Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

तप्तकृच्छ्रं महाकृच्छ्रं मासोपोषणमेव च । यावज्जीवं कृतं तेन येनेदं श्रावितं कलौ

Transliteration

taptakṛcchraṃ mahākṛcchraṃ māsopoṣaṇameva ca | yāvajjīvaṃ kṛtaṃ tena yenedaṃ śrāvitaṃ kalau

Translation

Quien hace que este Māhātmya sea escuchado en la era de Kali, es como si durante toda su vida hubiera cumplido la penitencia taptakṛcchra, la penitencia mahākṛcchra y ayunos de un mes.

Word by Word

• तप्तकृच्छ्रम्: the taptakṛcchra penance
• तप्तकृच्छ्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; तप् धातोः क्त) + कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः (descriptive; तप्तं कृच्छ्रम् = heated/arduous penance); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• महाकृच्छ्रम्: the mahākṛcchra penance
• महाकृच्छ्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः (great kṛcchra); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• मासोपोषणम्: month-long fasting
• मासोपोषणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक) + उपोषण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (मासस्य उपोषणम् = fasting for a month); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: indeed
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphasis)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• यावत्-जीवम्: for (one’s) whole life
• यावत्-जीवम्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/प्रातिपदिक) + जीव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; अव्ययत्वम्; कालपरिमाणे

• कृतम्: done / performed
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (contextual), तृतीया विभक्तिः, एकवचनम्

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (contextual), तृतीया विभक्तिः, एकवचनम्

• इदम्: this (text)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• श्रावितम्: made to be heard / recited
• श्रावितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्यय (causative) + क्त (PPP): श्रावित = caused to be heard/recited; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Pitṛs (ancestors), as quoted within the Dvārakā-māhātmya context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A learned reciter in a temple hall or household maṇḍapa proclaims Dvārakā’s glory to attentive devotees; in the background, the ocean-facing city with Kṛṣṇa’s temple spires and conch-and-disc emblems.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Kali-yuga
• Taptakṛcchra
• Mahākṛcchra
• Māsa-upavāsa
• Śravaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sharing sacred listening (śravaṇa) in Kali-yuga is exalted as spiritually equivalent to lifelong severe austerities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, because the recited/heard text is its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāvaṇa/śrāvaṇa-karma: causing the māhātmya to be heard (reciting it for others), whose fruit is compared to taptakṛcchra, mahākṛcchra, and month-long fasting.