Adhyaya 9

Verse 1

। सूत उवाच । अथ शक्रः समाहूय प्रोचे संवर्तकानिलम् । हाटकेश्वरजेक्षेत्रे महान्नागबिलोऽस्ति वै

Sūta dijo: Entonces Śakra (Indra), tras convocar al Viento Saṃvartaka, habló: «En la región sagrada de Hāṭakeśvara existe en verdad una vasta caverna de las Serpientes, el Nāga-bila».

Verse 2

तं पूरय ममादेशाद्द्रुतं गत्वाऽभिपांसुभिः । येन न स्याद्गतिस्तत्र कस्यचिन्मृत्युधर्मिणः

«Por mi mandato, ve de prisa y rellena esa caverna con arena, para que ningún mortal —sujeto a la ley de la muerte— halle paso hacia allí.»

Verse 3

वायुरुवाच । तवादेशान्मया पूर्वं पूरितो विवरो यदा । लिंगोद्भवस्तदा शापः प्रदत्तो मे पुरारिणा

Vāyu dijo: «Antes, por tu mandato, cuando llené aquella hendidura, en el tiempo de la manifestación del Liṅga, el enemigo de los Tripura (Śiva) me otorgó entonces una maldición.»

Verse 4

यस्माल्लिंगं ममैतद्वै त्वया पांसुभिरावृतम् । तस्मात्समानधर्मा त्वं गन्धवाहो भविष्यसि

Puesto que este Liṅga mío fue cubierto por ti con arena, por ello serás de naturaleza semejante: portador de olores (gandha-vāha).

Verse 5

यद्वत्कर्पूरजं गन्धं समग्रं त्वं हि वक्ष्यसि । अमेध्यसंभवं तद्वन्मम वाक्यादसंशयम्

Así como llevas por completo la fragancia nacida del alcanfor, del mismo modo—por mi palabra, sin duda—llevarás olores surgidos de la impureza.

Verse 6

तस्मात्कुरु प्रसादं मे विदित्वैतत्सुरेश्वर । कृत्येऽस्मिन्स्म र्यतामन्यस्त्रिपुरारेर्बिभेम्यहम्

Por ello, oh Señor de los dioses, muéstrame tu gracia, sabiendo esto. En esta tarea sea designado otro, pues temo a Tripurāri (Śiva).

Verse 7

ततः संचिंतयामास पूरणं त्रिदशाधिपः । तस्य नागबिलस्यैव नैव किंचिदवैक्षत

Entonces el señor de los treinta dioses (Indra) meditó cómo llenarlo; pero para colmar aquel mismo Nāga-bila no veía medio alguno.

Verse 8

ततस्तं प्राह देवेज्यःस्वय मेव शतक्रतुम् । कस्मात्त्वं व्याकुलीभूतः कृत्येऽस्मिंस्त्रिदशाधिप

Entonces Deveśya (Bṛhaspati), por su propia voluntad, dijo a Śatakratu (Indra): «¿Por qué te has turbado en esta empresa, oh señor de los dioses?»

Verse 9

अस्ति पर्वतमुख्योऽत्र नाम्ना ख्यातो हिमालयः । तस्य पुत्रत्रयं जातं तच्च शक्र शृणुष्व मे

Aquí se halla el más excelso de los montes, célebre por el nombre de Himālaya. Tres hijos le nacieron—escúchalo de mí, oh Śakra.

Verse 10

मैनाकः प्रथमः प्रोक्तो द्वितीयो नंदिवर्धनः । रक्तशृंगस्तृतीयस्तु पर्वतः परिकीर्तितः

El primero es llamado Maināka; el segundo, Nandivardhana; y el tercer monte es celebrado como Raktśṛṅga, el de “Cima Roja”.

Verse 11

स मैनाकः समुद्रांतः प्रविष्टः शक्र ते भयात् । पक्षाभ्यां सहितोऽद्यापि स तत्रैव व्यवस्थितः

Por temor a ti, oh Śakra, el monte Maināka se internó en las honduras del océano. Y aun hoy, llevando todavía sus alas, permanece establecido allí mismo.

Verse 12

नंदिवर्धन इत्येष द्वितीयः परिकीर्तितः । वसिष्ठाश्रमजो रन्ध्रस्ते न कृत्स्नः प्रपूरितः

La segunda montaña es celebrada como Nandivardhana. La hendidura unida al āśrama de Vasiṣṭha aún no ha sido colmada por completo.

Verse 13

हिमाचलसमादेशाद्वसिष्ठस्य च सन्मुनेः । देवभूमिं परित्यज्य स गतस्तत्र सत्वरम्

Por mandato de Himācala y del noble sabio Vasiṣṭha, dejó la tierra de los dioses y partió presuroso hacia aquel lugar.

Verse 14

तृतीयस्तिष्ठतेऽद्यापि रक्तशृंगः स्मृतोऽत्र यः । तमानय सहस्राक्ष बिलं सार्पं प्रपूरय

El tercero aún permanece aquí hasta hoy, recordado con el nombre de Raktśṛṅga. Tráelo, oh de mil ojos (Indra), y colma la caverna de las serpientes (nāga-bila).

Verse 15

नान्यथा पूरितुं शक्यो बिलोऽयं त्रिदशाधिप । तं मुक्त्वा पर्वत श्रेष्ठं सत्यमेतन्मयोदितम्

Oh señor de los dioses, esta caverna no puede llenarse de otro modo. Sin liberar a esa montaña excelsa, no se logrará: ésta es la verdad que proclamo.

Verse 16

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा देवपूज्यस्य वचनं त्रिदशाधिपः । जगाम सत्वरं तत्र स यत्रास्ते हिमालयः

Dijo Sūta: Al oír las palabras de aquel venerado por los dioses, el señor de los dioses (Indra) fue presuroso al lugar donde se alza el Himalaya.

Verse 17

ततः प्रोवाच तं गत्वा सामपूर्वमिदं वचः । हिमाचलं गिरिश्रेष्ठं सिद्धचारणसेवितम्

Entonces, tras ir a su encuentro, le habló con palabras que comenzaban con conciliación: a Himācala, el mejor de los montes, servido por Siddhas y Cāraṇas.

Verse 18

इन्द्र उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे महान्नागबिलः स्थितः । तेन गत्वा नरा देवं पाताले हाटकेश्वरम्

Dijo Indra: En la región sagrada de Hāṭakeśvara se halla una gran nāga-bila, la caverna de los Nāgas. Quien va allí, los hombres, llegan al Dios Hāṭakeśvara en Pātāla, el mundo subterráneo.

Verse 19

पूजयिष्यंति ये केचिदपि पापपरायणाः । मया सार्धं करिष्यंति ततः स्पर्द्धां नगोत्तम

Aun aquellos entregados al pecado—sean quienes sean—lo adorarán allí; y después rivalizarán conmigo en mérito, oh el mejor de los montes.

Verse 20

तस्मात्पुत्रमिमं तत्र रक्तशृंगं हिमालय । प्रेषयस्व बिलो येन पूर्यते सोऽहिसंभवः

Por tanto, oh Himalaya, envía allí a este hijo tuyo, Raktaśṛṅga; por él será colmada aquella caverna nacida de la serpiente (Nāga-bila).

Verse 21

कुरुष्व त्वं ममातिथ्यं गृहप्राप्तस्य पर्वत । आत्मपुत्रप्रदानेन कीर्तिं प्राप्स्यस्यलौकिकीम्

Oh Montaña, bríndame hospitalidad, pues he llegado a tu morada. Al ofrecer a tu propio hijo (para el servicio), alcanzarás una fama extraordinaria, celebrada en el mundo.

Verse 22

बाढमित्येव सोऽप्युक्त्वा पूजयित्वा च देवपम् । ततः प्रोवाच तं पुत्रं रक्तशृंगं हिमालयः

Él también dijo: «Así sea», y honró debidamente al Señor de los dioses. Luego Himālaya habló a su hijo Raktaśṛṅga.

Verse 23

तवार्थाय सहस्राक्षः पुत्र प्राप्तो ममांतिकम् । तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र यत्र नागबिलः स्थितः

Hijo mío, por tu bien Sahasrākṣa ha venido a mí. Por eso ve presto al lugar donde se halla Nāga-bila.

Verse 24

पूरयित्वा ममादेशात्तं त्वं शक्रस्य कृत्स्नशः । सुखी भव सहानेन तथान्यैः सुरसत्तमैः

Habiendo cumplido por completo, conforme a mi instrucción, aquel mandato de Śakra, sé dichoso—junto con él y con los demás dioses excelsos.

Verse 25

रक्तशृंग उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि मर्त्य भूमौ कथंचन । यत्र कण्टकिनो वृक्षा रूक्षाः फलविवर्जिताः

Dijo Raktaśṛṅga: No iré allí, al mundo de los mortales, de ningún modo—donde los árboles son espinosos, ásperos y secos, y carecen de fruto.

Verse 26

न सिद्धा न च गंधर्वा न देवा न च किंनराः । न च तीर्थानि रम्याणि न नद्यो विमलोदकाः

Allí no hay Siddhas, ni Gandharvas, ni dioses, ni Kinnaras; tampoco hay tīrthas deleitosos, ni ríos de aguas puras y cristalinas.

Verse 27

तथा पापसमाचारा मनुष्याः शीलवर्जिताः । दुष्टचित्ताः सदा सर्वे तिर्यग्योनिगता अपि

Además, los hombres de allí se entregan a conductas pecaminosas, carentes de virtud; todos, siempre de mente perversa—como si hubieran caído en nacimientos de bestias.

Verse 28

तथा मम नगश्रेष्ठ पक्षौ द्वावपि कर्तितौ । शक्रेण तेन नो शक्तिर्गंतुमस्ति कथंचन

Y además, oh el mejor de los montes, mis dos alas fueron cercenadas por ese Śakra; por ello no tengo fuerza alguna para ir, de ningún modo.

Verse 29

तस्मात्कंचित्सहस्राक्ष उपायं तत्कृते परम् । चिंतयत्वेव मां मुक्त्वा सत्यमेतन्मयोदितम्

Por tanto, oh Sahasrākṣa, concibe un medio supremo para ese fin, liberándome de esta obligación; lo que he dicho es verdad.

Verse 30

शक्र उवाच । अह त्वां तत्र नेष्यामि स्वहस्तेन विदारितम् । तत्रापि सुशुभा वृक्षा भविष्यंति तवाश्रयाः

Dijo Śakra: Yo te llevaré allí, aun abriendo paso con mi propia mano. También allí surgirán árboles espléndidos, que serán tu amparo.

Verse 31

तथा पुण्यानि तीर्थानि देवतायतनानि च । समंतात्ते भविष्यंति मुनीनामाश्रमास्तथा

Asimismo, surgirán por doquier a tu alrededor los tīrtha sagrados y los santuarios de los dioses; y del mismo modo aparecerán las ermitas de los sabios muni.

Verse 32

अत्रस्थस्य प्रभावो यस्तव पर्वत नंदन । मद्वाक्यात्तत्र संस्थस्य कोटिसंख्यो भविष्यति

Oh Nandana, hijo de la montaña, el poder espiritual que te pertenece mientras moras aquí—por mi propia palabra—se volverá millonario para quien permanezca establecido en aquel lugar.

Verse 33

तथा ये मानवास्तत्र पापात्मानोऽपि भूतले । विपाप्मानो भविष्यंति सहसा तव दर्शनात्

Y los hombres de allí en la tierra—aun siendo de naturaleza pecaminosa—quedarán de pronto libres de pecado con solo contemplarte.

Verse 34

तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र मया सार्धं नगात्मज । न चेद्वज्रप्रहारेण करिष्यामि सहस्रधा

Por tanto, ve presto allí conmigo, oh nacido de la montaña; si no, con un golpe del Vajra te haré añicos en mil partes.

Verse 35

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रक्तशृंगो भयान्वितः । प्रविष्टः सहसागत्य तस्मिन्नागबिले गतः

Dijo Sūta: Al oír sus palabras, Raktaśṛṅga, sobrecogido de temor, acudió de inmediato y entró, internándose en aquella caverna de las Nāgas.

Verse 36

निमग्नो ब्राह्मणश्रेष्ठा नासाग्रं यावदेव हि । शृंगैर्मनोरमैस्तुं गैः समग्रैः सहितस्तदा । वृक्षगुल्मलताकीर्णै रम्यपक्षिनिषेवितैः

Oh el mejor de los brāhmaṇas, quedó sumergido sólo hasta la punta de la nariz; y entonces aquel lugar, provisto de cumbres altas y deleitosas, perfecto en todo, estaba colmado de árboles, arbustos y enredaderas, y frecuentado por aves encantadoras.

Verse 37

एवं संस्थाप्य तं शक्रो हिमाचलसुतं नगम् । ततः प्रोवाच सहृष्टो वरो मत्तः प्रगृह्यताम्

Así, Śakra (Indra), tras establecer aquel monte nacido de Himācala, habló luego con júbilo: «Recibe de mí un don».

Verse 38

रक्तशृंग उवाच । एष एव वरोऽस्माकं यत्त्वं तुष्टः सुरेश्वर । किं वरेण करिष्यामि त्वत्प्रसादादहं सुखी

Raktaśṛṅga dijo: «Éste es nuestro único don: que tú estés complacido, oh Señor de los dioses. ¿Qué haría yo con otro don? Por tu gracia, ya estoy colmado».

Verse 39

इन्द्र उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्यादपि स्वप्ने नगात्मज । किं पुनर्दर्शने जाते कृते कृत्ये विशेषतः

Indra dijo: «Mi manifestación no es en vano—ni siquiera en un sueño, oh nacido de la montaña. ¡Cuánto más cuando se me ve directamente y, en especial, cuando la obra requerida ha sido cumplida!»

Verse 41

इन्द्र उवाच । भविष्यति महीपालश्चमत्कार इति स्मृतः । तव मूर्धनि विप्रार्थं स पुरं स्थापयिष्यति

Indra dijo: «Surgirá un rey de la tierra, recordado con el nombre de Camatkāra. Por el bien de los brāhmaṇas, establecerá una ciudad sobre tu cumbre.»

Verse 42

तत्र ब्राह्मणशार्दूला वेदवेदांगपारगाः । विभवं तव निःशेषं भजिष्यंति प्रहर्षिताः

Allí, eminentes brāhmaṇas—versados en los Vedas y los Vedāṅgas—participarán con júbilo y celebrarán, en todos los sentidos, tu prosperidad y gloria plenas.

Verse 43

तथाहं चैत्रमासस्य चतुर्दश्यां नगात्मज । कृष्णायां स्वयमागत्य शृंगे मुख्यतमे तव

Asimismo, oh hijo de la montaña, en el decimocuarto día de la quincena oscura del mes de Caitra, vendré aquí en persona, a tu cumbre más excelsa.

Verse 44

पूजयिष्यामि देवेशं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । सर्वैर्देवगणैः सार्धं तथा किंनरगुह्यकैः

Adoraré al Señor de los dioses, llamado Hāṭakeśvara, junto con todas las huestes de devas, y también con los kiṃnaras y los guhyakas.

Verse 45

तमेकं दिवसं चात्र शृंगे तव हरः स्वयम् । अस्माभिः सहितस्तुष्टो निवासं प्रकरिष्यति

Y por un solo día aquí, en tu cumbre, Hara mismo (Śiva)—complacido y acompañado por nosotros—tomará morada.

Verse 46

प्रभावस्तेन ते मुख्य स्त्रैलोक्येऽपि भविष्यति । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्

Por ello, oh el más excelso, tu grandeza será célebre incluso en los tres mundos. Que la dicha te sea propicia; ahora partiré a la morada celeste.

Verse 47

सूत उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्ततः प्राप्तस्त्रिविष्टपम् । रक्तशृंगोऽपि तस्थौ च व्याप्य नागबिलं तदा

Dijo Sūta: Habiendo hablado así, Sahasrākṣa (Indra) llegó entonces a Triviṣṭapa (el cielo). Y Raktaśṛṅga también permaneció allí, ocupando y colmando en aquel momento la caverna de los Nāgas.

Verse 48

तस्योपरि सुमुख्यानि तीर्थान्यायतनानि च । संजातानि मुनीनां च संजाताश्च तथाऽश्रमाः

Sobre aquel lugar surgieron muchos tīrthas eminentes y santuarios sagrados; y del mismo modo aparecieron allí los āśramas de los sabios.