Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

सोऽब्रवीत्तं तदा विप्रा अधोवक्त्रः स्थितो नरः । अनेन राजमार्गेण गच्छमानो महीपतिः

Transliteration

so'bravīttaṃ tadā viprā adhovaktraḥ sthito naraḥ | anena rājamārgeṇa gacchamāno mahīpatiḥ

Translation

Entonces, oh brāhmanas, aquel hombre—de pie con el rostro inclinado—le dijo: «El rey va pasando por este camino real.»

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• विप्राः: O brahmins
• विप्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थे (addressing)

• अधोवक्त्रः: down-faced, with face downward
• अधोवक्त्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अधस् + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (अधः वक्त्रं यस्य)

• स्थितः: standing/placed
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + स्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• नरः: man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम विशेषणम्

• राजमार्गेण: by the royal road
• राजमार्गेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: राजन् + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः मार्गः)

• गच्छमानः: going, proceeding
• गच्छमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + गच्छमान (कृदन्त, शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)

• महीपतिः: the king
• महीपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेः पतिः)

Speaker

Unspecified narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (contextual speaker not given in snippet)

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A man stands by the roadside with lowered face, speaking softly to a questioner; the royal road stretches behind, suggesting the king’s passage.

Characters & Entities

• mahīpati (king)
• rājamārga (royal road)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and restraint are highlighted: the bowed-faced man speaks cautiously, reflecting dharmic decorum amid royal movement.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The snippet sits within Tīrthamāhātmya, but no named tīrtha appears in this verse alone.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse is narrative setup rather than a rite (snāna/dāna/japa).