Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

षोडशैरुपचारैश्च विष्णोः पूजा सदा तपः । ततः सुप्ते जगन्नाथे महत्तप उदाहृतम्

ṣoḍaśairupacāraiśca viṣṇoḥ pūjā sadā tapaḥ | tataḥ supte jagannāthe mahattapa udāhṛtam

La adoración de Viṣṇu con las dieciséis ofrendas es siempre una forma de tapas. Por ello, cuando Jagannātha (Señor del universo) reposa en Su sueño sagrado (durante Cāturmāsya), tal adoración es declarada gran austeridad.

ṣoḍaśaiḥby sixteen
ṣoḍaśaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) बहुवचनम्; संख्याविशेषणम् (instrumental plural)
upacāraiḥwith services/offerings
upacāraiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootupacāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) बहुवचनम् (instrumental plural)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
viṣṇoḥof Viṣṇu
viṣṇoḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचनम् (genitive singular)
pūjāworship
pūjā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpūjā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (nominative singular)
sadāalways
sadā:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
tapaḥausterity
tapaḥ:
Pradhana-predicative (Predicate/विधेय)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (nominative singular)
tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्ययम् (then/thereafter)
suptewhen (he is) asleep
supte:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsupta (√svap धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (locative singular; ‘when/asleep’)
jagannāthein/when the Lord of the world (is asleep)
jagannāthe:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootjagat + nātha (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः नाथः) (locative singular)
mahattapaḥgreat austerity
mahattapaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahat + tapas (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्मधारयः (महत्तपः = महान् तपः) (nominative singular)
udāhṛtamis declared/said
udāhṛtam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootud-√āhṛ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तं; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (past passive participle: ‘is declared’)

Brahmā

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (context)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: A shrine scene: Viṣṇu (Jagannātha/Śeṣaśāyī) honored with sixteen offerings—āsana, pādya, arghya, ācamana, snāna, vastra, gandha, puṣpa, dhūpa, dīpa, naivedya, tāmbūla, nīrājana, pradakṣiṇā, namaskāra, stotra—while monsoon rain falls outside.

V
Viṣṇu
J
Jagannātha
C
Cāturmāsya

FAQs

Devotional worship (pūjā) is itself austerity; done in the sacred season of Cāturmāsya it becomes especially potent.

No single tīrtha is named in this verse; it sits within the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya context.

Perform Viṣṇu worship using the sixteen upacāras (traditional sixteenfold offerings).