Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

गोमती संगता यत्र सागरेण द्विजोत्तमाः । मुक्तिद्वारं तु तत्प्रोक्तं कलिकाले न संशयः

gomatī saṃgatā yatra sāgareṇa dvijottamāḥ | muktidvāraṃ tu tatproktaṃ kalikāle na saṃśayaḥ

Oh mejores de los brāhmaṇas, donde el Gomati se une al Océano—ese lugar es proclamado «puerta de la liberación», especialmente en la era de Kali; no hay duda de ello.

गोमतीGomatī (river)
गोमती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
संगताjoined, met
संगता:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम्+गम् (धातु) → संगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)
सागरेणwith the ocean / by the ocean
सागरेण:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Addressed (contextual) or Karta (implied audience)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः ‘द्विजेषु उत्तमाः’
मुक्तिद्वारम्gate to liberation
मुक्तिद्वारम्:
Karma/Predicate nominative (object/identifier)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; ‘मुक्तेः द्वारम्’
तुindeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: indeed/but)
तत्that
तत्:
Karma (object) / Correlative
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Predicate (said/called)
TypeAdjective
Rootप्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोग-सूचक
कलिकालेin the Kali age
कलिकाले:
Adhikaraṇa (Location in time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘कलेः काले’
not / no
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Prahlāda (continuing)

Tirtha: मुक्तिद्वार-गोमतीसागर-संगम

Type: sangam

Listener: dvija-uttamāḥ

Scene: The confluence is shown as a radiant ‘gate’: a luminous arch of light over meeting waters; pilgrims stand in prayer, sensing a threshold beyond the world.

G
Gomati
O
Ocean (Sāgara)
K
Kali-yuga
M
Mukti

FAQs

In Kali-yuga, accessible tīrthas are emphasized as compassionate paths to mokṣa.

The confluence where the Gomati joins the Ocean near Dvārakā.

No specific rite is stated; the verse gives a doctrinal proclamation of the site as a mokṣa-gate.