Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

हाहाकारो महानासीत्तं दृष्ट्वा सर्पवेष्टितम् । तस्य पुत्रो विनीतात्मा मैत्रावरुणकर्मणि

Transliteration

hāhākāro mahānāsīttaṃ dṛṣṭvā sarpaveṣṭitam | tasya putro vinītātmā maitrāvaruṇakarmaṇi

Translation

Al verlo envuelto por la serpiente, se alzó un gran clamor. Su hijo —de ánimo disciplinado— estaba ocupado en los deberes del sacerdocio Maitrāvaruṇa dentro del sacrificio.

Word by Word

• हाहाकारः: a cry of lamentation
• हाहाकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हाहाकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), 'having seen'

• सर्प-वेष्टितम्: wrapped by a snake
• सर्प-वेष्टितम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्प (प्रातिपदिक) + वेष्टित (कृदन्त, वेष्ट् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (सर्पेण वेष्टितः)

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विनीत-आत्मा: one whose self was disciplined
• विनीत-आत्मा: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनीत (कृदन्त, नी धातोः क्त; 'disciplined') + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (विनीतः आत्मा यस्य सः)

• मैत्रावरुण-कर्मणि: in the Maitrāvaruṇa priestly function
• मैत्रावरुण-कर्मणि: Adhikarana (Location/Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मैत्रावरुण (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (मैत्रावरुणस्य कर्म)

Speaker

Narrator (contextual purāṇic narration; likely Sūta/Skanda depending on Nāgarakhaṇḍa frame)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A man is seen tightly coiled by a serpent; surrounding brāhmaṇas cry out; nearby, his composed son stands with ritual posture, holding or attending implements of the Maitrāvaruṇa priest.

Characters & Entities

• Maitrāvaruṇa
• putra (son)
• sarpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vinaya (self-discipline) and fidelity to sacred duty are highlighted even amid panic, reflecting purāṇic ideals of priestly dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not stated in this verse; it belongs to a broader tīrtha-māhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription; it identifies the Maitrāvaruṇa function within the yajña setting.