Adhyaya 201

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे भर्तृयज्ञं महामतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा स्तुतिं कृत्वा वचोऽब्रुवन्

Dijo Viśvāmitra: Entonces todos aquellos brāhmaṇas, con las manos juntas en reverencia, alabaron a Bhartṛyajña, el de gran ánimo, y pronunciaron estas palabras.

Verse 2

यदेतद्भवता प्रोक्तं शोधितो यो भवेद्द्विजः । श्राद्धस्य कन्यकायाश्च सोमपानस्य सोऽर्हति

Esto es lo que has declarado: el dos veces nacido que ha sido purificado se vuelve apto—para el śrāddha, para el rito relativo a la doncella, y para el beber Soma.

Verse 3

कथं शुद्धिः प्रकर्तव्या तस्य सर्वं ब्रवीहि नः । नागरस्य समस्तस्य देशांतरगतस्य च

¿Cómo debe realizarse, entonces, su purificación? Dínoslo todo: tanto para la comunidad Nāgara en su conjunto como para quien ha partido a otra tierra o región.

Verse 4

देशांतरप्रजातस्य तत्र जातस्य वा पुनः । अज्ञातपितृवर्गस्य सामा न्यं पदमिच्छतः

—para quien nació en otra tierra, o también para quien nació allí (en ese lugar extranjero); para quien desconoce su linaje paterno y desea una condición común, reconocida por la comunidad.

Verse 5

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते

Explícanos todo esto con detalle, oh magnánimo.

Verse 6

विश्वामित्र उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणानां नृपोत्तम । अब्रवीद्भर्तृयज्ञस्तु स्वाभिप्रायं सुसंमतम्

Dijo Viśvāmitra: Oh el mejor de los reyes, al oír aquellas palabras de los brāhmaṇas, Bhartṛyajña expresó entonces su propia intención, bien ponderada y aprobada.

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

Dijo Bhartṛyajña: Grande es, en verdad, el peso de las preguntas que habéis planteado. Con todo, tras inclinarme ante Svayambhū (el Señor Auto-nacido), lo explicaré.

Verse 8

अज्ञातपितृवंशो यो दूरादपि समागतः । सामान्यं वांछते पद्यं नागरोऽस्मीति कीर्तयन्

Quienquiera que llegue incluso desde lejos, con linaje paterno desconocido, y aun así busque la condición común de ciudadano, proclamando: «Yo soy un Nāgara»,—

Verse 9

तस्य शुद्धिः प्रदा तव्या मुख्यैः शांतैः शुभैर्द्विजैः । गर्तातीर्थोद्भवं विप्रं कृत्वा चैव पुरःसरम्

Su purificación debe ser otorgada por los brāhmaṇas más eminentes, serenos y virtuosos, poniendo al frente a un brāhmaṇa vinculado al Gartā-tīrtha.

Verse 10

विशुद्धिं याचमानस्य यदि यच्छंति नो द्विजाः । कामाद्वा यदि वा क्रोधात्प्रद्वेषाद्वा च्युतेर्भयात्

Si alguien pide la purificación y los brāhmaṇas no se la conceden—ya sea por deseo, o por ira, o por odio, o por temor a perder su posición—

Verse 11

ब्रह्महत्योद्भवं पापं सर्वेषां तत्र जायते । तस्मादभ्यागतो यस्तु दूरादपि विशेषतः

Entonces surge para todos ellos el pecado nacido de brahma-hatyā (el sacrilegio más grave). Por eso, especialmente cuando alguien llega como suplicante aun desde lejos—

Verse 12

तस्य शुद्धिः प्रदातव्या प्रयत्नेन द्विजोत्तमैः । शुद्धिं तु त्रिविधां प्राप्तो मम वाक्यसमुद्भवाम्

Por ello, su purificación debe ser conferida con esmero por los mejores brāhmaṇas. De mi enseñanza se obtiene una purificación triple.

Verse 13

स शुद्धो नागरो ज्ञेयो जातो देशांतरेष्वपि । पूर्वं विशोधयेद्वंशं ततो मातृकुलं स्मृतम्

Purificado así, debe ser reconocido como un Nāgara, aunque haya nacido en otra región. Primero ha de esclarecerse su linaje; después, también debe ser debidamente reconocido el clan materno.

Verse 14

ततः शीलं त्रिभिः शुद्धः सामान्यं पदमर्हति

Entonces, purificado en los tres aspectos y dotado de buena conducta, se hace digno del estado común.

Verse 15

सर्वेषामपि विप्राणां वर्षांते समुपस्थिते । शुद्धिः कार्या प्रयत्नेन स्वस्थानस्य विशुद्धये

También para todos los brāhmaṇas, cuando llega el fin de la estación de lluvias, debe realizarse con empeño la purificación para limpiar el propio lugar y la comunidad.

Verse 16

तदर्थं शरदश्चांते शुभर्त्तौ ब्राह्मणोत्तमाः । चातुश्चरणसंपन्नाः संस्थाप्याः षोडशैव तु

Por ello, en un tiempo propicio al término del otoño, deben ser formalmente designados y sentados dieciséis excelentes brāhmaṇas, plenamente dotados de los cuatro “pies” (saber védico y recta conducta), para este rito.

Verse 17

ब्राह्मणाः पुरतः सर्वे शांता दांता जितेंद्रियाः । गर्त्तातीर्थोद्भवं विप्रं तेषां मध्ये निवेशयेत्

Que todos los brāhmaṇas se sienten al frente—serenos, disciplinados y dueños de sus sentidos—; y que el brāhmaṇa vinculado (o nacido/iniciado) en Garttā-tīrtha sea sentado en medio de ellos.

Verse 18

तदग्रे पीठिका देयाश्चतस्रो लक्षणान्विताः । यावत्कार्त्तिकपर्यंतं चातुश्चरणकल्पिताः

Delante de él deben disponerse cuatro plataformas (asientos/altares) provistas de los signos apropiados; y han de ordenarse según el patrón cuádruple, para usarse hasta el fin de Kārttika.

Verse 19

प्रथमा बह्वृचस्यार्थे याजुषस्य तथाऽपरा । सामगस्य तथैवान्या तथाऽद्यस्य चतुर्थिका

La primera plataforma es para el sacerdote Bahvṛca (del Ṛgveda); la siguiente, para el sacerdote Yājuṣa (del Yajurveda); otra, igualmente, para el sacerdote Sāmaga (del Sāmaveda); y la cuarta, para el sacerdote Atharvan (del Atharvaveda).

Verse 20

मुद्रिकार्थं तथैवान्या पंचमी परिकीर्तिता । श्रीसूक्तं पावमानं च शाकुनं विष्णुदैवतम्

Otra plataforma es proclamada como la quinta, destinada al rito de la ‘mudrikā’ (sello o prenda). Allí deben realizarse el Śrīsūkta, los himnos Pāvamāna y la recitación Śākuna (de auspicios), cuyo dios presidingente es Viṣṇu.

Verse 21

पारावतं तथा सूक्तं जीवसूक्तेन संयुतम् । बह्वृचः कीर्तयेत्तत्र शांतिकं च तथापरम्

Allí el sacerdote Bahvṛca debe recitar el himno Pārāvata, y también el himno unido al Jīva-sūkta; y asimismo otra recitación Śāntika, apaciguadora.

Verse 22

शांतिकं शिवसंकल्पमृषिकल्पं चतुर्विधम् । मंडलंब्राह्मणं चैव गायत्रीब्राह्मणं तथा

(Debe recitar) el Śāntika, el Śiva-saṅkalpa y el Ṛṣi-kalpa en cuatro formas; y también el Maṇḍala-brāhmaṇa, así como el Gāyatrī-brāhmaṇa.

Verse 23

तथा पुरुषसूक्तं च मधुब्राह्मणमेव च । अध्वर्युः कीर्तयेत्तत्र रुद्रान्पंचांगसंयुतान्

Asimismo, (debe recitarse) el Puruṣa-sūkta y también el Madhu-brāhmaṇa. Allí el sacerdote Adhvaryu debe entonar a los Rudras junto con los cinco auxiliares (pañcāṅga).

Verse 24

देवव्रतं च गायत्रं सोमसूर्यव्रते तथा । एकविंशतिपर्यंतं तथान्यच्च रथंतरम्

Y (debe recitar) el Devavrata y el Gāyatra; asimismo en el marco de los votos de Soma y de Sūrya; hasta la serie de Ekaviṃśati (la vigésimo primera), y también otros cantos como el Rathantara.

Verse 25

सौव्रतं संहिता विष्णोर्ज्येष्ठसाम तथैव च । सामवेदोक्तरुद्रांश्च भारुंडैः सामभिर्युतान्

Y (debe recitar) el Sauvrata, la Saṃhitā de Viṣṇu y también el Jyeṣṭha-sāman; y los pasajes de Rudra según se enuncian en el Sāmaveda, acompañados por los cantos Bhāruṇḍa Sāman.

Verse 26

छंदोगः कीर्तयेत्तत्र यच्चान्यच्छांतिकं भवेत् । गर्भोपनिषदं चैव स्कंदसूक्तं तथापरम्

Allí, el sacerdote Chāndoga debe recitar los cantos (chāndogya) y cualesquiera otros ritos apaciguadores prescritos; asimismo el Garbhopaniṣad y también el Skanda-sūkta, y otros himnos semejantes.

Verse 27

नीलरुद्रैः समोपेतान्प्राणरुद्रांस्तथापरान् । नवरुद्रांश्च क्षुरिकानाद्यस्तत्र प्रकीर्तयेत्

Luego debe proclamar los himnos de Rudra—junto con los Nīlarudra, los Prāṇarudra y las demás formas; y también los Navarudra y el himno Kṣurikā, comenzando por el primero—en ese rito.

Verse 28

ततः पुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः । शुक्लमाल्यांबरधरः शुक्लचंदनचर्चितः

Entonces, en medio de la proclamación de “puṇyāha” y del resonar de cantos e instrumentos, él—con guirnaldas blancas y vestiduras blancas, ungido con sándalo blanco—(avanza en pureza).

Verse 29

शुद्धिकामो व्रजेत्तत्र यत्र ते ब्राह्मणाः स्थिताः । प्रणम्य शिरसा तेषां ततोवाच्यस्तु मध्यगः

Quien anhela la purificación debe ir adonde están sentados esos brāhmaṇas. Tras postrarse ante ellos con la cabeza, debe hablar luego, de pie en medio de ellos.

Verse 30

मदर्थं प्रार्थय त्वं हि सर्वानेतान्द्विजोत्तमान् । यतः शुद्धिं प्रयच्छंति प्रसादं कर्तुमर्हसि

«Por mi causa, ruega en verdad a todos estos brāhmaṇas excelsos; pues ellos otorgan la purificación, ten a bien conseguir su prasāda, su gracia benévola.»

Verse 31

ततस्तु प्रार्थयेद्विप्रांस्तदर्थं च विशुद्धये । गर्तातीर्थोद्भवो विप्रो विनयावनतः स्थितः

Luego debe suplicar a los sabios brāhmaṇas por ese fin, esto es, para una purificación completa. Un brāhmaṇa surgido del Gartā-tīrtha estaba allí, inclinado con humildad.

Verse 32

गोचर्मणि समालग्नः शुद्धिकामस्य तस्य च । प्रष्टव्यास्तु ततस्तेन सर्व एव द्विजोत्तमाः

Y, habiéndose tendido una piel de vaca como asiento o cubierta para aquel que anhela la purificación, entonces él debe consultar a todos los brāhmaṇas excelsos.

Verse 33

एष शुद्धिकृते प्राप्तः सुदूरान्नागरो द्विजः । अस्य शुद्धिः प्रदातव्या युष्माकं रोचते यदि

«Este brāhmaṇa Nāgara ha venido desde muy lejos por la purificación. Si os place, concededle la purificación.»

Verse 34

अथ तैर्वेदसूक्तेन निषेधो वा प्रवर्तनम् । वक्तव्यं वचसा नैव मम वाक्यमिदं स्थितम्

Entonces, mediante un pasaje védico, deben indicar ya sea la prohibición o el permiso; nada ha de decirse sólo por palabra personal—ésta es la norma establecida que yo declaro.

Verse 35

ततश्च बहुलान्दृष्ट्वा ऋगध्वर्यूंस्ततः परम् । छादोग्यांश्च तथाद्यांश्च क्रमेण तु द्विजोत्तमाः

Luego, al ver a muchos—especialistas del Ṛg-veda y sacerdotes adhvaryu, y después a los chāndogas y a otros—los excelentes brāhmaṇas fueron dispuestos/consultados en el debido orden.

Verse 36

यदि तेषां मनस्तुष्टिर्जायते द्विजसत्तमाः । ततः सूक्तानि वाक्यानि सौम्यानि सुशुभानि च । वारुणानि तथैंद्राणि मांगल्यप्रभवाणि च

Si, oh los mejores entre los nacidos dos veces, sus mentes quedan complacidas, entonces surgen himnos y palabras bien dichas—suaves, hermosas y auspiciosas—junto con expresiones de tono varuṇico y de tono índrico, nacidas de la misma bienaventuranza.

Verse 37

श्रेष्ठानि मंत्रलिंगानि वृद्धितुष्टिकराणि च । यदि नो मानसी तुष्टि स्तेषां चैव प्रजायते

Entonces aparecen los más excelentes signos del mantra—los que otorgan incremento y contento. Pero si en ellos no llega a nacer esa satisfacción mental…

Verse 38

तदा रौद्राणि याम्यानि नैरृत्यानि विशेषतः । आग्नेयानि त्वनिष्टानि तथा नाशकराणि च

…entonces, en cambio, surgen signos de índole feroz—relacionados con Yama y, de modo especial, con Nairṛta; y también indicios vinculados a Agni, infaustos, que traen pérdida y destrucción.

Verse 39

अथ ये तत्र मूर्खाः स्युर्न वेदपठने रताः । पुष्पदानं तु वक्तव्यं तैः संतुष्टैर्द्विजोत्तमैः

Ahora bien, si allí hubiera gentes necias no entregadas a la recitación de los Vedas, entonces los mejores de los brāhmaṇas—una vez complacidos—deben instruirles para que ofrezcan una dádiva de flores.

Verse 40

सीत्कारः कुपितैः कार्यः संतोषेण विवर्जितैः । एवं सर्वेषु कृत्येषु न च कार्यो विनिर्णयः

El siseo (de desagrado) lo producen quienes están airados y privados de contento. Por ello, en todas las acciones rituales de ese tipo, no debe tomarse una decisión definitiva en tal estado.

Verse 41

प्राकृतैर्वचनैश्चैव यथा कुर्वंति मानवाः । तथैव निर्णयस्यांते मध्यगेन विपश्चिता

Así como los hombres obran con palabras comunes, del mismo modo, al término de una determinación, el sabio que permanece en medio—como mediador imparcial—debe proceder en conformidad.

Verse 42

देयं तालत्रयं सम्यक्सर्वेषां निर्णयोद्भवे

Cuando la decisión surja debidamente, deben darse (o marcarse) tres tālas de manera correcta para todos.

Verse 201

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागर प्रश्ननिर्णयवर्णनंनामैकोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el santo Skanda Mahāpurāṇa—en la Saṃhitā de ochenta y un mil versos—en el sexto, el Nāgara-khaṇḍa—en el Māhātmya del Hāṭakeśvara-kṣetra—el capítulo doscientos uno, llamado «Descripción de la determinación de las cuestiones en Nāgara».