Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

मदर्थं चैकपुत्रं च निःशेषक्षात्त्रतेजसा । संयुक्तं याचय शुभे विपुत्राऽहं यतः स्थिता

Transliteration

madarthaṃ caikaputraṃ ca niḥśeṣakṣāttratejasā | saṃyuktaṃ yācaya śubhe viputrā'haṃ yataḥ sthitā

Translation

«Y también por mí, oh afortunada, pide un único hijo colmado de todo el esplendor del poder kṣatriya, pues permanezco sin hijo.»

Word by Word

• मत्-अर्थम्: for my sake / my purpose
• मत्-अर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मत् = मम)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एक-पुत्रम्: an only son / one son
• एक-पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (एकः पुत्रः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• निःशेष-क्षात्र-तेजसा: with all Kshatriya power/energy, entirely
• निःशेष-क्षात्र-तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निःशेष (प्रातिपदिक) + क्षात्र (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (निःशेषं क्षात्रं तेजः)

• संयुक्तम्: combined, joined
• संयुक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• याचय: ask/beg (you)
• याचय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• वि-पुत्रा: sonless
• वि-पुत्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग/निषेधार्थ) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (वि- = वियुक्त/रहित)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• यतः: since/because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कारणार्थ/यत्-प्रत्ययान्त), ‘because/since’

• स्थिताः: am situated / remain
• स्थिताः: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (पाठानुसार) ‘स्थिताऽ’ = स्थिताः/स्थिता; विशेषण

Speaker

Mother (of the maiden; speaking to her daughter)

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas/ṛṣis addressed as 'dvijāḥ' in the passage

Visual Art Cues

Scene: A queenly mother, sorrowful yet dignified, requests her daughter to seek from the sage a single son blazing with kṣatriya splendor; interior palace setting with attendants, subdued light.

Characters & Entities

• Kṣātra-tejas (kṣatriya power)
• Putra (son)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It reflects Purāṇic concern for dharmic continuity—offspring are sought as bearers of specific dharmas (kṣātra-tejas) and family responsibility.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A specific boon-request is prescribed: to ask for a son endowed with complete kṣatriya splendor.