Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 59

Devanagari script

वंजुली चाधिकां राजञ्छृणु वक्ष्यामि कारणम् । द्वादश्यामुपवासेन द्वादश्यां पारणेन तु । प्राप्यते हेलया चैव तद्विष्णोः परमं पदम्

Transliteration

vaṃjulī cādhikāṃ rājañchṛṇu vakṣyāmi kāraṇam | dvādaśyāmupavāsena dvādaśyāṃ pāraṇena tu | prāpyate helayā caiva tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

Translation

Y Vaṃjulī es aún superior, oh Rey—escucha, te diré la razón. Ayunando en Dvādaśī y rompiendo el ayuno en la misma Dvādaśī, aun con poco esfuerzo, se alcanza la morada suprema de Viṣṇu.

Word by Word

• वंजुली: Vaṃjulī
• वंजुली: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वंजुली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अधिकाम्: greater/superior
• अधिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वंजुली)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वक्ष्यामि: I will tell
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कारणम्: the reason
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• द्वादश्याम्: on Dvādaśī (12th lunar day)
• द्वादश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरणम् (तिथौ)

• उपवासेन: by fasting
• उपवासेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करणम्

• द्वादश्याम्: on Dvādaśī
• द्वादश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरणम्

• पारणेन: by breaking the fast
• पारणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करणम्; उपवास-समाप्ति-भोजनम्

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधार्थक

• प्राप्यते: is attained
• प्राप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्राप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः ‘is attained’

• हेलया: with ease/effortlessly
• हेलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हेला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करणम्; ‘हेलया’ = सहजतया/अयत्नेन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)

• तद्-विष्णोः: of that Viṣṇu
• तद्-विष्णोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘तस्य विष्णोः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पदम्)

• पदम्: abode/state
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्राप्यस्य कर्म

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from section continuity)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaṃjulī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan) explicitly addressed

Visual Art Cues

Scene: A king listens as a sage explains Vaṃjulī’s superiority; above them, a celestial vision of Viṣṇu’s paramapada opens like a luminous gateway, linked to a Dvādaśī calendar mark.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Vaṃjulī
• Dvādaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A simple, sincere Dvādaśī discipline can lead to the highest Vaiṣṇava goal—Viṣṇu’s supreme abode.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vaṃjulī is exalted as especially potent, connected with Dvādaśī observance.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting) on Dvādaśī and pāraṇa (breaking the fast) on Dvādaśī are prescribed.