Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

प्रविष्टस्तां पुरीं रम्यामयोध्यां सत्यनामिकाम् । रोहिताश्वोऽपि तं श्रुत्वा समायातं मुनीश्वरम् । पदातिः प्रययौ तूर्णं दूरदेशं तु सम्मुखम्

Transliteration

praviṣṭastāṃ purīṃ ramyāmayodhyāṃ satyanāmikām | rohitāśvo'pi taṃ śrutvā samāyātaṃ munīśvaram | padātiḥ prayayau tūrṇaṃ dūradeśaṃ tu sammukham

Translation

Luego entró en aquella ciudad encantadora, Ayodhyā, célebre por el nombre de la Verdad. Al oír que el señor de los sabios había llegado, Rohitāśva también salió con presteza a pie, avanzando cierta distancia para recibirlo cara a cara.

Word by Word

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Karta (Predicate participle/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाक्यक्रिया-स्थाने ‘entered’

• ताम्: that
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुरीम्/अयोध्याम्’ इत्यस्य निर्देश

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रम्याम्: beautiful
• रम्याम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुरीम्/अयोध्याम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अयोध्याम्: Ayodhyā
• अयोध्याम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुरीम्’ इत्यस्य विशेष्य-विशेषणभाव/अप्पोजिशन

• सत्यनामिकाम्: named ‘Satya’/having the true name
• सत्यनामिकाम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-नामिका (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—सत्यं नाम यस्याः/या (कर्मधारय); ‘अयोध्याम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• रोहिताश्वः: Rohitāśva
• रोहिताश्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोहिताश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—रोहितः+अश्वः (तत्पुरुष/कर्मधारय-नाम)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मुनीश्वरम्’ इत्यस्य निर्देश

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वक्रिया

• समायातम्: arrived
• समायातम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-या (धातु) → समायात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तम्/मुनीश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• मुनीश्वरम्: lord of sages
• मुनीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—मुनीनां ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• पदातिः: a foot-soldier/messenger
• पदातिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पदाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रययौ: went forth
• प्रययौ: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of manner/speed)

• दूरदेशम्: to a distant region
• दूरदेशम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दूर-देश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—दूरः देशः (कर्मधारय)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधसूचक (but/indeed)

• सम्मुखम्: straight ahead/towards (him)
• सम्मुखम्: Dik (Direction/दिक्)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्मुख (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (towards the front/straight ahead)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā (Satyānāmikā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Ayodhyā city-gate and royal street; the sage entering; Rohitāśva hastening on foot to meet him, attendants behind, palms poised for greeting.

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Rohitāśva
• Mārkaṇḍeya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True kingship is shown through humility: a ruler honors realized sages personally, recognizing their presence as a blessing to the realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is praised as a charming sacred city associated with satya (truth), within the Sarayū tīrtha-region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse models dharmic conduct—going forth to receive and honor a visiting sage.