Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

कश्चायं ब्राह्मणः पार्श्वे तव संतिष्ठते सुत । दिव्येन तेजसा युक्तस्तं नमाम्यहमात्मज

Transliteration

kaścāyaṃ brāhmaṇaḥ pārśve tava saṃtiṣṭhate suta | divyena tejasā yuktastaṃ namāmyahamātmaja

Translation

«Hijo mío, ¿quién es este brāhmana que está a tu lado, dotado de fulgor divino? Oh niño, me inclino y le rindo homenaje.»

Word by Word

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्न

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अन्वय (and)

• अयम्: this (person)
• अयम्: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• ब्राह्मणः: Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पार्श्वे: at the side
• पार्श्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (at the side)

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (of you)

• संतिष्ठते: stands/is present
• संतिष्ठते: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• सुत: O son
• सुत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• दिव्येन: divine
• दिव्येन: Karana (Instrument qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘तेजसा’ विशेषण

• तेजसा: with splendor
• तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (with splendor)

• युक्तः: endowed (with)
• युक्तः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त (past participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘ब्राह्मणः’ विशेषण

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• आत्मज: O son (my child)
• आत्मज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (आत्मनः जः/जः=जन्म; ‘one born of oneself’); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Speaker

Brāhmaṇa (father)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: His son (and implicitly the radiant brāhmaṇa)

Visual Art Cues

Scene: The father points to the radiant brāhmaṇa beside his son and bows with folded hands; the companion’s calm face and subtle halo reveal divine tejas.

Characters & Entities

• Dharmarāja (Yama) (implied by context, as the radiant brāhmaṇa)
• Brāhmaṇa (disguise)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine presence is recognized by tejas and conduct; honoring such a guest with humility is itself dharmic merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; the verse occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implied act of respect: offering namaskāra (bowing) to a divinely radiant brāhmaṇa-guest.