Adhyaya 264

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कार्तिकेयश्च पार्वत्याः प्राणेभ्यश्चातिवल्लभः । संक्रीडति समीपस्थो नानाचेष्टाभिरुद्यतः

Brahmā dijo: Kārtikeya—más amado por Pārvatī que sus propios alientos vitales—juega cerca, animado por múltiples gestos y actividades.

Verse 2

रक्तकांतिर्महातेजाः षण्मुखोऽद्भुत विक्रमः । क्वचिद्गायति चात्यर्थं क्वचिन्नृत्यति स्वेच्छया

De fulgor rojizo y gran resplandor, el de Seis Rostros, de proeza maravillosa: a veces canta con inmenso gozo, y a veces danza libremente según su voluntad.

Verse 3

मातरं पितरं दृष्ट्वा विनयावनतः क्वचित् । क्वचिच्च गंगापुलिने सिकतालेपनाकृतिः

A veces, al ver a su madre y a su padre, se inclina con humildad y respeto; y a veces, en la ribera de la Jāhnavī (Gaṅgā), juega untándose de arena y dándole forma.

Verse 4

गणैः सह विचिन्वानो विविधान्वनभूरुहान् । एवं प्रक्रीडितस्तस्य दिवसाः पंच जज्ञिरे

Acompañado por sus gaṇas, vagaba contemplando las diversas clases de árboles y plantas del bosque. Así, mientras se recreaba de ese modo, transcurrieron cinco días.

Verse 5

ततो देवा महेन्द्राद्यास्तारकत्रासविद्रुताः । स्तुवन्तः शंकरं सर्वे तारकस्य जिघृक्षया

Entonces los dioses—comenzando por el gran Indra—huyeron, aterrados por Tāraka; y todos alabaron a Śaṅkara, deseando apresar y someter a Tāraka.

Verse 6

चक्रुः कुमारं सेनान्यं जाह्नव्यां स्वगणैः सुराः । सस्वनुर्देववाद्यानि पुष्पवर्षं पपात ह

Sobre la Jāhnavī (Gaṅgā), los dioses—con sus propias huestes—nombraron a Kumāra comandante de los ejércitos. Resonaron los instrumentos divinos, y cayó una lluvia de flores.

Verse 7

वह्निस्तु स्वां ददौ शक्तिं हिमवान्वाहनं ददौ । सर्वदेवसमुद्भूतगणकोटिसमावृतः

Agni otorgó su propio poder de lanza (śakti), y Himavān concedió una montura. Rodeado por crores de gaṇas nacidos de todos los dioses, él permaneció en formación.

Verse 8

प्रणम्य मुनिसंघेभ्यः प्रययौ रिपुविग्रहे । ताम्रवत्यां नगर्यां च शंखं दध्मौ प्रतापवान्

Tras postrarse ante las asambleas de sabios, partió a combatir al enemigo. Y en la ciudad de Tāmravatī, el poderoso hizo resonar su caracola (śaṅkha).

Verse 9

ततस्तारकसैन्यस्य दैत्यदानवकोटयः । समाजग्मुस्तस्य पुराच्छंखनादभयातुराः

Entonces, desde aquella ciudad, se congregaron crores de Daityas y Dānavas del ejército de Tāraka, angustiados de temor por el bramido de la caracola.

Verse 10

स्ववाहनसमारूढाः संयता बलदर्पिताः । देवाः सर्वेऽपि युयुधुः स्कन्दतेजोपबृंहिताः

Montados en sus propios vehículos, disciplinados y orgullosos de su fuerza, todos los dioses combatieron, fortalecidos por el resplandor de Skanda.

Verse 11

तदा दानवसैन्यानि निजघान च सर्वशः । विष्णुचक्रेण ते छिन्नाः पेतुरुर्व्यां सहस्रशः

Entonces los ejércitos de los Dānavas fueron abatidos por todas partes; cercenados por el disco de Viṣṇu, cayeron a la tierra por millares.

Verse 12

ततो भग्नाश्च शतशो दानवा निहतास्तदा । नद्यः शोणितसंभूता जाता बहुविधामुने

Entonces, cientos de Dānavas fueron desbaratados y muertos. Oh sabio, surgieron ríos de muchas formas, nacidos de la sangre.

Verse 13

तद्भग्नं दानवबलं दृष्ट्वा स युयुधे रणे । बभंज सद्यो देवेशो बाणजालैरनेकधा

Al ver ya quebrantado el ejército de los Dānavas, siguió combatiendo en la batalla. Al instante, el Señor de los dioses los aplastó de muchas maneras con redes de flechas.

Verse 14

शक्तिनायुध्य गंगिन्याश्चिक्षेप कृष्णप्रेरिताः । सरथं च सयंतारं चक्रे तं भस्मसात्क्षणात्

Impulsadas por Kṛṣṇa, las fuerzas divinas arrojaron sus śaktis y armas; y en un instante lo redujeron—junto con su carro y su auriga—a cenizas.

Verse 15

शेषाः पातालमगमन्हतं दृष्ट्वाऽथ तारकम् । ततो देवगणाः सर्वे शसंसुस्तस्य विक्रमम्

Al ver muerto a Tāraka, los enemigos restantes huyeron hacia Pātāla. Entonces, todas las huestes de los dioses alabaron su heroico valor.

Verse 16

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिस्तथाऽभवत् । ते लब्धविजयाः सर्वे महेश्वरपुरोगमाः

Resonaron los tambores celestiales, y cayó una lluvia de flores. Todos ellos—guiados por Maheśvara—se regocijaron, habiendo alcanzado la victoria.

Verse 17

सिषिचुः सर्वदेवानां सेनापत्ये षडाननम् । ततः स्कंदं समालिंग्य पार्वती हर्षगद्गदा

Consagraron al de Seis Rostros como comandante de todas las huestes de los dioses. Entonces Pārvatī, con la voz temblorosa de gozo, abrazó a Skanda.

Verse 18

मांगल्यानि तदा चक्रे स्वसखीभिः समावृता । एवं च तारकं हत्वा सप्तमेऽहनि बालकः

Rodeada de sus propias compañeras, ella realizó entonces los ritos auspiciosos. Así, tras dar muerte a Tāraka, el Niño divino lo consumó en el séptimo día.

Verse 19

मंदराचलमासाद्य पितरौ संप्रहर्षयन् । उवाच सकलं स्कन्दः परमानंदनिर्भरः

Al llegar al monte Mandara y colmar de gozo a sus padres, Skanda—rebosante de suprema dicha—lo relató todo por completo.

Verse 20

काले दारक्रियां तस्य चिन्तयामास शंकरः । स उवाच प्रसन्नात्मा गांगेयममितद्युतिम्

A su debido tiempo, Śaṅkara se puso a considerar el rito nupcial de su hijo. Con el corazón sereno, se dirigió al nacido del Gaṅgā, de resplandor inconmensurable.

Verse 21

प्राप्तः कालस्तव विभो पाणिग्रहणसंमतः । कुरु दारान्समासाद्य धर्मस्ते पुंससंमतः

«Oh Señor, ha llegado el tiempo propicio para que aceptes el rito del matrimonio. Toma esposa y establece un hogar: ese es el dharma aprobado para tu condición.»

Verse 23

क्रीडस्व विविधैर्भोगैर्विमानैः सह कामिकैः । तच्छ्रुत्वा भगवान्स्कन्दः पितरं वाक्यमब्रवीत् । अहमेव हि सर्वत्र दृश्यः सर्वगणेषु च । दृश्यादृश्यपदार्थेषु किं गृह्णामि त्यजामि किम्

«Recréate con diversos goces, con vimānas celestiales y con amadas compañías.» Al oírlo, el Señor Skanda respondió a su padre: «Sólo yo estoy presente en todas partes—visible entre todas las huestes. En lo visto y en lo no visto, ¿qué habría para mí que tomar, y qué que abandonar?»

Verse 24

याः स्त्रियः सकला विश्वे पार्वत्या ताः समा हि मे । नराः सर्वेऽपि देवेश भवद्वत्तान्विलोकये

«Todas las mujeres del mundo son para mí iguales a Pārvatī; y todos los hombres también, oh Señor de los dioses, los contemplo iguales a ti.»

Verse 25

त्वं गुरुर्मां च रक्षस्व पुनर्नरकमज्जनात् । येन ज्ञातमिदं ज्ञानं त्वत्प्रसादादखंडितम्

Tú eres mi gurú—protégeme de nuevo de hundirme en el infierno. Por tu gracia he comprendido este conocimiento íntegro, sin quebranto; que no se pierda.

Verse 26

पुनरेव महाघोरसंसाराब्धौ निमज्जये । दीपहस्तो यथा वस्तु दृष्ट्वा तत्करणं त्यजेत्

Que no vuelva yo a hundirme en el vasto y terrible océano del saṃsāra—como quien, con una lámpara en la mano, al ver el objeto, deja la búsqueda.

Verse 27

तथा ज्ञानमधिप्राप्य योगी त्यजति संसृतिम् । ज्ञात्वा सर्वगतं ब्रह्म सर्वज्ञ परमेश्वर

Así también, al alcanzar plenamente el conocimiento, el yogui abandona el devenir de las transmigraciones. Al realizar a Brahman, omnipenetrante—oh Supremo Señor, omnisciente—(queda liberado).

Verse 28

निवर्त्तंते क्रियाः सर्वा यस्य तं योगिनं विदुः । विषये लुब्धचित्तानां वनेऽपि जायते रतिः

Aquel en quien cesan todas las acciones compulsivas, a ese lo conocen como yogui. Pero en quienes la mente codicia los objetos de los sentidos, el apego nace incluso en el bosque.

Verse 29

सर्वत्र समदृष्टीनां गेहे मुक्तिर्हि शाश्वती । ज्ञानमेव महेशान मनुष्याणां सुदुर्लभम्

Para quienes ven con igual mirada en todas partes, la liberación es en verdad eterna, aun viviendo en el hogar. ¡Oh Maheśāna!, sólo el conocimiento es sumamente raro entre los seres humanos.

Verse 30

लब्धं ज्ञानं कथमपि पंडितो नैव पातयेत् । नाहमस्मि न माता मे न पिता न च बांधवः

Sea como fuere que se obtenga, el sabio no debe dejar caer el conocimiento alcanzado. «No soy (el yo del cuerpo); ni “mi madre”, ni “mi padre”, ni “pariente” alguno me define en verdad».

Verse 31

ज्ञानं प्राप्य पृथक्भावमापन्नो भुवनेष्वहम् । प्राप्यं भागमिदं दैवात्प्रभावात्तव नार्हसि

Habiendo alcanzado el conocimiento, he llegado a un estado de separación (de la identidad mundana) en medio de estos mundos. Esta porción del destino ha venido por el hado; por tu poder, no permitas que sea de otro modo (no dejes que yo caiga).

Verse 32

वक्तुमेवंविधं वाक्यं मुमुक्षोर्मे न संशयः । यदाग्रहपरा देवी पुनःपुनरभाषत

No me cabe duda de que tales palabras convienen a quien anhela la liberación. Entonces la Diosa, firme en su determinación, habló una y otra vez.

Verse 33

तदा तौ पितरौ नत्वा गतोऽसौ क्रौञ्चपर्वतम् । तत्राश्रमे महापुण्ये चचार परमं तपः

Entonces, tras postrarse ante ambos padres, partió hacia el monte Krauñca. Allí, en aquel eremitorio de mérito supremo, practicó la austeridad más elevada.

Verse 34

जजाप परमं ब्रह्म द्वादशाक्षरबीजकम् । पूर्वं ध्यानेन सर्वाणि वशीकृत्येन्द्रियाणि च

Recitó en japa al Brahman supremo, el mantra-semilla de doce sílabas. Primero, mediante la meditación, sometió y dominó todos los sentidos.

Verse 35

ममतां संवियुज्याथ ज्ञानयोगमवाप्तवान् । सिद्धयस्तस्य निर्विघ्ना अणिमाद्या यदाऽगताः

Habiendo abandonado el apego y el sentimiento de “lo mío”, alcanzó el Yoga del Conocimiento (Jñāna-yoga). Entonces las siddhis—comenzando por aṇimā—acudieron a él sin tropiezo alguno, espontáneamente.

Verse 36

तदा तासां गणा क्रुद्धो वाक्यमेतदुवाच ह । ममापि दु्ष्टभावेन यदि यूयमुपागताः

Entonces su jefe, airado, pronunció estas palabras: «Si también os habéis acercado a mí con intención perversa…».

Verse 37

तदास्मत्समशांतानां नाभिभूतिं करिष्यथ । एवं ज्ञात्वा महेशोऽपि यतो ज्ञानमहोदयम्

«Entonces no podréis someter a quienes están en paz como nosotros». Sabiendo esto, Maheśa también se volvió hacia el gran amanecer del Conocimiento.

Verse 38

मत्तोऽपि ज्ञानयोगेनस्कन्दोऽप्यधिकभावभृत् । विस्मयाविष्टहृदयः पार्वतीमनुशिष्टवान्

Aun más allá de mí, Skanda—portador de una intensidad espiritual mayor por el Yoga del Conocimiento—con el corazón colmado de asombro, instruyó a Pārvatī.

Verse 39

पुत्रशोकपरां चोमां शुभैर्वाक्यामृतैर्हरः । चातुर्मासस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्

Hari, con palabras auspiciosas como néctar, consoló a Umā, abatida por el dolor por su hijo, y enseñó la grandeza del Cāturmāsya, destructor de todos los pecados.

Verse 40

महेश्वरो वा मधुकैटभारिर्हृद्याश्रितो ध्यानमयोऽद्वितीयः । अभेदबुद्ध्या परमार्तिहंता रिपुः स एवातिप्रियो भवेत्ततः

Sea Maheśvara o el matador de Madhu y Kaiṭabha—morando en el corazón, hecho de meditación, el Uno sin segundo—cuando se le contempla con inteligencia no dual (abheda-buddhi), se vuelve destructor de la aflicción suprema. Así, aun un enemigo llega a ser sumamente querido.

Verse 41

सूत उवाच । एतद्वः कथितं विप्राश्चातुर्मास्यसमुद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

Dijo Sūta: “Oh brāhmaṇas, os he relatado con amplitud esta grandeza nacida del Cāturmāsya. ¿Qué más deseáis escuchar?”

Verse 264

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तारकासुरवधो नाम चतुःषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo ducentésimo sexagésimo cuarto, llamado “La muerte de Tārakāsura”, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Ekāśītisāhasrī Saṃhitā—dentro del sexto, el Nāgara Khaṇḍa, en el Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, en el Śeṣaśāyī Upākhyāna, en el diálogo de Brahmā y Nārada, en el Cāturmāsya Māhātmya.