Adhyaya 80

Verse 1

। अथ सुपर्णाख्यमाहात्म्यं भविष्यंति । ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तेजोवीर्यसमन्वितः । गरुडस्तेन संजज्ञे मुनीनां होमकर्मणा

Ahora, relata el Māhātmya conocido como “Suparṇa”. Dijeron los sabios: “Lo que has declarado—que Garuḍa, dotado de fulgor ardiente y vigor heroico, nació por el rito de homa de los munis—deseamos oírlo con claridad.”

Verse 2

स कथं तत्र संभूत एतन्नो विस्तराद्वद । विनतायाः समुद्भूत इत्येषा श्रूयते श्रुतिः

“Entonces, ¿cómo nació allí? Dínoslo con detalle. Pues la tradición que hemos oído afirma que nació de Vinatā.”

Verse 3

सूत उवाच । योऽसावाथर्वणैर्मंत्रैः कलशश्चाभिमन्त्रितः । तैर्मंत्रैर्वालखिल्यैश्च महाऽमर्षसमन्वितैः

Dijo Sūta: “Aquel kalaśa, la vasija de agua, había sido debidamente consagrado con mantras atharvanos—con esos mismos mantras—y por los sabios Vālakhilya, colmados de gran ardor ascético…”

Verse 4

निवारितैश्च दक्षेण सूचिते विहगाधिपे । कश्यपस्तं समादाय कलशं प्रययौ गृहम्

Y cuando Dakṣa los contuvo y señaló al señor de las aves, Kaśyapa tomó el kalasha, la vasija de agua consagrada, y partió hacia su morada.

Verse 5

ततः प्रोवाच संहृष्टो विनतां दयितां निजाम् । एतत्पिब जलं भद्रे मन्त्रपूतं महत्तरम्

Entonces, lleno de júbilo, dijo a su amada Vinatā: «Oh dama auspiciosa, bebe esta agua, grandemente purificada por los mantras».

Verse 6

येन ते जायते पुत्रः सहस्राक्षाधिको बली । तेजस्वी च यशस्वी च अजेयः सर्व दानवैः

«Por ella concebirás un hijo, más poderoso que el de los Mil Ojos (Indra): resplandeciente, glorioso y jamás vencido por todos los Dānavas».

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तत्क्षणादेव संपपौ । तत्तोयं सा वरारोहा सद्यो गर्भं ततो दधे

Al oír sus palabras, al instante bebió. Y tras beber aquella agua, la dama de hermosos miembros concibió de inmediato.

Verse 8

एवं तज्जलपानेन तेजोवीर्यसम न्वितः । कश्यपाद्गरुडो जज्ञे सर्वसर्पभयावहः

Así, por beber aquella agua, nació de Kaśyapa Garuḍa, colmado de esplendor y vigor heroico, y se volvió terror de todas las serpientes.

Verse 9

येनामृतं हृतं वीर्यात्परिभूय पुरंदरम् । मातृभक्तिपरीतेन सर्पाणां संनिवेदितम्

Por cuyo valor fue arrebatado el amṛta, humillando a Purandara (Indra); y, colmado de devoción hacia su madre, lo ofreció a las serpientes (Nāga).

Verse 10

यो जज्ञे दयितो विष्णोर्वाहनत्वमुपागतः । ध्वजाग्रे तु रथस्यापि यः सदैव व्यवस्थितः

Aquel que nació como el amado de Viṣṇu, y alcanzó el rango de su vāhana (montura); y que siempre permanece al frente, en la punta del estandarte del carro.

Verse 11

येन पूर्वं तपस्तप्त्वा क्षेत्रेऽत्रैव महात्मना । त्रिनेत्रस्तुष्टिमानीतो गतपक्षेण धीमता

Aquí mismo, en este campo sagrado, aquel sabio de gran alma—aunque privado de sus alas—practicó austeridades como antes, y así condujo al Señor de los Tres Ojos (Śiva) a la complacencia.

Verse 12

पक्षाप्तिर्येन संजाता यस्य भूयोऽपि तादृशी । देवदेवप्रसादेन विशिष्टा चाऽथ निर्मिता

Por la gracia del Dios de los dioses, recobró sus alas; y de nuevo se forjaron alas semejantes, hechas aún más excelentes y distinguidas por el favor divino.

Verse 13

मुनय ऊचुः । कथं तस्य गतौ पक्षौ गरुडस्य महात्मनः । पुनर्लब्धौ कथं तेन कथं तुष्टो महेश्वरः । एतन्नो विस्तराद्ब्रूहि सूतपुत्र यथातथम्

Los sabios dijeron: “¿Cómo perdió sus alas el gran Garuḍa? ¿Cómo las recobró de nuevo? ¿Y cómo fue complacido Maheśvara? Dínoslo con detalle, oh hijo de Sūta, tal como sucedió en verdad.”

Verse 14

सूत उवाच । पुरासीद्ब्राह्मणो मित्रं भृगुवंशकुलोद्वहः । गरुडस्य द्विजश्रेष्ठा बालभावादपि प्रभो

Dijo Sūta: «En tiempos antiguos hubo un brāhmaṇa, ornamento del linaje de Bhṛgu; oh el mejor de los nacidos dos veces, oh señor, fue amigo de Garuḍa desde la misma niñez».

Verse 15

तस्य कन्या पुरा जाता माधवी नाम संमता । रूपौदार्यसमोपेता सर्वलक्षणलक्षिता

A él le nació antaño una hija, célebre con el nombre de Mādhavī; dotada de hermosura y noble generosidad, señalada por todos los signos auspiciosos.

Verse 16

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी । तादृग्रूपा महाभागा यादृशी सा सुमध्यमा

No era diosa, ni doncella gandharva, ni asurī, ni mujer nāga; y, sin embargo, aquella afortunada de cintura esbelta poseía una belleza tal que ninguna de ellas la igualaba.

Verse 17

अथ तस्या वरार्थाय गरुडं विहगाधिपम् । स प्रोवाच परं मित्रं विनयावनतः स्थितः

Entonces, para buscarle esposo, se acercó a Garuḍa, señor de las aves; de pie, inclinado con humildad, habló a su amigo más querido.

Verse 18

एतस्या मम कन्याया वरं त्वं विहगाधिप । सदृशं वीक्षयस्वाद्य येन तस्मै ददाम्यहम्

«Para esta hija mía, oh señor de las aves, mira hoy y halla un esposo que sea verdaderamente su igual, para que yo pueda entregársela», dijo.

Verse 19

गरुड उवाच । मम पृष्ठं समारुह्य समस्तं क्षितिमंडलम् । त्वं भ्रमस्व द्विजश्रेष्ठ गृहीत्वेमां च कन्यकाम्

Dijo Garuḍa: «Sube a mi lomo y recorre todo el círculo de la tierra, oh el mejor de los brāhmaṇas, llevando contigo a esta doncella».

Verse 20

ततस्तस्याः कुमार्या वै अनुरूपं गुणान्वितम् । स्वयं चाहर भर्तारमेषा मैत्री ममोद्भवा

«Luego, trae tú mismo para esta doncella un esposo adecuado, dotado de virtudes; pues esta amistad ha nacido de mí, y yo te prestaré ayuda».

Verse 21

सूत उवाच । एवमुक्तोऽथ विप्रः स तत्क्षणात्कन्यया सह । आरूढो गारुडं पृष्ठं वरार्थाय द्विजोत्तमाः

Dijo Sūta: Así interpelado, el brāhmaṇa, al instante y junto con la doncella, montó el lomo de Garuḍa y partió en busca de un digno esposo.

Verse 22

यंयं पश्यति विप्रः स कुमारं तरुणाकृतिम् । स स नो तस्य चित्तांते वर्ततेस्म कथंचन

A quienquiera que el brāhmaṇa veía—cada joven de figura lozana y juvenil—ninguno, de modo alguno, lograba asentarse de veras en su corazón.

Verse 23

कस्यचिद्रूपमत्युग्रं न कुलं च सुनिर्मलम् । कुलं रूपं च यस्य स्यात्तस्य नो गुणसंचयः

En unos, la hermosura es deslumbrante, pero el linaje no es del todo puro; en otros, puede haber linaje y belleza, mas falta el tesoro de las virtudes.

Verse 24

यस्य वा गुणसन्दोहस्तस्य नो रूपमुत्तमम् । पक्षपातं च वित्तं च तथान्यद्वरलक्षणम्

Hay quien posee un cúmulo de virtudes, pero puede faltarle la belleza excelsa; y en otro puede haber favoritismo, riqueza y otros signos que se buscan en un novio.

Verse 25

एवं वर्षसहस्रांते भ्रमतस्तस्यभूतलम् । विप्रस्य पक्षिनाथस्य वरार्थाय द्रिजोत्तमाः

Así, tras mil años de vagar por la tierra en busca de un novio, el más excelso de los bráhmanas prosiguió su búsqueda, llevado por el señor de las aves.

Verse 26

कदाचिदथ तौ श्रान्तौ भ्रममाणावितस्ततः । क्षेत्रेऽत्रैव समायातौ वासुदेवदिदृक्षया

Y una vez, los dos, fatigados de vagar de aquí para allá, llegaron a este mismo campo sagrado (kṣetra), anhelando contemplar a Vāsudeva.

Verse 27

श्वेतद्वीपं समालोक्य तथान्यां बदरीं शुभाम् । क्षीरोदं च सवैकुण्ठं तथान्यं तस्य संश्रयम्

Contemplaron Śvetadvīpa y también la auspiciosa Badarī; el Océano de Leche junto con Vaikuṇṭha, y otros moradas que son su refugio.

Verse 28

अथ ताभ्यां मुनिर्दृष्टो नारदो ब्रह्मसंभवः । सांत्वपूर्वं तदा पृष्टो विष्णुं ब्रह्म सनातनम्

Entonces vieron al sabio Nārada, nacido de Brahmā; y, tras ofrecer primero palabras de consuelo, le preguntaron acerca de Viṣṇu, el Brahman eterno.

Verse 29

क्व देवः पुंडरीकाक्षः सांप्रतं वर्तते मुने । विष्णुस्थानानि सर्वाणि वीक्षितानि समंततः । आवाभ्यां संप्रहृष्टाभ्यां न संदृष्टः स केशवः

«¿Dónde se halla ahora el Señor de ojos de loto, oh sabio? Hemos recorrido por doquier todos los lugares sagrados de Viṣṇu; y aun buscándolo con gozosa ansia, no hemos visto a Keśava.»

Verse 30

नारद उवाच । जलशायिस्वरूपेण यावन्मासचतुष्टयम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स संतिष्ठति सर्वदा

Nārada dijo: «En la forma del Señor que reposa sobre las aguas (Jalaśāyī), durante cuatro meses Él permanece—siempre presente—en el sagrado campo de Hāṭakeśvara.»

Verse 31

तस्मात्तद्दर्शनार्थाय गम्यतां तत्र मा चिरम् । येन सन्दर्शनं याति द्वाभ्यामपि स चक्रधृक्

Por ello, para contemplarlo, vayamos allá de inmediato, sin demora. Al ir, ambos alcanzaremos la bendita visión del Señor portador del Disco (Cakradhṛk).

Verse 32

अहमप्येव तत्रैव प्रस्थितस्तस्य दर्शनात् । प्रस्थितश्च त्वया युको देवकार्येण केनचित्

Yo también he partido hacia ese mismo lugar, por el anhelo de Su visión; y he salido asimismo contigo, ocupado en cierta tarea de los dioses.

Verse 33

अथ तौ पक्षिविप्रेन्द्रौ स च ब्रह्मसुतो मुनिः । प्राप्ताः सर्वे स्थितो यत्र जलशायी जनार्दनः

Entonces aquellos dos—señor entre las aves y señor entre los brāhmaṇas—y el sabio, hijo de Brahmā, llegaron todos al lugar donde Janārdana, el que reposa sobre las aguas, yacía.

Verse 34

अथ दृष्ट्वा महत्तेजो वैष्णवं दूरतोऽपि तम् । ब्राह्मणं गरुडः प्राह नारदश्च मुनीश्वरः

Entonces, al ver desde lejos aquel gran resplandor vaiṣṇava, Garuḍa habló al brāhmaṇa; y Nārada también, señor entre los sabios, pronunció palabras.

Verse 35

अत्रैव त्वं द्विजश्रेष्ठ तिष्ठ दूरेऽपि तेजसः । वैष्णवस्य सुतायुक्तः कल्पांताग्निसमम् व

Oh el mejor de los nacidos dos veces, permanece aquí mismo—aunque sea a distancia de ese resplandor. Esta gloria vaiṣṇava, con su poder, es como el fuego al fin de un kalpa.

Verse 36

नो चेत्संपत्स्यसे भस्म पतंग इव पावकम् । समासाद्य निशायोगे मूढं भावं समाश्रितः

De lo contrario, quedarás reducido a cenizas—como la polilla que se arroja al fuego—al acercarte en momento indebido, caído en la ilusión.

Verse 37

आवाभ्यां तत्प्रसादेन सोढमेतत्सुदुःसहम् । न करोति शरीरार्ति तथान्यदपि कुत्सितम्

Por Su gracia, nosotros dos hemos soportado esto, tan difícil de sobrellevar; no nos causa tormento corporal, ni ninguna otra aflicción dañina.

Verse 38

एवं तं ब्राह्मणं तत्र मुक्त्वा दूरे सुतान्वितम् । गतौ तौ तत्र संसुप्तस्तोये यत्र जनार्दनः

Así, dejando allí al brāhmaṇa a distancia, junto con su hijo, los dos prosiguieron hacia el lugar donde Janārdana yacía dormido sobre las aguas.

Verse 39

दिव्यस्तुतिपरौ मूर्ध्नि धृतहस्तांजलीपुटौ । पुलकांकितसर्वांगावानन्दाश्रुप्लुताननौ

Absorbidos en himnos divinos, con las manos unidas en reverente añjali alzadas hasta la cabeza, todo su cuerpo se cubría de estremecimiento devocional, y sus rostros estaban empapados de lágrimas de dicha.

Verse 40

त्रिःपरिकम्य तं देवमष्टांगं प्रणतौ हरिम् । दृष्टवन्तौ च पादांते संनिविष्टां समुद्रजाम्

Tras circunvalar tres veces a aquel Dios, se postraron ante Hari con la prosternación de ocho miembros (aṣṭāṅga). Y vieron, a los pies de Él, sentada allí a la hija del océano: Śrī/Lakṣmī.

Verse 41

पादसंवाहनासक्तां विष्णु वक्त्राहितेक्षणाम् । अथापरां वयोवृद्धां श्वेतवस्त्रावगुंठिताम्

Vio a una, entregada a masajear los pies, con la mirada puesta en el rostro de Viṣṇu; y luego vio a otra, anciana y venerable, velada con vestiduras blancas.

Verse 42

सन्निविष्टां तदभ्याशे सम्यग्ध्यानपरायणाम् । द्वादशार्कप्रभायुक्तां कृशांगीं पुलकान्विताम्

Sentada cerca, entregada por completo a la meditación perfecta, resplandecía con un fulgor como de doce soles; de miembros esbeltos, estaba cubierta por el estremecimiento de la devoción.

Verse 43

अथ तौ विष्णुना हर्षादुभावपि प्रहर्षितौ । संभाषितौ च संपृष्टौ यदर्थं च समागतौ

Entonces Viṣṇu, lleno de júbilo, alegró a ambos; habló con ellos y les preguntó con qué propósito habían venido.

Verse 44

श्रीनारद उवाच । अहं हि सुरकार्येण संप्राप्योऽत्र तवांतिकम् । गरुडो वै ब्राह्मणाय यन्मां पृच्छसि केशव

Śrī Nārada dijo: «He llegado a tu presencia por un asunto de los dioses. Y Garuḍa ha venido por causa de un brāhmaṇa; eso es lo que me preguntas, oh Keśava».

Verse 45

श्रीभगवानुवाच । कच्चित्क्षेमं मुनिश्रेष्ठ सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । कच्चिन्नेंद्रस्य संजातं भयं दानवसंभवम्

El Bienaventurado Señor dijo: «Oh el mejor de los sabios, ¿están bien todos los moradores del cielo? ¿Ha surgido algún temor para Indra a causa de los daṇavas?»

Verse 46

यज्ञभागं लभंते स्म कच्चिद्देवाः सवासवाः । कच्चिन्न दानवः कश्चिदुत्कटोऽभूद्धरातले

«¿Siguen los dioses, junto con Vāsava (Indra), recibiendo su parte debida del sacrificio? ¿Y no ha surgido en la tierra algún daṇava feroz?»

Verse 47

श्रीनारद उवाच । सांप्रतं धरणी प्राप्ता चतुर्वक्त्रस्य संनिधौ । रोरूयमाणा भारार्ता दानवैः पीडिता भृशम् । प्रोवाच पद्मजं तत्र दुःखेन महताऽन्विता

Śrī Nārada dijo: «En ese mismo momento, la Tierra se acercó a la presencia del de Cuatro Rostros (Brahmā). Llorando, agobiada por la carga y cruelmente oprimida por los daṇavas, allí habló al Nacido del Loto, colmada de gran dolor».

Verse 48

धरण्युवाच । कालनेमिर्हतो योऽसौ विष्णुनाप्रभविष्णुना । उग्रसेनसुतः कंसः संभूतः स महासुरः

La Tierra dijo: «Aquel Kālanemi que fue abatido por Viṣṇu —el poderoso, invencible Viṣṇu— ha nacido de nuevo como Kaṃsa, hijo de Ugrasena, un gran asura».

Verse 49

अरिष्टो धेनुकः केशी प्रलम्बोनाम चापरः । तथान्या तु महारौद्रा पूतना नाम राक्षसी

Ariṣṭa, Dhenuka, Keśī y otro llamado Pralamba; y también aquella otra, sobremanera terrible: la rākṣasī de nombre Pūtanā.

Verse 50

इतश्चेतश्च धावद्भिर्दानवैरेभिरेव च । वृथा मे जायते पीडा तथान्यैरपि दारुणैः

Por esos daṇavas que corren de un lado a otro en todas direcciones—y también por otros seres crueles—el dolor se alza en mí en vano, sin tregua.

Verse 51

ऊर्ध्वबाहुस्तथा जातो मर्त्यलोके जनोऽधुना । बहुत्वान्न प्रमाति स्म कथंचिद्धि ममोपरि

Ahora, en el mundo de los mortales, han nacido gentes con los brazos alzados; mas, por ser tantos, no reparan en mí en absoluto: apenas alguien atiende a mi aflicción.

Verse 52

भारावतरणं देव न करिष्यसि चाशु चेत् । रसातलं प्रयास्यामि तदाऽहं नात्र संशयः

¡Oh Dios! Si no realizas pronto el alivio de esta carga, entonces descenderé a Rasātala; de ello no hay duda alguna.

Verse 53

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणा लोककर्तृणा । संमंत्र्य विबुधैः सार्धं प्रेषितोऽहं तवांतिकम्

Al oír sus palabras, Brahmā, el hacedor de los mundos, tras deliberar con los dioses, me envió a tu presencia.

Verse 54

प्रोक्तव्यो भगवान्वाक्यं त्वया देवो जनार्दनः । यथाऽवतीर्य भूपृष्ठे भारमस्याः प्रणाशयेत्

Debes comunicar este mensaje al Bienaventurado Señor Janārdana: que, descendiendo a la faz de la tierra, destruya la carga que ella soporta.

Verse 55

तस्माद्भूभितले देव कृत्वा जन्म स्वयं विभो । भारं नाशय मेदिन्या एतदर्थ मिहागतः

Por tanto, oh Señor—oh Omnipotente—toma nacimiento por tu propia voluntad en la tierra y elimina la carga de la Diosa Tierra. Con este fin he venido aquí.

Verse 56

श्रीभगवानुवाच । एवं मुने करिष्यामि संमंत्र्य ब्रह्मणा सह । भारावतरणं भूमेः साकं देवैः सवासवैः

El Bienaventurado Señor dijo: “Así sea, oh sabio. Lo haré, tras deliberar con Brahmā, realizando el alivio de la carga de la Tierra junto con los dioses, incluidos Indra y los Maruts.”

Verse 57

एवमुक्त्वाऽथ तं विष्णुर्नारदं मुनिपुंगवम् । ततश्च गरुडं प्राह त्वं किमर्थमिहागतः

Habiendo hablado así a Nārada, el más excelso de los sabios, Viṣṇu se dirigió entonces a Garuḍa: “¿Con qué propósito has venido aquí?”