Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 107

Devanagari script

व्रतभंगेन यत्पापं व्रतिनां निंदयापि यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

Transliteration

vratabhaṃgena yatpāpaṃ vratināṃ niṃdayāpi yat | tanme syādyadi no hanmi sarpaṃ dṛṣṭivaśaṃ gatam

Translation

Que el pecado nacido de quebrantar un voto, y el que proviene de denigrar a los observantes del voto, caiga sobre mí—si no derribo a la serpiente que ha quedado bajo el poder de mi mirada.

Word by Word

• व्रतभङ्गेन: by (the) breaking of a vow
• व्रतभङ्गेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: व्रत-भङ्ग (प्रातिपदिक; व्रत + भङ्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘व्रतस्य भङ्गः’ (breaking of a vow)

• यत्: whatever/that which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• व्रतिनाम्: of vow-observers
• व्रतिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्रतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; व्रतधारक (vow-observers)

• निन्दया: by (their) censure/insult
• निन्दया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निन्दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षाबोधक-अव्यय (also/even)

• यत्: whatever (sin)
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वितीयं सम्बन्धवाक्यांशः

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मे: to me / for me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, एकवचन

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक-अव्यय

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• हन्मि: I kill
• हन्मि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन

• सर्पम्: the snake
• सर्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्टिवशम्: under (my) gaze’s control
• दृष्टिवशम्: Karma (Object-complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि-वश (प्रातिपदिक; दृष्टि + वश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गतम्: gone/come (into that state)
• गतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Unspecified (Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya narrative voice; likely a vow-like utterance within the tīrtha episode)

Visual Art Cues

Scene: A line of vow-keepers (vratins) with matted hair and prayer beads stands near a tīrtha; the protector confronts a serpent, while a shadowy figure symbolizing nindā turns away in shame.

Characters & Entities

• vrata
• sarpa (serpent)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It upholds the sanctity of vrata and respect for the devout, presenting them as central pillars of Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The excerpt belongs to Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 29); the particular tīrtha name is not present in the provided line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vrata is referenced conceptually (as a vow), but no specific vow, date, or procedure is prescribed in this verse.