Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

तेन सा विजने बाला पूर्णचन्द्रनिभानना । दृष्टा चांद्रमसी लेखा पतितेव धरातले

Transliteration

tena sā vijane bālā pūrṇacandranibhānanā | dṛṣṭā cāṃdramasī lekhā patiteva dharātale

Translation

En aquel paraje solitario vio a la joven, de rostro semejante a la luna llena, como una estela de luz lunar caída sobre la tierra.

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम-शब्द

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम-शब्द

• विजने: in a lonely place
• विजने: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• बाला: the girl
• बाला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• पूर्णचन्द्रनिभानना: whose face resembled the full moon
• पूर्णचन्द्रनिभानना: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्णचन्द्र (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—(पूर्णचन्द्रस्य निभम्) आननम् यस्याः (उपमान-तत्पुरुष/वर्णनात्मक)

• दृष्टा: was seen
• दृष्टा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त-भूतकर्मणि/क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘was seen’ (past passive participle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• आन्द्रमसी: lunar, moon-like
• आन्द्रमसी: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आन्द्रमसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• लेखा: a line/streak
• लेखा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लेखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• पतिता: fallen
• पतिता: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) → पतित (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• इव: as if/like
• इव: Sambandha (Comparator/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-बोधक अव्यय (particle of comparison)

• धरातले: on the ground
• धरातले: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgara Khaṇḍa context; specific speaker not stated in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solitary forest clearing; a maiden with a full-moon face stands like a fallen streak of moonlight upon the earth; soft nocturnal glow, sparse trees, quiet air.

Characters & Entities

• Citrāṅgada
• the maiden
• Moon (Candra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic poetry frames purity and auspiciousness through lunar imagery, suggesting the sacredness of the place and the person encountered there.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The exact tīrtha is not named in this verse; it functions within the chapter’s larger tīrtha-māhātmya account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.