Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

तां दृष्ट्वा सोऽपि दुष्टात्मा वैराग्यं परमं गतः । सत्याशया पुनः प्राप्ता संत्यज्य प्राणजं भयम्

Transliteration

tāṃ dṛṣṭvā so'pi duṣṭātmā vairāgyaṃ paramaṃ gataḥ | satyāśayā punaḥ prāptā saṃtyajya prāṇajaṃ bhayam

Translation

Al verla, incluso aquel de corazón perverso alcanzó el supremo desapego. Confiando en la verdad, ella regresó de nuevo, dejando atrás el temor que se aferra a la vida.

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप (fem. acc. sg.)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having seen’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप (masc. nom. sg.)

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ ‘also/even’

• दुष्टात्मा: the wicked-souled one
• दुष्टात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुष्ट (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दुष्टः आत्मा यस्य/दुष्ट आत्मा)

• वैराग्यम्: dispassion, detachment
• वैराग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैराग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)

• परमम्: supreme
• परमम्: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं ‘वैराग्यम्’ प्रति (neut. acc. sg.)

• गतः: attained, went to
• गतः: Karta (Predicate participle/कर्तृ-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (masc. nom. sg.)

• सत्याशया: with true hope / by hope in truth
• सत्याशया: Hetu/Karaṇa (Instrument/Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + आशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समास ‘सत्य-आशया’ = सत्ये आशा यस्याः/सत्याशा; (instr. sg.)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• प्राप्ता: was obtained/returned (fem.)
• प्राप्ता: Karta (Predicate participle/कर्तृ-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (fem. nom. sg.)

• संत्यज्य: having abandoned
• संत्यज्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having completely abandoned’

• प्राणजम्: born of life (i.e., instinctive)
• प्राणजम्: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राण (प्रातिपदिक) + ज (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘born’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष ‘प्राणात् जायते’ (neut. acc. sg.), विशेषणं ‘भयम्’ प्रति

• भयम्: fear
• भयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator voice within the Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tense forest-tīrtha encounter: a fearsome tiger, softened by witnessing a woman’s unwavering truth and return; the atmosphere shifts from threat to serenity as dispassion dawns in the predator and fear drops away in the devotee.

Characters & Entities

• Nandinī
• vyāghra (tiger)
• vairāgya
• satya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth and vow-keeping have transformative power, awakening detachment and moral clarity even in a violent being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sanctity is conveyed through the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting; the line itself does not name a separate tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on inner dharma—fearlessness rooted in satya.