Adhyaya 38

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यं शृणु पौत्र मयोदितम् । शृण्वतो गदतश्चापि मुक्तिः कृष्णाद्भवेद्ध्रुवम्

Śrī Prahlāda dijo: Oh nieto, escucha la grandeza de Dvārakā tal como yo la proclamo. Para quien la oye—y aun para quien la recita—la liberación por Kṛṣṇa está ciertamente asegurada.

Verse 2

पुत्रेण लोकाञ्जयति पौत्रेणानन्त्यमश्नुते । अथ पुत्रस्य पौत्रेण नाकमेवाधिरोहति

Por un hijo se conquistan los mundos; por un nieto se alcanza el estado sin fin; y por el nieto del hijo se asciende al cielo mismo.

Verse 3

यस्य पुत्रः शुचिर्दक्षः पूर्वे वयसि धार्मिकः । विष्णुभक्तिं च कुरुते तं पुत्रं कवयो विदुः

Los sabios declaran que alguien posee verdaderamente un “hijo” cuando su hijo es puro y capaz, justo desde temprana edad, y practica con devoción la bhakti hacia Viṣṇu.

Verse 4

हेमशृंगं रौप्यखुरं सवत्सं कांस्यदोहनम् । सवस्त्रं कपिलानां तु सहस्रं च दिनेदिने

Mil vacas Kapilā de color leonado—con cuernos de oro, pezuñas de plata, acompañadas de sus terneros, con vasijas de bronce para el ordeño y aun con paños que las cubren—(ofrecidas) día tras día.

Verse 5

दत्त्वा यत्फलमाप्नोति ब्राह्मणे वेदपारगे । तत्फलं स्नानमात्रेण गोमत्यां मधुभिद्दिने

El fruto que se obtiene al dar (tales dones) a un brāhmaṇa versado en los Vedas—ese mismo fruto se alcanza con solo bañarse en el Gomatī en el día de Madhubhid (Kṛṣṇa).

Verse 6

यस्त्वेकं भोजयेद्विप्रं द्वारकायां च संस्थितम् । सुभिक्षे भो द्विजश्रेष्ठाः फलं लक्षगुणं भवेत्

Mas quien alimente aunque sea a un solo brāhmaṇa que mora en Dvārakā—oh el mejor de los nacidos dos veces—en tiempos de abundancia, el mérito obtenido se vuelve cien mil veces mayor.

Verse 7

फलं लक्षगुणं प्रोक्तं दुर्भिक्षे कृष्णसन्निधौ । एवं धर्मानुसारेण दयाद्भिक्षां तु भिक्षुके

Este fruto de cien mil veces se proclama (de modo especial) en tiempo de hambruna, en la misma presencia de Kṛṣṇa. Por ello, conforme al dharma, debe uno, por compasión, dar limosna al mendicante.

Verse 8

अपि नः स कुले कश्चिद्भविष्यति नरोत्तमः । यो यतीनो कलौ प्राप्ते पितॄनुद्दिश्य दास्यति

¿Habrá en nuestro linaje algún varón excelso que—cuando haya llegado la era de Kali—ofrezca dones a los yatīs (ascetas), dedicándolos a los pitṛs (antepasados)?

Verse 9

द्वारकायां विशे षेण सत्कृत्य कृष्णसन्निधौ । अन्नदानं यतीनां तु कौपीनाच्छादनानि च

Especialmente en Dvārakā—habiéndolos honrado en la misma presencia de Kṛṣṇa—debe uno dar alimento a los yatīs, y también proveerles kaupīna (taparrabos) y vestiduras que los cubran.

Verse 10

नात्मनः क्रतुभिः स्विष्टैर्नास्ति तीर्थैः प्रयोजनम् । यत्र वा तत्र वा कार्य्यं यतीनां प्रीणनं सदा

Para uno mismo, no hay verdadera necesidad de sacrificios bien ejecutados ni siquiera de peregrinaciones a los tīrthas; más bien, dondequiera que se esté, debe uno esforzarse siempre por alegrar y satisfacer a los yatīs.

Verse 11

श्वपचादयोऽपि ते धन्या ये गता द्वारकां पुरीम् । प्राप्य भागवतान्ये वै पितॄनुद्दिश्य पुत्रकाः

Aun los despreciados, como los que cuecen carne de perro, son bienaventurados si van a la ciudad de Dvārakā; pues allí, al encontrarse con los devotos de Bhagavān, sus hijos pueden ofrecer ofrendas dedicadas a los pitṛs, los antepasados.

Verse 12

भक्त्या संपूजयिष्यंति वस्त्रैर्दानैश्च भूरिभिः

Con devoción los honrarán plenamente, ofreciendo vestiduras y abundantes dádivas.

Verse 13

गयापिंडेन नास्माकं तृप्तिर्भवति तादृशी । यादृशी विष्णुभक्तानां सत्कारेणोप जायते

La satisfacción que obtenemos no es comparable ni siquiera a la que nace de la ofrenda de piṇḍa en Gayā; pues la que surge de honrar a los devotos de Viṣṇu es mucho mayor.

Verse 14

वैशाखे ये करिष्यंति द्वादशीं कृष्णसन्निधौ । कृष्णं संपूजयन्तश्च रात्रौ कुर्वंति जागरम्

Quienes, en el mes de Vaiśākha, observen la Dvādaśī en presencia de Kṛṣṇa—adorando a Kṛṣṇa y velando durante la noche—obtendrán gran mérito.

Verse 15

माहात्म्यं पठनीयं तु द्वारकासंभवं शुभम् । कृष्णस्य बालचरितं बालकृष्णादिदर्शनम्

Ciertamente debe recitarse el auspicioso Māhātmya nacido de Dvārakā; y también los relatos de la infancia de Kṛṣṇa, y las narraciones de la visión de Bāla-Kṛṣṇa y semejantes.

Verse 16

क्रीडनं गोकुलस्यैव क्रीडा गोपीजनस्य च । कृष्णावतारकर्माणि श्रोतव्यानि पुनःपुनः

El līlā de Gokula, y también el līlā de la comunidad de las gopīs: las obras de Kṛṣṇa en su descenso como avatāra deben escucharse una y otra vez.

Verse 17

रुक्मशृंगीं रौप्यखुरीं मुक्तालांगूलभूषिताम् । सवत्सां ब्राह्मणे दत्त्वा होमार्थं चाहिताग्नये

Habiendo dado a un brāhmaṇa—un āhitāgni, guardián de los fuegos sagrados—una vaca con su ternero, adornada con cuernos de oro, pezuñas de plata y cola engalanada con perlas, para el homa (ofrenda al fuego), (se obtiene gran mérito).

Verse 18

निमिषस्पर्शनांशेन फलं कृष्णस्य जागरे । यत्किंचित्कुरुते पापं कोटिजन्मसु मानवः । कृष्णस्य जागरे रात्रौ दहते नात्र संशयः

Aun una mínima fracción de instante pasada en la vigilia nocturna (jāgaraṇa) de Kṛṣṇa da un fruto inmenso. Cualquier pecado que el ser humano haya cometido a lo largo de decenas de millones de nacimientos se quema en la noche del jāgaraṇa de Kṛṣṇa—sin duda alguna.

Verse 19

पठेद्भागवतं रात्रौ पुराणं दयितं हरेः । यावत्सूर्य्यकृताऽलोको यावच्चन्द्रकृता निशा

Que se recite por la noche el Bhāgavata—el Purāṇa amado de Hari—prosiguiendo durante el tiempo de la luz del sol y durante la noche iluminada por la luna.

Verse 20

यावत्ससागरा पृथ्वी यावच्च कुलपर्वताः । तावत्कालं वसेत्स्वर्गे नान्यथा मम भाषितम्

Mientras la tierra perdure con sus océanos, y mientras perduren las cordilleras, por ese mismo tiempo se mora en el cielo: ésta es mi declaración, y no es de otro modo.

Verse 21

आस्फोटयंति पितरः प्रहर्षंति पितामहाः । एवं तं स्वसुतं दृष्ट्वा शृण्वानं कृष्णसंभवम्

Los Padres aplauden con júbilo, y los abuelos ancestrales se regocijan, al ver a su propio descendiente escuchando el relato sagrado nacido de (y que canta a) Kṛṣṇa.

Verse 22

द्वारकायाश्च माहात्म्यं यत्र नो जागरे पठेत् । तन्म्लेच्छसदृशं स्थानमपवित्रं परित्यजेत्

El lugar donde, durante la vigilia sagrada, no se recita el Māhātmya de Dvārakā debe considerarse semejante a los mleccha e impuro; tal lugar ha de abandonarse.

Verse 23

शालिग्रामशिला नैव यत्र भागवता न हि । त्यजेत्तीर्थं महापुण्यं पुण्यमायतनं त्यजेत्

Donde no hay Śāligrāma-śilā ni devotos Bhāgavata, debe abandonarse incluso ese tīrtha llamado “de gran mérito”; hay que dejar esa morada que pretende ser santa.

Verse 24

त्यजेद्गुह्यं तथाऽरण्यं यत्र न द्वादशीव्रतम्

Debe abandonarse incluso un lugar apartado, incluso un bosque, donde no se practica el voto de Dvādaśī (Dvādaśī-vrata).

Verse 25

सुदेशोऽपि भवेन्निंद्यो यत्र नो वैष्णवा व्रतम् । कुदेशोऽपि भवेत्पुण्यो यत्र भागवताः कलौ

Incluso una “buena tierra” se vuelve censurable donde no hay observancia vaiṣṇava; y hasta una “mala tierra” se vuelve meritoria en la era de Kali donde están los devotos Bhāgavata.

Verse 26

संकीर्णयोनयः पूता ये भक्ता मधुसूदने । म्लेच्छतुल्याः कुलीनास्ते ये न भक्ता जनार्दने

Los de origen mezclado quedan purificados si son devotos de Madhusūdana; pero aun los de noble linaje son como mlecchas si no son devotos de Janārdana.

Verse 27

रथारूढं प्रकुर्वंति ये कृष्णं मधुमाधवे । मुक्तिं प्रयांति ते सर्वे कुलकोटिसमन्विताः

Todos los que disponen y honran a Kṛṣṇa Madhumādhava, entronizado en un carro, alcanzan la liberación, junto con miríadas (koti) de su linaje.

Verse 28

देवकीनन्दनस्यार्थे रथं कारापयन्ति ये । कल्पांतं विष्णुलोके ते वसन्ति पितृभिः सह

Quienes mandan hacer un carro para el Hijo de Devakī (Śrī Kṛṣṇa) moran en el mundo de Viṣṇu hasta el fin del kalpa, junto con sus antepasados.

Verse 29

द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रावयेद्यः कलौ नृणाम् । भावमुत्पादयेद्यो वै लभेत्क्रतुशतंफलम्

En la era de Kali, quien haga recitar a la gente el Māhātmya de Dvārakā y despierte de veras el sentimiento devocional obtiene el fruto de cien sacrificios védicos.

Verse 30

यो नार्चयति पापिष्ठो देवमन्यत्र गच्छति । कोटिजन्मार्जितं पुण्यं हरते रुक्मिणीपतिः

El más pecador, que no adora al Señor y se va a otra parte, pierde: el Esposo de Rukmiṇī (Kṛṣṇa) le arrebata el mérito acumulado en diez millones de nacimientos.

Verse 31

शंखोद्धारसमुद्भूतां नित्यं देहे बिभर्त्ति हि । मृत्तिकां दैत्यराजेन्द्र शृणु वक्ष्यामि यत्फलम्

En verdad lleva siempre sobre su cuerpo la arcilla sagrada nacida de Śaṅkhoddhāra; oh señor de los Daityas, escucha: declararé el fruto de ello.

Verse 32

यो ददाति यतीनां च वैष्णवानां प्रयच्छति । स्वर्णभारशतं पुण्ड्रं नित्यं प्राप्नोति मानवः

Quien da dádivas a los yatis (renunciantes) y ofrece a los vaiṣṇavas, ese hombre alcanza siempre un mérito equivalente a cien cargas de oro y la santidad de la marca puṇḍra.

Verse 33

गृहे यस्य सदा तिष्ठेच्छंखोद्धारस्य मृत्तिका । नित्य क्रियाकृतंपुण्यं लभेत्कोटिगुणं बले

En la casa de aquel donde la arcilla de Śaṅkhoddhāra permanece siempre, el mérito nacido de los ritos diarios se vuelve de potencia cien lakhs (un crore) de veces mayor.

Verse 34

यस्य पुण्ड्रं ललाटे तु गोपीचंदनसंज्ञकम् । न जहाति गृहं तस्य लक्ष्मीः कृष्णप्रिया द्विजाः

Oh brāhmaṇas, la casa de aquel cuya frente lleva la marca puṇḍra llamada Gopīcandana jamás es abandonada por Lakṣmī, amada de Kṛṣṇa.

Verse 35

न ग्रहो बाधते तस्य नोरगो न च राक्षसः । पिशाचा न च कूष्मांडा न च प्रेता न जंभकाः

Ningún graha malévolo lo aflige; ni serpiente ni rākṣasa le hace daño—ni piśācas, ni kūṣmāṇḍas, ni pretas, ni jaṃbhakas.

Verse 36

नाग्निचौरभयं तस्य दरीणां चैव बन्धनम् । विद्युदुल्काभयं चैव न चोत्पातसमुद्भवम्

Para él no hay temor al fuego ni a los ladrones, ni cautiverio en cuevas o hendiduras; no hay temor al rayo ni a los meteoros, ni a calamidades nacidas de funestos presagios.

Verse 37

नारिष्टं नापशकुनं दुर्निमित्तादिकं च यत् । सत्कृते विष्णुभक्ते च शालिग्रामशिलार्चने

Donde se honra al devoto de Viṣṇu y se venera la Śālagrāma-śilā, allí no hay infortunio, ni mal augurio, ni señal adversa alguna.

Verse 38

पीते पादोदके विप्रा नैवेद्यस्यापि भक्षणे । तुलसीसन्निधौ विष्णोर्विलयावसरे कृते

Oh brāhmaṇas, cuando se sorbe el agua de los pies del Señor y aun se come el naivedya consagrado—realizado en presencia de Tulasī—entonces, en la hora en que todo se disuelve, se halla refugio en Viṣṇu.

Verse 39

पुरा देवेन कथितं शृणु पात्रं वदाम्यहम् । प्रिया भागवता येषां तेषां दासोऽस्म्यहं सदा

Escuchad lo que antaño declaró el Señor; os diré quién es en verdad digno recipiente. Aquellos para quienes los devotos de Bhagavān son amados: de tales personas soy yo siempre servidor.

Verse 40

विहाय मथुरां काशीमवन्तीं सर्वपापहाम् । मायां कांचीमयोध्यां च संप्राप्ते च कलौ युगे

Cuando ha llegado la era de Kali, dejando de lado Mathurā, Kāśī, Avantī que destruye todos los pecados, y también Māyā (Haridvāra), Kāñcī y Ayodhyā—

Verse 41

वसाम्यहं द्वारकायां सर्वसेनासमावृतः । तीर्थव्रतैर्यज्ञदानै रुद्राद्यैर्मुनिचारणैः

Yo moro en Dvārakā, rodeado por todas mis huestes divinas; junto con los tīrtha y los votos sagrados, los sacrificios (yajña) y las dádivas, y con Rudra y los demás dioses, los sabios (muni) y los cantores celestiales.

Verse 42

श्रद्धात्यागेन भक्त्या वा यस्तोषयितुमिच्छति । गत्वा द्वारवतीं रम्यां द्रष्टव्योऽहं कलौ युगे

Quien desee complacerme—ya sea por renuncia colmada de fe (śraddhā) o por devoción (bhakti)—debe ir a la hermosa Dvāravatī; en la era de Kali, allí he de ser contemplado.

Verse 43

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि मया शुद्धानि भूरिशः । विन्यस्तानि च गोमत्यां चक्रतीर्थेऽतिपावने

Todos los tīrtha que existen en los tres mundos—purificados por mí en abundancia—han sido depositados en el Gomati, en el Cakratīrtha, supremamente purificador.

Verse 44

दिनेनैकेन गोमत्यां चक्रतीर्थे कलौ युगे । त्रैलोक्यसंभवैस्तीर्थैः स्नातो भवति मानवः

En la era de Kali, con un solo día en Cakratīrtha, en el Gomati, una persona queda como si se hubiera bañado en los tīrtha nacidos de los tres mundos.

Verse 45

कोटिपापविनिर्मुक्तो मत्समं वसते नरः । मम लोके न संदेहः कुलकोटिसमन्वितः

Liberado de crores de pecados, ese hombre mora igual a mí; en mi mundo—sin duda—permanece junto con crores de su linaje.

Verse 46

नापराधकृतैः पापैर्लिप्तः स्यादु त्कटैः कृतैः । शतजन्मायुतानीह लक्ष्मीर्न च्यवते गृहात्

Ni siquiera los pecados gravísimos cometidos por ofensas se adhieren a él. Por decenas de miles de cientos de nacimientos, aquí, Lakṣmī no se aparta de su morada.