Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

तत्रैकपादयुक्तश्च धर्मः पापं त्रिभिः स्मृतम् । पूर्वार्धेभ्यः परं सर्वं संभविष्यति पात कम्

Transliteration

tatraikapādayuktaśca dharmaḥ pāpaṃ tribhiḥ smṛtam | pūrvārdhebhyaḥ paraṃ sarvaṃ saṃbhaviṣyati pāta kam

Translation

En esa era, el dharma se sostiene sólo sobre un pie, mientras que el pecado, se dice, prevalece con tres. En comparación con las edades anteriores, lo que sigue se inclinará en gran medida hacia la caída y la mala acción.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• एकपादयुक्तः: endowed with one foot (one quarter)
• एकपादयुक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त; √युज् (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; समासः—तत्पुरुष (एकपादेन युक्तः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• धर्मः: Dharma / righteousness
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• त्रिभिः: by three (parts)
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• स्मृतम्: is declared/remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु) क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थक (passive sense: 'is said/remembered')

• पूर्वार्धेभ्यः: from the earlier halves
• पूर्वार्धेभ्यः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (पूर्वस्य अर्धः)

• परम्: subsequent / beyond
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshya/Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• संभविष्यति: will arise/come to be
• संभविष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु) + सम् (उपसर्ग)
• Form: लृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• पातकम्: great sin / downfall
• पातकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Unspecified narrator (within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Allegorical tableau: Dharma as a bull standing on one leg, shadowed by three looming forms of pāpa; the horizon darkens, suggesting the onset of Kali-yuga.

Characters & Entities

• Dharma
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kali-yuga righteousness diminishes and sin predominates, so one must consciously uphold dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is mentioned; the verse states a general yuga-dharma principle within a tīrtha-māhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it describes the moral condition of the age rather than a specific rite.