Adhyaya 39

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । जया च विजया चैव जयंती पापनाशिनी । उन्मीलिनी वंजुली च त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी

Dijo Śrī Prahlāda: Jayā y Vijayā; Jayantī, destructora de pecados; Unmīlinī, Vaṃjulī, Trispṛśā y Pakṣavarddhinī—.

Verse 2

पुण्यं सर्वपुराणानां ते लभंते दिनेदिने । पक्वान्नं ये प्रकुर्वंति हविर्द्धान्यसमुद्भवम्

Día tras día obtienen el mérito alabado en todos los Purāṇas: quienes preparan alimento cocido hecho de granos de havis (granos sacrificiales) para ofrecerlo con devoción.

Verse 3

जागरे पद्मनाभस्य घृतेनैव सुपाचितम् । वर्तिद्वयसमायुक्तं दीपं घृतसमन्वितम्

Durante la vigilia nocturna para Padmanābha, debe ofrecerse una lámpara de ghee: bien preparada con ghee, provista de dos mechas y colmada de ghee.

Verse 4

यः कुर्य्याज्जागरे विष्णोः शालिग्रामशिलाग्रतः । शालग्रामशिलाग्रे तु ये प्रकुर्वंति जागरम्

Quien haga la vigilia para Viṣṇu ante la piedra Śālagrāma—en verdad, quienes realizan la vigilia nocturna ante la Śālagrāma—obtienen un mérito extraordinario.

Verse 5

कुर्वंति नृत्यवाद्ये च लोकानां रंजनाय च । संछादयंति कुसुमैः शालिग्रामशिलां च ये

Quienes disponen danzas y música instrumental para el deleite del pueblo, y quienes cubren con flores la piedra Śālagrāma como acto de adoración, son alabados como hacedores de mérito.

Verse 6

चक्रांकितां विशेषेण प्रतिमां वैष्णवीं द्विजाः । चंदनं च सकर्पूरं कृष्णागुरुसमन्वितम्

Oh, nacidos dos veces, honrad de modo especial la imagen vaiṣṇava marcada con el disco; y ofreced pasta de sándalo junto con alcanfor, compuesta con agaru oscuro y fragante.

Verse 7

युक्तं मृगमदेनापि यः करोति विलेपनम् । द्वादश्यां देवदेवस्य रात्रौ जागरणे सदा

Quien aplique el ungüento—mezclado incluso con almizcle—en la noche de Dvādaśī, manteniéndose siempre en vigilia para el Señor de señores, alcanza gran mérito.

Verse 8

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण च वोऽग्रतः । तत्फलं कोटितीर्थे तु उज्जयिन्यां महालये

Ahora os declararé, de manera breve y directa, el mérito de esa observancia. Su fruto es como el obtenido en Koṭitīrtha, en Ujjayinī, en el gran santuario sagrado.

Verse 9

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे मथुरायां त्रिपुष्करे । अयोध्यायां प्रयागे च तीर्थे सागरसंगमे

(Ese mérito) equivale al obtenido en Vārāṇasī, en Kurukṣetra, en Mathurā, en Tripuṣkara; en Ayodhyā y en Prayāga; y en el tīrtha sagrado donde el océano se une con las aguas santas.

Verse 10

सर्वपुण्येषु तीर्थेषु देवतायतनेषु च । कृतैर्यज्ञायुतैस्तत्र व्रतदानैश्च पुष्कलैः

(Ese mérito) equivale al de todos los tīrtha sagrados y de los templos de los dioses—como si allí se hubieran realizado decenas de miles de yajña, junto con abundantes votos y generosas dádivas.

Verse 11

वेदैरधीतैर्यत्पुण्यं पुराणैश्चावगाहितैः । तपोभिश्चरितैः पुण्यं सम्यगाश्रम पालनैः

(Ese mérito) es igual al mérito obtenido por estudiar los Vedas, por adentrarse profundamente en los Purāṇa, por practicar austeridades (tapas) y por mantener rectamente los deberes del propio āśrama (etapa de vida).

Verse 12

यत्फलं मुनिभिः प्रोक्तं वेदव्यासेन पुत्रक । तत्फलं जागरे विष्णोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

Oh, querido hijo, cualquier fruto espiritual que los sabios y Vedavyāsa hayan proclamado—ese mismo fruto se obtiene velando (jāgara) para el Señor Viṣṇu, ya sea en la quincena luminosa o en la quincena oscura.

Verse 13

हैमवत्यै पुरा प्रोक्तं कैलासे शूलपाणिना । नारदाय पुरा प्रोक्तं ब्रह्मणा मत्समीपतः

Antaño, en el Kailāsa, el Señor Portador del Tridente enseñó esto a Haimavatī; y hace mucho, Brahmā lo enseñó a Nārada en mi misma presencia.

Verse 14

अरुणेन वज्रहस्ताय कथितं पृच्छते पुरा । द्वादशीजागरस्योक्तं फलं विप्रा मया च वः । तत्कुरुध्वं द्विजा यूयं जागरं विष्णुवासरे

Hace mucho, Aruṇa relató esto a Vajrahasta cuando él preguntó. Y yo también os he declarado, oh brāhmaṇas, el fruto de la vigilia de Dvādaśī. Por ello, oh nacidos dos veces, realizad esta vigilia en el día sagrado de Viṣṇu.

Verse 15

सूत उवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्प्राह बलिं पौत्रं स्वकं ततः । त्वमपि श्रद्धया पौत्र कुरु जागरणं हरेः

Dijo Sūta: Habiendo instruido así a los brāhmaṇas, se dirigió luego a su propio nieto Bali: «Tú también, nieto mío, con fe, cumple la vigilia nocturna de Hari».

Verse 16

द्वारका मनसा ध्याता पापं वर्षशतान्वितम् । कीर्तनाच्छतजन्मोत्थं दहते नात्र संशयः

Dvārakā, con solo ser contemplada en la mente, destruye los pecados acumulados durante cientos de años; y mediante su glorificación (kīrtana) quema los pecados nacidos de cien vidas: de ello no hay duda.

Verse 17

पापं जन्मसहस्रोत्थं पदमात्रेण गच्छताम् । द्वारका हरते नूनं मुक्तिः कृष्णस्य दर्शनात्

Para quienes dan tan solo un paso hacia ella, Dvārakā ciertamente arrebata los pecados nacidos de mil nacimientos; y la liberación llega por la visión (darśana) de Kṛṣṇa.

Verse 18

न शक्नोति यदा गंतुं द्वारकां चैव मानवः । माहात्म्यं पठनीयं तु द्वारकासंभवं गृहे

Cuando una persona no puede ir a Dvārakā, entonces debe leerse en casa, sin falta, el Māhātmya relativo a Dvārakā.

Verse 19

दातव्यं वैष्णवानां तु श्रोतव्यं भक्तिभावतः । द्वादश्यां च विशेषेण पठनीयं तु जागरे

Debe entregarse a los vaiṣṇavas, y debe escucharse con espíritu de devoción. Y, especialmente en Dvādaśī, ha de recitarse durante la vigilia nocturna.

Verse 20

द्वारका संभवं पुण्यं स संप्राप्नोति मानवः । प्रसादाद्वासुदेवस्य सत्यंसत्यं च भाषितम्

Esa persona alcanza el mérito sagrado ligado a Dvārakā, por la gracia de Vāsudeva. Esto ha sido dicho como verdad—verdad, en verdad.

Verse 21

गृहे संतिष्ठते नित्यं मथुरा द्वारका तथा । अवंती च तथा माया प्रयागं कुरुजांगलम्

En el hogar de uno moran siempre Mathurā y Dvārakā; así también Avantī y Māyā, Prayāga y Kurujāṅgala.

Verse 22

त्रिपुष्करं नैमिषं च गंगाद्वारं च सौकरम् । चंद्रेशं चैव केदारं तथा रुद्रमहालयम्

Tripuṣkara, Naimiṣa, Gaṅgādvāra y Saukara; asimismo Candreśa y Kedāra, y también Rudra-mahālaya, la gran morada de Rudra.

Verse 23

वस्त्रापथं महादेवं महाकालं तथैव च । भूतेश्वरं भस्मगात्रं सोमनाथमुमापतिम्

Vastrāpatha, Mahādeva y Mahākāla; Bhūteśvara, el Señor cubierto de ceniza sagrada; y Somanātha, el consorte de Umā.

Verse 24

कोटिलिंगं त्रिनेत्रं च देवं भृगुवनेचरम् । दीपेश्वरं महानादं देवं चैवाचलेश्वरम्

Koṭiliṅga, el Señor de los Tres Ojos (Trinetra), y la deidad que mora en el bosque de Bhṛgu; Dīpeśvara, Mahānāda y también Acaleśvara: tīrthas y formas śaivas celebradas.

Verse 25

ब्रह्मादयः सुरगणा गृहे तिष्ठंति सर्वदा । पितरो नागगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः

Brahmā y las huestes de los dioses moran en esa casa por siempre; asimismo los Pitṛs (ancestros), los Nāgas, los Gandharvas, los sabios, los Siddhas y los Cāraṇas.

Verse 26

तीर्थानि यानि कानि स्युरश्वमेधादयो मखाः । कृष्णजन्माष्टमीं पौत्र यः करोति विशेषतः

Cualesquiera que sean los tīrthas y los sacrificios como el Aśvamedha—oh nieto—quien observa con devoción especial la Janmāṣṭamī, el natalicio de Kṛṣṇa, alcanza el mérito concentrado de todos ellos.

Verse 27

यथा भागवतं शास्त्रं तथा भागवतो नरः । उभयोरंतरं नास्ति हरहर्योस्तथैव च

Tal como es la Escritura Bhāgavata, así es el devoto bhāgavata; no hay diferencia entre ambos—del mismo modo, no hay diferencia entre Hara y Hari.

Verse 28

नीलीक्षेत्रं तु यो याति मूलकं भक्षयेत्तु यः । नैवास्ति नरकोद्धारं कल्पकोटिशतैरपि

Pero quien vaya a Nīlī-kṣetra y coma mūlaka (rábano), no halla liberación del infierno, ni siquiera en cientos de crores de kalpas.

Verse 29

नीलीकर्म तु यः कुर्य्याद्ब्राह्मणो लोभमोहितः । नाप्नोति सुकृतं किंचित्कुर्य्याद्वा रसविक्रयम्

Pero si un brāhmaṇa, cegado por la codicia, realiza el ‘nīlī-karma’, no obtiene mérito alguno; del mismo modo, si se dedica al comercio vendiendo ‘rasa’ (jugos/mercancías).

Verse 30

प्रसीदति न विश्वात्मा वैष्णवे चापमानिते । अश्वत्थं छेदयेद्यो वै एकैकस्मिंश्च पर्वणि

El Alma de todo (Viśvātman) no se complace cuando se ultraja a un vaiṣṇava; y quien tala un aśvattha, especialmente en cada parvan (ocasión sagrada), incurre en grave demérito.

Verse 31

मन्वंतराणि तावंति रौरवे वसतिर्भवेत् । अरिष्टकाष्ठैर्दैत्येंद्र कार्य्यं यः कुरुते क्वचित् । न पूजामर्घदानं च तस्य गृह्णाति भास्करः

Por tantos manvantaras como esos, su morada será en Raurava (infierno). Oh señor de los Daityas, quien en algún momento realiza una obra con madera de ariṣṭa, Bhāskara (el Sol) no acepta su culto ni siquiera su ofrenda de arghya.

Verse 32

छेदापकस्य चार्के तु च्छेदकस्य च दैत्यज । शतं जन्मानि दारिद्यं जायते च सरोगता

Oh hijo de un Daitya, quien manda cortar la planta Arka y quien la corta con su propia mano nace durante cien vidas en pobreza y afligido por enfermedades.

Verse 33

रोपयेत्पालयेद्यो वै सूर्य्यवृक्षं नरोत्तमः । सप्तकल्पं वसेत्सोऽत्र समीपे भास्करस्य हि

El mejor de los hombres que planta y cuida el árbol sagrado del Sol habita aquí durante siete kalpas, en verdad, en la cercanía de Bhāskara.

Verse 34

रोपितैर्देववृक्षैस्तु यत्फलं लक्षकोटिभिः । न्यग्रोधवृक्षेणैकेन रोपितेन फलं हि तत्

El fruto que se obtiene al plantar decenas de millones de árboles divinos, ese mismo fruto se alcanza al plantar un solo árbol Nyagrodha (banyán).

Verse 35

धात्रीद्रुमेऽप्येवमेव फलं भवति रोपिते । तुलसीरोपणे चैव अधिकं चापि सुव्रत । अमरत्वं च ते यांति नात्र कार्य्या विचारणा

Así también, cuando se planta el árbol Dhātrī (āmalakī), surge el mismo mérito. Pero al plantar Tulasī, el mérito es aún mayor, oh tú de voto excelente; incluso alcanzan la inmortalidad—de esto no hay duda que considerar.

Verse 36

द्वारकां कलिकाले तु प्रातरुत्थाय कीर्तयेत् । स सर्वपापनिर्मुक्तः स्वर्गं याति न संशयः

En la era de Kali, uno debe levantarse por la mañana y cantar las alabanzas de Dvārakā. Libre de todos los pecados, va al cielo—sin duda alguna.

Verse 37

रोहिणीसहिता ये न द्वादशी समुपोषिता । महापातकसंयुक्तः कल्पांते नाकमाप्नुयात्

Quien no ayuna debidamente en Dvādaśī cuando está unida a Rohiṇī (nakṣatra), queda manchado por grandes pecados y, aun al final de un kalpa, no alcanza el cielo.

Verse 38

वासरः को विना सूर्य्यं विना सोमेन का निशा । विना वृक्षेण को ग्रामो द्वादशी किं व्रतं विना

¿Qué es el día sin el Sol? ¿Qué es la noche sin la Luna? ¿Qué es una aldea sin un árbol? ¿Y qué es Dvādaśī sin un voto sagrado (vrata)?

Verse 39

गृहं च नरकं तस्य यमदण्डं द्वितीयकम् । न यत्र पठते नित्यं विष्णोर्नामसहस्रकम्

Esa casa es el infierno mismo, y como un segundo bastón de Yama, donde no se recita cada día el Viṣṇu-sahasranāma, los mil nombres de Viṣṇu.

Verse 40

नरकं च भवेत्तस्य द्वितीयं यमशासनम् । नैव भागवतं यत्र पुराणं गीयते कलौ । अन्धकूपेषु क्षिप्यंते ज्वलितेषु हुताशने

Ese lugar se vuelve infierno, como un segundo decreto de Yama, allí donde en la era de Kali no se canta el Bhāgavata Purāṇa. A tales personas las arrojan a pozos ciegos y a fuegos que arden en llamas.

Verse 41

द्विषंति ये भागवतं न कुर्वंति दिनं हरेः । यमदूतैश्च नीयन्ते तथा भूमौ भवंति ते

Quienes odian el Bhāgavata y no observan el día sagrado de Hari son llevados por los mensajeros de Yama; y vuelven a nacer sobre la tierra.

Verse 42

वाच्यमानं न शृण्वंति हरेश्चरितमुत्तमम् । करपत्रैश्च पीड्यंते सुतीव्रैर्यम शासनात्

Quienes se niegan a escuchar cuando se recitan las obras supremamente sagradas de Hari son, por decreto de Yama, atormentados con hojas afiladísimas, como manos de cuchillas.

Verse 43

निन्दां कुर्वंति ये पापा वैष्णवानां महात्मनाम् । तेषां निरयपातस्तु यावदाभूतसंप्लवम्

Los pecadores que calumnian a los Vaiṣṇavas de gran alma caen en el infierno; y su caída perdura hasta la disolución cósmica.

Verse 44

गोकोटितीर्थादधिकं स्नानं तत्राधिकं भवेत् । ये पश्यंति महापुण्या गोपीचंदनमृत्तिकाम् । गंगास्नानफलं तेषां जायते नात्र संशयः

Bañarse allí se dice que supera incluso el mérito de incontables tīrthas. Los muy virtuosos que contemplan la arcilla de Gopīcandana obtienen el fruto de bañarse en el Gaṅgā; de ello no hay duda.

Verse 45

वैष्णवानां प्रयच्छंति गोपीचं दनमृत्तिकाम् । येषां ललाटे तिलकः गोपीचंदनसंभवम्

Ofrecen la arcilla sagrada de Gopīcandana a los vaiṣṇavas—aquellos cuya frente lleva el tilaka nacido de Gopīcandana.

Verse 46

गोपीचंदनपुंड्रेण द्वादश्यां जागरे कृते । विष्णोर्नामसहस्रस्य पाठेन मुक्तिमाप्नुयात्

Con el puṇḍra vaiṣṇava de Gopīcandana en la frente, velando en Dvādaśī y recitando los mil nombres de Viṣṇu, se alcanza la liberación.

Verse 47

ये नित्यं प्रातरुत्थाय वैष्णवानां तु कीर्तनम् । गोमतीस्मरणं कुर्युः कृष्णतुल्या न संशयः

Quienes, al levantarse cada mañana, cantan siempre las alabanzas de los vaiṣṇavas y recuerdan el río Gomati, se vuelven iguales a Kṛṣṇa—sin duda alguna.

Verse 48

ये नित्यं प्रातरुत्थाय द्वारकेति वदंति च । तीर्थकोटिभवं पुण्यं लभंते च दिनेदिने

Quienes, al levantarse cada mañana, pronuncian cada día el nombre «Dvārakā», obtienen día tras día un mérito equivalente al de crores de peregrinaciones sagradas.