Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

एतन्नः सूतपुत्रातिचित्रं मनसि वर्तते । तस्माद्वद महाभाग सर्वं त्वं वेत्स्यशेषतः

Transliteration

etannaḥ sūtaputrāticitraṃ manasi vartate | tasmādvada mahābhāga sarvaṃ tvaṃ vetsyaśeṣataḥ

Translation

Esto, oh hijo de Sūta, nos parece sumamente maravilloso en la mente. Por ello, oh afortunado, habla de todo, pues lo sabes por completo.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• नः: our/to us
• नः: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); बहुवचन-प्रयोग (our); एन्क्लिटिक रूप

• सूतपुत्र: O son of Sūta
• सूतपुत्र: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन

• अतिचित्रम्: very wondrous
• अतिचित्रम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय-उपसर्ग/पूर्वपद) + चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; (एतत् इति विशेषण)

• मनसि: in the mind
• मनसि: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• वर्तते: exists/occurs
• वर्तते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: हेतु/अपादान (Cause/Ablative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति अव्ययीभाव-प्रायः; अपादानार्थक (ablatival adverb: therefore/from that)

• वद: tell/speak
• वद: क्रिया (Command)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष (2nd person); एकवचन

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• वेत्स्य: will know
• वेत्स्य: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन

• अशेषतः: completely/without remainder
• अशेषतः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अशेष (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Ṛṣis (Sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta (Sūtaputra)

Visual Art Cues

Scene: Sages respectfully addressing Sūta, palms joined, with an air of wonder; Sūta seated slightly elevated with a manuscript or rosary, ready to explain the mystery.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and sincere questioning are honored; sacred knowledge is transmitted through attentive dialogue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Soma abode and the wider sacred complex; the verse serves as the narrative bridge to the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it requests exposition of the tīrtha’s origin and greatness.