Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

कपिलः क्षेत्रपालश्च प्रतीचीं पाति वै दिशम् । नमस्कार्यास्तथा पूज्या वायव्यो शृणुतापरान्

kapilaḥ kṣetrapālaśca pratīcīṃ pāti vai diśam | namaskāryāstathā pūjyā vāyavyo śṛṇutāparān

Kapila y el Kṣetrapāla protegen en verdad el cuadrante occidental. Deben ser saludados con reverencia y adorados. Ahora escuchad acerca de los guardianes de la dirección noroeste (Vāyavya).

kapilaḥKapila
kapilaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkapila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
kṣetra-pālaḥguardian of the sacred area
kṣetra-pālaḥ:
Apposition (Sāmānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदik) + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘क्षेत्रस्य पालः’ (guardian of the field/region)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
pratīcīmthe western (direction)
pratīcīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpratīcī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘दिशम्’ इत्यस्य विशेषणरूपेण
pātiprotects/guards
pāti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle) निश्चयार्थक
diśamdirection
diśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
namaskāryāḥworthy of salutation
namaskāryāḥ:
Viśeṣaṇa (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnamaskārya (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural); विधेय-विशेषण (predicative adjective)
tathāalso
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘also/likewise’
pūjyāḥworthy of worship
pūjyāḥ:
Viśeṣaṇa (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūjya (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषण
vāyavyaḥVāyavya (the north-west/wind quarter)
vāyavyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyavya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दिक्पाल/दिक्-विशेषः (north-west/wind-quarter)
śṛṇutahear/listen
śṛṇuta:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
aparānothers/further (ones)
aparān:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (अध्याहृत) ‘वचनानि/अन्यान्’ इत्यस्य विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Viprendra (best of brāhmaṇas) / pilgrim audience

Scene: A pilgrim at Dvārakā’s western boundary shrine bows with folded hands before Kapila (sage-like, tawny hue) and a fierce Kṣetrapāla guardian with weapons and dog emblem; the scene then opens toward the north-west direction as the narration continues.

K
Kapila
K
Kṣetrapāla
P
Pratīcī (west)
V
Vāyavya (north-west)

FAQs

Pilgrimage dharma includes honoring the kṣetra’s protectors—salutation and worship are part of approaching a holy place correctly.

Dvārakā, described with explicit kṣetra-rakṣā (protection of the sacred precinct).

Namaskāra (salutation) and pūjā (worship) of the guardians/Kṣetrapāla.