Adhyaya 92

Verse 1

सूत उवाच । अग्नितीर्थस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् । ब्रह्मकुंडसमुत्पत्तिरधुना श्रूयतां द्विजाः

Sūta dijo: «Os he proclamado la grandeza de Agnitīrtha. Ahora, oh nacidos dos veces, escuchad el origen de Brahmakuṇḍa».

Verse 2

यदा संस्थापितो ब्रह्मा मार्कंडेन महात्मना । तदा विनिर्मितं तत्र कुण्डं शुचिजलान्वितम्

Cuando el magnánimo Mārkaṇḍa estableció allí a Brahmā, en ese mismo lugar se formó entonces un estanque sagrado, colmado de aguas puras.

Verse 3

प्रोक्तं च कार्तिके मासि कृत्तिकास्थे निशाकरे । सम्यग्भीष्मव्रतं कृत्वा स्नात्वात्र सलिले शुभे

Y se proclama que, en el mes de Kārtika, cuando la luna mora en Kṛttikā, debe cumplirse debidamente el voto de Bhīṣma y bañarse aquí en estas aguas auspiciosas.

Verse 4

पूजयिष्यति यो देवं पद्मयोनिं ततः परम् । स शूद्रोऽपि तनुं त्यक्त्वा ब्रह्मयोनौ प्रयास्यति

Quien después venere al dios Brahmā, el Nacido del Loto, aun siendo un Śūdra, al dejar el cuerpo alcanzará el estado de Brahmā (Brahma-yoni).

Verse 5

ब्राह्मणोऽपि यदि स्नानं तत्र कुण्डे करिष्यति । कृत्वा भीष्मव्रतं सम्यग्ब्रह्मलोकं प्रयास्यति

Y si incluso un Brāhmaṇa se baña en ese estanque sagrado, cumpliendo debidamente el voto de Bhīṣma, alcanzará Brahma-loka.

Verse 6

एवं प्रवदतस्तस्य मार्कंडेयस्य सन्मुनेः । श्रुतं तत्सकलं वाक्यं पशुपालेन केनचित्

Mientras el noble sabio Mārkaṇḍeya hablaba así, todas sus palabras fueron oídas por cierto vaquero.

Verse 7

ततः श्रद्धाप्रयुक्तेन तेन तद्भीष्मपंचकम् । यथावद्विहितं सम्यक्कार्तिके मासि संस्थिते

Entonces, movido por la fe, cumplió debida y correctamente la observancia del Bhīṣma-pañcaka durante el mes de Kārtika, cuando éste hubo llegado.

Verse 8

ततश्च कृत्तिकायोगे पूर्णिमायां यथाविधि । संपूज्य पद्मजं पश्चात्पूजितः पुरुषोत्तमः

Luego, en la luna llena unida a Kṛttikā, conforme al rito prescrito, tras adorar debidamente a Padmaja (Brahmā), fue venerado también Puruṣottama.

Verse 9

ततः कालविपाकेन स पंचत्वमुपागतः । ब्राह्मणस्य गृहे जातः पुरेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । जातिस्मरः प्रभायुक्तः पितृमातृप्रतुष्टिदः

Después, por la maduración del tiempo, llegó a su fin. ¡Oh, el mejor de los nacidos dos veces!, renació en esta misma ciudad, en la casa de un brāhmaṇa; recordaba su nacimiento anterior, estaba dotado de un fulgor radiante y daba honda satisfacción a su padre y a su madre.

Verse 10

एवं प्रगच्छतस्तस्य वृद्धिं तत्र पुरोत्तमे । पितृमातृसमुद्भूतो यादृक्स्नेहो व्यवस्थितः

Así, mientras crecía allí, en aquella ciudad excelente, el afecto natural que nace del padre y de la madre permaneció firmemente establecido en él, tal como debe ser.

Verse 11

अन्यदेहोद्भवे वापि तस्य शूद्रेपरिस्थितः । स तस्य धनसंपन्नः सदैव कुरुते द्विजः

Y aunque aquel, por haber nacido en otro cuerpo, se hallaba en condición de śūdra, este nacido dos veces, colmado de riquezas, le brindaba ayuda y sustento continuamente.

Verse 12

उपकारप्रदानं च यत्किंचित्तस्य संमतम् । अन्यस्मिन्दिवसे शूद्रः स पिता पूर्वजन्मनः । तस्य पञ्चत्वमापन्नः संप्राप्ते चायुषः क्षये

Y le ofreció toda ayuda que le fuera grata y provechosa. Luego, en otro día, aquel śūdra—que había sido su padre en una vida anterior—alcanzó la muerte cuando se cumplió el término de su existencia.

Verse 13

अथ तस्य महाशोकं स कृत्वा तदनंतरम् । चकार प्रेतकार्याणि निःशेषाणि प्रभक्तितः

Entonces, abatido por un gran dolor por él, de inmediato realizó todos los ritos debidos al difunto—sin omitir nada y con devota reverencia.

Verse 14

अथ तस्य समालोक्य तादृशं तद्विचेष्टितम् । पृष्टः स कौतुकाविष्टैः पितृमातृसुतादिभिः

Luego, al contemplar tal proceder suyo, fue interrogado por su padre, su madre, sus hijos y otros, colmados de curiosidad.

Verse 15

कस्मात्त्वमस्य नीचस्य पशुपालस्य सर्वदा । अतिस्नेहसमायुक्तो निःस्पृहस्यापि शंस नः

«¿Por qué estás siempre tan desmedidamente afectuoso con este humilde vaquero? Aunque tú mismo estés libre de deseo, dinos la causa.»

Verse 16

तस्यापि प्रेतकार्याणि मृतस्यापि करोषि किम् । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व न चेद्गुह्यं व्यवस्थितम्

«¿Y por qué realizas también por él los ritos del difunto, aun después de muerto? Cuéntanos todo esto, si no es algo que deba guardarse en secreto.»

Verse 17

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा किंचिल्लज्जासमन्वितः । तानब्रवीच्छृणुध्वं च कथयिष्याम्यसंशयम्

Al oír sus palabras y sintiendo un leve pudor, les dijo: «Escuchad: os lo explicaré sin duda alguna».

Verse 18

अहमस्यान्यदेहत्वे पुत्र आसं सुसंमतः । पशुपालनकर्मज्ञः प्राणेभ्यो वल्लभः सदा

«En su otra encarnación, yo fui su hijo, querido y muy estimado; diestro en el oficio de guardar el ganado, y siempre amado por él como a su propia vida.»

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य मार्कंडस्य महामुनेः । श्रुतं प्रवदतो वाक्यं ब्रह्मकुण्डसमुद्भवम्

En cierto momento se oyeron las palabras pronunciadas por el gran sabio Mārkaṇḍa, palabras surgidas en relación con el Brahmakuṇḍa.

Verse 20

कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे भीष्मपञ्चककृन्नरः । सम्यक्छ्रद्धासमुत्पन्नो योऽत्र स्नानं करिष्यति

Quien, con fe debidamente despertada, se bañe aquí en Kārttikā, en el tiempo de la conjunción de Kṛttikā, observando el voto de cinco días de Bhīṣma—

Verse 21

दृष्ट्वा पितामहं देवं पूजयित्वा जनार्दनम् । स भविष्यति शूद्रोऽपि ब्राह्मणश्चान्यजन्मनि

Habiendo contemplado al dios Pitāmaha (Brahmā) y habiendo rendido culto a Janārdana (Viṣṇu), aun un Śūdra llega a ser Brāhmaṇa en otro nacimiento.

Verse 22

तन्मया विहितं सम्यक्स्नात्वा तत्र शुभावहे । सुकुण्डे कार्तिके मासि तेन जातोऽस्मि सद्द्विजः

Eso lo cumplí debidamente: habiéndome bañado con pureza allí, en ese estanque auspicioso y benéfico, en el mes de Kārttika; por ese mérito he nacido como un verdadero dvija, el dos veces nacido.

Verse 23

चन्द्रोदयस्य विप्रर्षेरन्वये भुवि विश्रुते । संस्मरन्पूर्विकां जाति तेन स्नेहो मम स्थितः । तस्योपरि महान्नित्यं शूद्रस्यापि निरर्गलः

En el célebre linaje en la tierra del sabio brāhmaṇa Candrodaya, al recordar mi nacimiento anterior, mi afecto quedó firme. Y hacia él, ese gran afecto constante—hasta por un Śūdra—se derramaba sin freno.

Verse 24

अतोऽहं कृत्तिकायोगे कार्तिक्यां भक्तिसंयुतः । ज्ञात्वा करोमि भीष्मस्य पंचकं व्रतमुत्तमम्

Por ello, en Kārttikā, en el tiempo de la conjunción de Kṛttikā, colmado de devoción y conociendo su grandeza, observo el excelente voto de cinco días de Bhīṣma.

Verse 25

सूत उवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा ते चान्ये च द्विजोत्तमाः । भीष्मस्य पञ्चकं चक्रुः सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः

Dijo Sūta: Al oír así sus palabras, aquellos brāhmaṇas eminentes—y otros también—realizaron el pañcaka de Bhīṣma con corrección, colmados de la debida fe.

Verse 26

ततःप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं धरणीतले । स्थितमुत्तरदिग्भागे ब्रह्मकुण्डमिति स्मृतम्

Desde entonces, aquel estanque se hizo célebre sobre la tierra; situado en la región del norte, es recordado como «Brahmakuṇḍa».

Verse 27

यः स्नानं सर्वदा तत्र ब्राह्मणः प्रकरोति वै । स संभवति विप्रेंद्रो जायमानः पुनः पुनः

El brāhmaṇa que allí se baña con constancia, en verdad llega a ser viprendra, el más excelso entre los brāhmaṇas, y nace una y otra vez en condición eminente.

Verse 92

इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवतितमोध्यायः

Así concluye el capítulo nonagésimo segundo, llamado «Descripción de la grandeza de Brahmakuṇḍa», en el Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya de la sexta parte, el Nāgara-khaṇḍa, del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, dentro de la recopilación de ochenta y un mil versos.