Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

ततः शक्रं समुद्दिश्य गदां गुर्वीं मुमोच सः । सर्वायसमयीं रौद्रां यमजिह्वामिवापराम्

Transliteration

tataḥ śakraṃ samuddiśya gadāṃ gurvīṃ mumoca saḥ | sarvāyasamayīṃ raudrāṃ yamajihvāmivāparām

Translation

Luego, apuntando a Śakra, arrojó una maza enorme—toda de hierro, feroz y terrible, como otra “Lengua de Yama”, arma que trae la muerte.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (then)

• शक्रम्: Śakra (Indra)
• शक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• समुद्दिश्य: having aimed at
• समुद्दिश्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + उद् + दिश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); धातु: दिश्—निर्देशने (having aimed/indicated toward)

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• गुर्वीम्: heavy
• गुर्वीम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुर्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘गदाम्’)

• मुमोच: released, hurled
• मुमोच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; धातु: मुच्—मोचने (to release/throw)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• सर्वायसमयीम्: entirely of iron
• सर्वायसमयीम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + आयस + मयी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (‘सर्वम् आयसम् यस्याः/यस्य’ → ‘made wholly of iron’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (गदाम्)

• रौद्राम्: fierce
• रौद्राम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• यमजिह्वाम्: Yama’s tongue (name/likeness of a weapon)
• यमजिह्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (‘यमस्य जिह्वा’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमा-उपमेय (as the ‘tongue of Yama’)

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानसूचक निपात (comparative particle)

• अपराम्: another
• अपराम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (‘another’)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in snippet)

Visual Art Cues

Scene: The victor, holding Indra’s vajra, now hurls a gigantic iron mace at Indra; the mace is depicted as dark, heavy, and blazing with raudra energy, likened to Yama’s lethal instrument.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Gadā (mace)
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma weaponizes terror; dharma stands firm even when faced with the imagery and force of death.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it continues the battle narrative within the Mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.