Adhyaya 52

Verse 1

। सूत उवाच । उमामहेश्वरौ तत्र स्थापितौ तेन भूभुजा । प्रासादं परमं कृत्वा साधुदृष्टिसुखप्रदम्

Dijo Sūta: Allí el rey instaló a Umā y a Maheśvara; y, tras erigir un templo supremamente espléndido, que deleita la mirada de los santos, estableció aquel santuario sagrado.

Verse 2

तस्याग्रतः शुभं कुंडं तत्र चैव विनिर्मितम् । स्वच्छोदकेन सम्पूर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्

Frente a aquel santuario se construyó también un hermoso estanque sagrado (kuṇḍa), colmado de agua cristalina y adornado con macizos de lotos.

Verse 3

स्नात्वा तत्र नरो भक्त्या तौ पश्येद्यः समाहितः । माघशुक्लचतुर्दश्यां न स भूयोऽत्र जायते

El hombre que se baña allí con devoción y, con la mente recogida, contempla a esa Pareja Divina—en el decimocuarto día de la quincena luminosa de Māgha—no vuelve a nacer en este mundo.

Verse 4

तस्यैव पूर्वदिग्भागेऽगस्त्यकुण्डसमीपतः । अस्ति वापी महापुण्या सर्वपातकनाशिनी

En el sector oriental de ese lugar, cerca del Kuṇḍa de Agastya, hay un vāpī, pozo escalonado de gran mérito, que destruye todos los pecados.

Verse 5

तस्यां यः कुरुते स्नानं मासि वै फाल्गुने नरः । सोपवासः सिताष्टम्यां वांछितं लभते च सः

Quien se bañe en ese vāpī durante el mes de Phālguna y guarde ayuno (upavāsa) en la octava luna creciente, obtiene el don que anhela.

Verse 6

तस्या दक्षिणदिग्भागे तत्रास्ति कपिला नदी । कपिलो यत्र संप्राप्तः सिद्धिं सांख्यसमुद्भवाम्

Al sur de allí fluye el río Kapilā, donde Kapila alcanzó la siddhi espiritual nacida del Sāṅkhya.

Verse 7

कपिलायाश्च पूर्वेण सिद्धक्षेत्रं प्रकीर्तितम् । यत्र सिद्धिं गताः सिद्धाः पुरा शत सहस्रशः

Al oriente del Kapilā se proclama el célebre Siddha-kṣetra, donde en tiempos antiguos los Siddhas, por cientos de miles, alcanzaron la perfección.

Verse 8

यो यं काममभिध्याय तपस्तत्र समाचरेत् । षण्मासाभ्यंतरे नूनं स तमाप्नोति मानवः

Cualquier deseo que el hombre contemple y luego practique allí la austeridad (tapas), en el plazo de seis meses, sin duda, alcanza ese mismo fin.

Verse 9

तस्याधस्ताच्छिला विप्रा विद्यते वैष्णवी शुभा । भ्रमन्ती चतुरस्रा च सर्वपातकनाशिनी

Debajo de ese lugar, oh brāhmanas, hay una losa de piedra Vaiṣṇavī, auspiciosa; en su giro es como un círculo y también de cuatro lados, destructora de todos los pecados.

Verse 10

सदा महानदीतोयक्षालिता मुक्तिदा नृणाम् । गंगायमुनयोर्मध्ये संनिविष्टा सरस्वती

Siempre lavada por las aguas del gran río, ella otorga la liberación a los hombres: Sarasvatī, asentada entre el Gaṅgā y el Yamunā.

Verse 11

त्रिवेणी वहते तस्याः पुरतो भुक्तिमुक्तिदा । तस्यामुपरि दग्धानां ब्राह्मणानां विशेषतः

Delante de ello fluye la Triveṇī, que concede tanto el goce mundano como la liberación; y en especial para los bráhmanas cuyos cuerpos son cremados en sus riberas (así se proclama este mérito).

Verse 12

नूनं मुक्तिर्भवेत्तेषां चिता भस्मनि गोष्पदम् । दृश्यते तत्र तज्ज्ञात्वा संस्कार्या ब्राह्मणा मृताः

Ciertamente, la liberación les llega: allí, en las cenizas de la pira funeraria, se ve una marca como “huella de pezuña de vaca”. Conociendo esta señal, a los bráhmanas fallecidos se les deben realizar allí, debidamente, los ritos funerarios y saṃskāras correspondientes.

Verse 13

तस्यैवोत्तरदिग्भागे रुद्रकोटिर्द्विजोत्तमाः । अस्ति संपूजिता विप्रै र्दाक्षिणात्यैर्महात्मभिः

En su lado septentrional, oh el mejor de los bráhmanas, está el lugar sagrado llamado Rudrakoṭi, venerado con devoción por bráhmanas magnánimos venidos de la tierra del sur.

Verse 14

महायोगिस्वरूपेण दाक्षिणात्या द्विजोत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे श्रुत्वा स्वयमुमापतिम्

¡Oh, los mejores de los brahmanes! Los brahmanes del sur, al oír que Umāpati (Śiva) mismo estaba presente en el sagrado kṣetra de Camatkārapura con la forma de un gran yogui, se sintieron movidos a ir allí.

Verse 15

ततः कौतूहलाविष्टाः श्रद्धया परया युताः । कोटिसंख्या द्रुतं जग्मुस्तस्य दर्शनवांछया

Entonces, arrebatados por una santa curiosidad y colmados de fe suprema, ellos—en número de crores—partieron con presteza, anhelando su darśana.

Verse 16

अहंपूर्वमहंपूर्वं वीक्षयिष्यामि तं हरम् । इति श्रद्धासमो पेताश्चक्रुस्ते शपथं गताः

«¡Yo primero! ¡Yo primero contemplaré a Hara!»—así, llevados por su fe, hicieron entre sí un juramento.

Verse 17

एतेषां मध्यतो यस्तं महायोगिनमीश्वरम् । चरमं देवमीक्षेत भविष्यति स पापकृत्

Entre ellos, quien viera al Señor—al gran Yogui—en último lugar, se convertiría en hacedor de pecado.

Verse 18

ततस्तेषामभिप्रायं ज्ञात्वा देवो महेश्वरः । भक्तिप्रीतो हितार्थाय कोटिरूपैर्व्यवस्थितः

Entonces, al comprender su intención, el Señor Maheśvara—complacido por su bhakti—para su bienestar se dispuso en formas que sumaban un crore.

Verse 19

हेलया दर्शनं प्राप्तः सर्वेषां द्विजसत्तमाः । ततः प्रभृति तत्स्थानं रुद्रकोटीतिविश्रुतम्

Con facilidad (sin esfuerzo), todos obtuvieron su darśana, oh los más excelsos de los bráhmanas; desde entonces, aquel lugar se hizo célebre con el nombre de «Rudrakoṭi».

Verse 20

तदर्थं पठितः श्लोको नारदेन पुरा द्विजाः । रुद्रावर्तं समालोक्य प्रहृष्टेन द्विजोत्तमाः

Con este mismo propósito, oh bráhmanas, Nārada recitó antaño un śloka; y al contemplar el Rudrāvarta, los mejores de los bráhmanas se llenaron de júbilo.

Verse 21

आषाढीं कार्तिकीं माघीं तथा चैत्रसमुद्भवाम् । धन्याः पृथिव्यां लप्स्यंते रुद्रावर्ते चतुर्दशीम्

Bienaventurados en la tierra son quienes alcanzan la Caturdaśī (el decimocuarto tithi) en Rudrāvarta, ya sea en Āṣāḍha, Kārtika, Māgha o cuando surge en el mes de Caitra.

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं कृत्वा पापं नरः क्षितौ । रुद्रावर्तं समालोक्य विपाप्मत्वं प्रपद्यते

Aunque un hombre en la tierra haya cometido pecados durante cien mil nacimientos, con solo contemplar el Rudrāvarta alcanza la condición de estar libre de pecado.

Verse 23

रुद्रावर्त्ते नरो गत्वा दृष्ट्वा योगेश्वरं हरम् । शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां विपाप्मा जायते ध्रुवम्

Quien va a Rudrāvarta y contempla a Hara, el Señor del Yoga, en la Caturdaśī (decimocuarto tithi) de la quincena luminosa, sin duda queda libre de pecado.

Verse 24

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं महायोगिपुरे द्विजाः । रुद्रावर्ते स चाप्नोति फलं शतमखोद्भवम्

Oh, oh vosotros dos veces nacidos: quien celebre allí el śrāddha en Mahāyogipura, en Rudrāvarta, obtiene el fruto que nace de cien sacrificios (Satamakha) de Indra.

Verse 25

उपवासपरो भूत्वा यः कुर्याद्रात्रिजागरम् । कामगेन विमानेन स स्वर्गे याति मानवः

Quien, entregado al ayuno, vela durante la noche, ese mortal va al cielo en un vimāna celestial que se mueve según el deseo.

Verse 26

तत्र यः कपिलां दद्याद्ब्राह्मणायाहिताग्नये । स गणः स्यान्न संदेहो हरस्य दयितस्तथा

Allí, quien ofrezca una vaca kapilā (de color leonado) a un brāhmaṇa que mantiene los fuegos sagrados, sin duda se vuelve uno de los gaṇa, servidores de Śiva, y se hace querido para Hara.

Verse 27

षडक्षरं जपेद्यस्तु महायोगिपुरः स्थितः । मंत्रं तस्य भवेच्छ्रेयः षङ्गुणं राजसूयतः

Pero quien, permaneciendo en Mahāyogipura, recita el mantra de seis sílabas, para él su mérito se vuelve seis veces mayor que el del sacrificio Rājasūya.

Verse 28

यस्तस्य पुरतो भक्त्या जपेद्वा शतरुद्रियम् । चतुर्णामपि वेदानां सोऽधीतानां भजेत्फलम्

Quien, con devoción, recite el Śatarudriya ante Él, obtiene el fruto de haber estudiado los cuatro Vedas.

Verse 29

गीतं वा यदि वा नृत्यं तत्पुरः कुरुते नरः । स सर्वेषां भजेच्छ्रेयो मखानां नात्र संशयः

Sea canto o danza: el hombre que lo ofrece ante aquel Señor alcanza el bien supremo, igual al mérito de todos los sacrificios; de ello no hay duda.

Verse 30

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठाः स मुनिर्ब्रह्मसंभवः । विरराम ततो हृष्टस्तीर्थयात्रां गतो द्रुतम्

Dicho esto, oh mejores de los dos veces nacidos, aquel sabio—nacido de Brahmā—guardó silencio; y, lleno de gozo, partió presto en peregrinación hacia los tīrtha.