Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

तस्मात्तत्र न गंतव्यं दोषो नास्त्यत्र ते शुभे । पालयस्व निजं पुत्रं व्रजास्माभिर्निजं गृहम्

Transliteration

tasmāttatra na gaṃtavyaṃ doṣo nāstyatra te śubhe | pālayasva nijaṃ putraṃ vrajāsmābhirnijaṃ gṛham

Translation

Por tanto, no debes ir allí; para ti, oh bienaventurada, no hay falta alguna en esto. Protege a tu propio hijo—volvamos nosotros a nuestra propia morada.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ (ablative: therefore/from that reason)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• गन्तव्यम्: should not be gone
• गन्तव्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निषेधेन सह—'न गन्तव्यम्'

• दोषः: fault
• दोषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• ते: for you
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन (genitive: 'for you/of you')

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधन-प्रयोगः

• पालयस्व: protect
• पालयस्व: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पाल् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), आत्मनेपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

• निजम्: one's own
• निजम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'पुत्रम्' इति विशेषणम्

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• व्रज: go
• व्रज: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

• अस्माभिः: with us
• अस्माभिः: Saha (सह/association)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd), बहुवचन; सहार्थे (instrumental: with us)

• निजम्: one's own
• निजम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'गृहम्' इति विशेषणम्

• गृहम्: home
• गृहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Dhenavaḥ (the cows)

Visual Art Cues

Scene: The herd gently persuades Nandinī to stay with her calf; one cow nudges the calf closer; the group begins to turn back toward the cowshed/home, with the forest danger receding behind.

Characters & Entities

• Nandinī
• putra (son)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In crisis, dharma may prioritize safeguarding dependents and preserving the community over heroic risk.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is a narrative counsel within the Tīrthamāhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is practical dharma counsel (pālana—protection).