pecado.

Verse 23

एवं ते कथितो देवि गोप्यादित्यसमुद्भवः । माहात्म्यं तस्य ते वच्मि पूजावन्दनजं क्रमात्

Así, oh Diosa, te he relatado el origen de Gopyāditya. Ahora te diré, en el debido orden, su grandeza, nacida del culto y de las reverentes salutaciones.

Verse 24

अस्मिन्मित्रवने देवि यो गोपीभिः प्रतिष्ठितः । तस्य दर्शनमात्रेण दुःखशोकैः प्रमुच्यते

En este Mitravana, oh Diosa, la deidad que fue entronizada por las gopīs: con sólo contemplarla, uno queda libre de sufrimiento y de pena.

Verse 25

सुतप्तेनेह तपसा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः । तां गतिं ते नरा यान्ति ये गोपीरविमाश्रिताः

El estado que aquí se alcanza mediante severa austeridad, o mediante sacrificios colmados de dádivas sacerdotales, lo alcanzan igualmente los hombres que se refugian en Gopī-Ravi (Gopyāditya).

Verse 26

येन सर्वात्मना भावो गोप्यादित्ये निवेशितः । महेश्वरि कृतार्थत्वात्स श्लाघ्यो धन्य एव सः

Oh Maheśvarī, digno de alabanza y verdaderamente bienaventurado es quien, con todo su ser, deposita su corazón devoto en Gopyāditya (Āditya); pues por esa bhakti de una sola intención alcanza la plena realización.

Verse 27

अपि नः स कुले धन्यो जायते कुलपावनः । भाग्यवान्भक्तिभावेन येन भानुरुपासितः

Bienaventurado es quien nace en nuestro linaje: se vuelve purificador de la familia cuando, con sentimiento de bhakti, adora a Bhānu (el Sol); tal persona es verdaderamente afortunada.

Verse 28

सप्तम्यां पूजयेद्यस्तु माघे मास्युषसि प्रिये । सप्तावरान्सप्त पूर्वान्पितॄन्सोप्युद्धरेन्नरः

Oh amada, quien rinde culto al alba en el día de Saptamī del mes de Māgha, por ese mérito eleva y libera incluso a sus antepasados: siete generaciones atrás y siete generaciones adelante.

Verse 29

छिनत्ति रोगान्दुश्चेष्टान्दुर्जयाञ्जयति ह्यरीन्

Corta las enfermedades y los impulsos dañinos, y vence incluso a los enemigos difíciles de derrotar.

Verse 30

न सप्तम्यां स्पृशेत्तैलं नीलवस्त्रं न धारयेत् । न चाप्यामलकैः स्नानं न कुर्यात्कलहं क्वचित्

En Saptamī no debe tocarse el aceite ni vestirse ropa azul; tampoco debe bañarse con āmalaka, ni entablar disputa en lugar alguno.

Verse 31

नीलरक्तेन वस्त्रेण यत्कर्म कुरुते द्विजः । स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् । वृथा तस्य महायज्ञा नीलसूत्रस्य धारणात्

Cualquier rito que un dvija realice vistiendo ropa azul o roja—baño, caridad, japa, homa, estudio védico u ofrendas a los antepasados—se vuelve estéril para él; aun los grandes sacrificios quedan en vano por llevar el hilo azul (nīla-sūtra).

Verse 32

नीलीरक्तं यदा वस्त्रं विप्रस्त्वंगेषु धारयेत् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुद्ध्यति

Si un brāhmaṇa llega a vestir por descuido ropa azul y roja sobre su cuerpo, entonces, tras guardar abstinencia un día y una noche, se purifica con pañcagavya.

Verse 33

रोमकूपे यदा गच्छेद्रसं नीलस्य कस्यचित् । पतितस्तु भवेद्विप्रस्त्रिभिः कृच्छ्रैर्व्यपोहति

Si la esencia de alguna sustancia azul entra en un folículo piloso, el brāhmaṇa es tenido por caído; elimina esa falta realizando tres penitencias kṛcchra.

Verse 34

नीलमध्यं यदा गच्छेत्प्रमादाद्ब्राह्मणः क्वचित् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुद्ध्यति

Si un brāhmaṇa, por inadvertencia, entra en cualquier lugar en medio del “nīla”, entonces, tras guardar abstinencia un día y una noche, queda purificado mediante el pañcagavya.

Verse 35

नीलदारु यदा भिद्येद्ब्राह्मणानां शरीरके । शोणितं दृश्यते तत्र द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्

Si la madera nīla hiere el cuerpo de un brāhmaṇa y allí se ve sangre, entonces el dos veces nacido debe practicar la penitencia Cāndrāyaṇa.

Verse 36

कुर्यादज्ञानतो यस्तु नीलं वै दन्तधावनम् । कृत्वा कृच्छ्रद्वयं तस्य शुद्धिरुक्ता मनीषिभिः

Pero si alguien, por ignorancia, usa el “nīla” para limpiarse los dientes, los sabios declaran que su purificación se logra realizando dos veces la penitencia Kṛcchra.

Verse 37

इत्येतत्कथितं देवि गोप्यादित्यमहोदय । पापघ्नं सर्वजन्तूनां श्रुतं सर्वार्थसाधकम्

Así, oh Diosa, ha sido narrado el glorioso amanecer de Gopyāditya—destructor de los pecados de todos los seres; y, al ser escuchado, cumple toda meta digna.

Verse 38

गवां शतसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्कुरुजांगले । पुण्यं भवति देवेशि तद्गोप्यादित्यदर्शने

Oh Señora del Señor, el mérito que surge en Kurujāṅgala al donar cien mil vacas—ese mismo mérito se obtiene con la sola visión de Gopyāditya.

Verse 118

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गोप्यादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरशततमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo ciento dieciocho, titulado «Descripción de la grandeza de Gopyāditya», en el Prabhāsa Khaṇḍa—dentro del Prabhāsa Kṣetra Māhātmya—del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.