Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

एवं तस्या हसंत्याश्च वक्त्रान्तादथ निर्ययुः । पुलिंदाः शबरा म्लेछास्तथान्येऽरण्यवासिनः

Transliteration

evaṃ tasyā hasaṃtyāśca vaktrāntādatha niryayuḥ | puliṃdāḥ śabarā mlechāstathānye'raṇyavāsinaḥ

Translation

Y así, cuando ella reía, desde el interior de su boca brotaron Pulindas, Śabaras, Mlecchas y otros moradores de los bosques.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb “thus/in this manner”)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन (genitive singular)

• हसन्त्याः: while she was laughing/of the laughing (goddess)
• हसन्त्याः: Sambandha (Genitive absolute-like/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु) → हसन्ती (शतृ)
• Form: वर्तमानकाले शतृ (present active participle); स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन (genitive singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• वक्त्रान्तात्: from the inside of (her) mouth
• वक्त्रान्तात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (वक्त्रस्य अन्तः); नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन (ablative singular)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक

• निर्ययुः: came forth/emerged
• निर्ययुः: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + निर् (उपसर्ग) → निर्ययुः
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• पुलिन्दाः: Pulindas (tribal people)
• पुलिन्दाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलिन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• शबराः: Śabaras
• शबराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शबर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• म्लेच्छाः: Mlecchas (foreigners/barbarians)
• म्लेच्छाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: म्लेच्छ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• तथा: and likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारार्थक

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• अरण्यवासिनः: forest-dwellers
• अरण्यवासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरण्य (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (अरण्ये वासिनः); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narration within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: From the laughing mouth of the Goddess emerge groups—Pulindas, Śabaras, Mlecchas, and other forest-dwellers—streaming forth as if born of sound and breath.

Characters & Entities

• Devī (unnamed)
• Pulindas
• Śabaras
• Mlecchas
• araṇyavāsins

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All groups and regions are ultimately within the scope of the Divine; Purāṇic narrative often portrays vast, inclusive cosmic forces mobilized to restore order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of a larger tīrtha-māhātmya episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.