Adhyaya 64

Verse 1

एवं तत्र स्थिते तीरे देव्याराधनतत्परे । सप्तलिंगार्चनरते भीमनन्दननन्दने

Así, permaneciendo en la ribera del río, entregado al culto de la Diosa y gozoso en la adoración de siete liṅgas, Barbarīka —nieto de Bhīma— continuó allí.

Verse 2

ततः कालेन केनापि पांडवा द्यूतनिर्जिताः । तत्राजग्मुश्च क्रमतस्तीर्थस्नानकृते भुवम्

Luego, pasado algún tiempo, los Pāṇḍavas —vencidos en el juego de dados— llegaron allí poco a poco, recorriendo la tierra para bañarse en los tīrthas sagrados.

Verse 3

प्रागेव चंडिकां देवीं क्षेत्रादीशानतः स्थिताम् । आसेदुर्मार्गखिन्नास्ते द्रौपदीपंचमास्तदा

Primero se acercaron a Caṇḍikā Devī, situada al nordeste de aquel recinto sagrado. Cansados por el camino, llegaron allí entonces, siendo Draupadī la quinta entre ellos.

Verse 4

तत्रैव चोपविष्टोऽभूत्तदानीं चंडिकागणः । बर्बरीकश्च तान्वीरान्समायातानपश्यत

Allí mismo, en aquel momento, estaba sentada la comitiva de Caṇḍikā. Y Barbarīka vio llegar a aquellos héroes.

Verse 5

परं नासौ वेद पाण्डून्पाण्डवास्तं च नो विदुः । आजन्म यस्मान्नैवाभूत्पाण्डूनां चास्य संगमः

En verdad, él no conocía a Pāṇḍu, y los Pāṇḍavas tampoco lo conocían a él; pues desde su nacimiento jamás había habido encuentro alguno entre él y los hijos de Pāṇḍu.

Verse 6

ततः प्रविश्य वै तस्मिन्देवीमासाद्य पांडवाः । पिंडकाद्यं तत्र मुक्त्वा तृषा प्रैक्षि जलं तदा

Entonces, al entrar en aquel lugar y acercarse a la Diosa, los Pāṇḍava depositaron allí las ofrendas de piṇḍa y otras semejantes; y, atormentados por la sed, se pusieron a buscar agua en aquel momento.

Verse 7

ततो भीमः कुण्डमध्यं जलं पातुं विवेश ह । प्रविशंतं च तं प्राह युधिष्ठिर इदं वचः

Luego Bhīma se internó hasta el centro del estanque para beber agua. Cuando estaba entrando, Yudhiṣṭhira le dirigió estas palabras.

Verse 8

उद्धृत्य भीम तोयं त्वं पादौ प्रक्षाल्य भो बहिः । ततः पिबाऽन्यथा दोषो महांस्त्वामुपपत्स्यते

«Oh Bhīma, saca el agua y lávate los pies fuera; después bebe. De lo contrario, una gran falta caerá sobre ti.»

Verse 9

एतद्राज्ञो वचो भीमस्तृषा व्याकुललोचनः । अश्रुत्वैव विवेशासौ कुण्डमध्ये जलेच्छया

Bhīma, con los ojos turbados por la sed, no atendió las palabras del rey; movido por el deseo de agua, se internó en medio del estanque.

Verse 10

स च दृष्ट्वा जलं पातुं तत्रैव कृतनिश्चयः । मुखं हस्तौ च चरणौ क्षालयामास शुद्धये

Al ver el agua y decidido a beber allí mismo, se lavó en ella el rostro, las manos y los pies, pensando purificarse.

Verse 11

यतः पीतं जलं पुंसामप्रक्षाल्य च यद्भवेत् । प्रेताः पिशाचास्तद्रूपं संक्रम्य प्रपिबंति तत्

Pues cuando un hombre bebe agua sin haberse lavado debidamente, los pretas y los piśācas toman esa misma forma y la beben, como si bebieran a través de él.

Verse 12

एवं प्रक्षालयाने च पादौ तत्र वृकोदरे । उपरिस्थस्तदा प्राह सत्यं सुहृदयो वचः

Mientras Vṛkodara se lavaba allí los pies, uno que estaba arriba habló entonces: palabras veraces, nacidas de buena voluntad.

Verse 13

दुर्मते भोः किमेतत्त्वं कुरुषे पापनिश्चयः । देवीकुण्डे क्षालयसि मुखं पादौ करौ च यत्

“¡Oh, de mente necia! ¿Qué es esto que haces con intención pecaminosa: lavar tu rostro, tus pies y tus manos en el Devī-kuṇḍa?”

Verse 14

यतो देवी सदानेन जलेन स्नाप्यते मया । दत्र प्रक्षिपंस्तोयं मलपापान्न बिभ्यसि

“Pues con esta misma agua baño siempre a la Diosa. Y tú, al verter en ella (al lavarte), ¿no temes la impureza y el pecado?”

Verse 15

मलाक्ततोयं यन्नाम अस्पृश्यं तन्नरैरपि । कुतो देवैश्च तत्पापं स्पृश्यते तत्त्वतो वद

Dime la verdad: si cierta agua se dice manchada de inmundicia y por ello intocable incluso para los hombres, ¿cómo podría ese pecado ser tocable para los dioses en absoluto?

Verse 16

शीघ्रं च त्वं निःसरास्मात्कुण्डाद्भूत्वा बहिः पिब । यद्येवं पाप मूढोऽसि तीर्थेषु भ्रमसे कुतः

Sal pronto de este estanque y bebe el agua sólo desde fuera. Si eres un necio cargado de pecado, ¿por qué vagar entonces por los tīrthas, los vados sagrados?

Verse 17

भीम उवाच । किमेतद्भाषसे क्रूर परुषं राक्षसाधम । यतस्तोयानि जंतूनामुपभो गार्थमेव हि

Dijo Bhīma: ¿Por qué hablas con palabras tan crueles y ásperas, oh el más vil de los rākṣasas? El agua existe en verdad para el uso y sustento de los seres vivientes.

Verse 18

तीर्थेषु कार्यं स्नानं चेत्युक्तं मुनिवरैरपि । अंगप्रक्षालनं स्नानमुक्तं मां निंदसे कुतः

Aun los mejores sabios han declarado que el baño debe hacerse en los tīrthas. Y se ha definido el “baño” como el lavado de los miembros; ¿por qué, entonces, me injurias?

Verse 19

यदि न क्रियते पानमंगप्रक्षालनं तथा । तत्किमर्थं पूर्तधर्माः क्रियन्ते धर्मशालिभिः

Si no han de hacerse el beber y el lavar los miembros, ¿con qué fin realizan los justos las obras de mérito público (pūrta-dharma)?

Verse 20

सुहृदय उवाच । स्नातव्यं तीर्थमुख्येषु सत्यमेतन्न संशयः । चरेषु किं तु संविश्य स्थावरेषु बहिः स्थितः

Dijo Suhṛdaya: Es verdad—sin duda—que debe uno bañarse en los tīrthas principales. Pero en aguas que corren puede entrarse; en aguas quietas, debe permanecerse fuera.

Verse 21

स्थावरेष्वपि संविश्य तन्न स्नानं विधीयते । न यत्र देवस्नानार्थं भक्तैः संगृह्यते जलम्

Aunque uno entre en aguas quietas, eso no es el baño prescrito—sobre todo donde los devotos reúnen el agua para el baño ritual de la Deidad.

Verse 22

यच्च हस्तशतादूर्ध्वं सरस्तत्र विधीयते । संवेशेऽपि क्रमश्चायं पादौ प्रक्षाल्य यद्बहिः

Y si un lago se halla más allá de cien hastas, se autoriza bañarse allí. Con todo, aun entonces el orden correcto es éste: lavar los pies permaneciendo fuera.

Verse 23

ततः स्नानं प्रकर्तव्यमन्यथा दोष उच्यते । किं न श्रुतस्त्वया प्रोक्तः श्लोकः पद्मभुवा पुरा

Sólo entonces debe realizarse el baño; de otro modo se declara una falta. ¿Acaso no has oído el verso que antaño pronunció Padmabhū (Brahmā)?

Verse 24

मलं मूत्रं पुरीषं च श्लेष्म निष्ठीनाश्रु च । गंडूषाश्चैव मुञ्चति ये ते ब्रह्महणैः समाः

Quienes vierten inmundicia, orina, excremento, flema, saliva, lágrimas y también el agua del enjuague bucal en tales aguas sagradas—son tenidos por iguales a los matadores de un brāhmaṇa.

Verse 25

तस्मान्निःसर शीघ्रं त्वं यद्येवमजितेन्द्रियः । तत्किमर्थं दुराचार तीर्थेष्वटसि बालिश

Por tanto, sal de inmediato—si en verdad tus sentidos no están dominados. Entonces, oh de mala conducta y necio, ¿para qué vagabundeas entre los tīrthas, los vados sagrados?

Verse 26

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । निर्विकाराः क्रियाः सर्वाः स हि तीर्थफलं लभेत्

Aquel cuyas manos y pies—y también su mente—están bien refrenados, y cuyas acciones todas son libres de turbación y deformación, ése en verdad obtiene el fruto de los sagrados tīrthas.

Verse 27

भीम उवाच । अधर्मो वापि धर्मोऽस्तु निर्गंतुं नैव शक्नुयाम् । क्षुधा तृषा मया नित्यं वारितुं नैव शक्यते

Bhīma dijo: «Sea adharma o sea dharma, no puedo abstenerme de salir. El hambre y la sed—siempre presentes en mí—no pueden ser contenidas».

Verse 28

सुहृदय उवाच । जीवितार्थे भवान्कस्मात्पापं प्रकुरुते वद । किं न श्रुतस्त्वया श्लोकः शिबिना यः समीरितः

Suhṛdaya dijo: «Dime: ¿por qué, por el mero afán de vivir, cometes pecado? ¿No has oído el śloka proclamado por el rey Śibi?»

Verse 29

मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा । न कल्पमपि जीवेत लोकद्वयविरोधिना

Que el hombre viva aunque sea un solo instante mediante una acción pura; pero que no viva ni siquiera un eón por obras que se oponen a ambos mundos, éste y el venidero.

Verse 30

भीम उवाच । काकारवेण ते मह्यं कर्णौ बधिरतां गतौ । पास्याम्येव जलं चात्र कामं विलप शुष्य वा

Bhīma dijo: «Con tu graznido de cuervo, mis oídos han quedado sordos. Beberé el agua aquí de todos modos—llora cuanto quieras, o sécate si así lo prefieres».

Verse 31

सुहृदय उवाच । क्षत्रियाणां कुले जातस्त्वहं धर्माभिरक्षिणाम् । तस्मात्ते पातकं कर्तुं न दास्यामि कथंचन

Suhṛdaya dijo: "He nacido en un linaje de Kṣatriyas, protectores del Dharma. Por lo tanto, de ninguna manera permitiré que cometas este pecado."

Verse 32

तद्वराकाथ शीघ्रं त्वमस्मात्कुंडाद्विनिःसर

"¡Por lo tanto, miserable, sal rápidamente de este estanque!"

Verse 33

इष्टकाशकलैः शीघ्रं चूर्णयिष्येऽन्यथा शिरः । इत्युक्त्वा चेष्टकां गृह्य मुमोच शिरसः प्रति

"De lo contrario, te aplastaré la cabeza rápidamente con fragmentos de ladrillo". Dicho esto, tomó un ladrillo y lo arrojó hacia su cabeza.

Verse 34

भीमश्च वंचयित्वा तामुत्प्लुत्य बहिराव्रजत् । भर्त्सयंतौ ततश्चोभावन्योन्यं भीमविक्रमौ

Bhīma, esquivándolo, saltó y salió fuera. Entonces ambos, de terrible valor, se insultaron mutuamente.

Verse 35

युयुधाते प्रलंबाभ्यां बाहुभ्यां युद्धपारगौ । व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ

Esos dos maestros del combate lucharon con sus largos brazos; ambos eran de pecho ancho, brazos largos y expertos en la lucha libre.

Verse 36

मुष्टिभिः पार्ष्णिघातैश्च जानुभिश्चाभिजघ्नतुः । ततो मुहूर्तात्कौरव्यः पर्यहीयत पांडवः

Se golpearon mutuamente con puños, golpes de talón y rodillazos. Luego, en breve, el Kaurava tomó la ventaja y el Pāṇḍava comenzó a desfallecer.

Verse 37

हीयमानस्ततो भीम उद्यतोऽभूत्पुनः पुनः । अहीयत ततोऽप्यंग ववृधे बर्बरीककः

Mientras Bhīma se iba agotando, se alzaba una y otra vez. Pero aun así, oh amado, seguía perdiendo terreno, mientras Barbarīka no hacía sino crecer en fuerza.

Verse 38

ततो भीमं समुत्पाट्य बर्बरीको बलादिव । निष्पिपेष ततः क्रुद्धस्तदद्भुतमिवाभवत्

Entonces Barbarīka, como si sólo por la fuerza bruta, arrancó a Bhīma y, enfurecido, lo aplastó; un acto que parecía del todo asombroso.

Verse 39

मूर्छितं चैवमादाय विस्फुरन्तं पुनःपुनः । सागराय प्रचलितः क्षेप्तुं तत्र महांभसि

Tomándolo en aquel desmayo, aunque su cuerpo se estremecía una y otra vez, se encaminó hacia el océano, con intención de arrojarlo allí a las vastas aguas.

Verse 40

ददृशुः पांडवा नैतद्देव्या नयनयंत्रिताः

Los Pāṇḍavas no vieron aquello, como si la Diosa los hubiera contenido, sujetando su mirada.

Verse 41

तथा गृहीते कुरुवीरमुख्ये वीरेण तेनाद्भुतविक्रमेण । आश्चर्यमासीद्दिवि देवतानां देवीभिराकाशतले निरीक्ष्य तम्

Cuando aquel héroe principal entre los Kurus fue apresado por ese guerrero de prodigiosa valentía, los dioses en el cielo quedaron llenos de asombro; y las diosas también lo contemplaron desde la vasta bóveda del firmamento.

Verse 42

सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा । निरीक्ष्य भगवान्रुद्रो वियत्स्थः समभाषत

Entonces, cuando Barbarīka llegó a la orilla del océano, el Bienaventurado Rudra—situado en el cielo—miró y habló.

Verse 43

भोभो राक्षसशार्दूल बर्बरीक महाबल । मुंचैनं भरतश्रेष्ठं भीमं तव पितामहम्

“¡Eh, eh, tigre entre los rākṣasas, Barbarīka de gran fuerza! Suelta a este Bhīma, el mejor de los Bhāratas: es tu propio abuelo.”

Verse 44

अयं हि तीर्थयात्रायां विचरन्भ्रातृभिर्युतः । कृष्णया चाप्यदस्तीर्थं स्नातुमेवाभ्युपाययौ

“Pues él recorre una peregrinación a los tīrthas, acompañado de sus hermanos y también de Kṛṣṇā; ha venido a este vado sagrado únicamente para bañarse.”

Verse 45

सम्मानं सर्वथा तस्मादर्हः कौरवनंदनः । अपापो वा सपापो वा पूज्य एव पितामहः

“Por ello, oh hijo de la estirpe Kuru, él es digno de honor en todo sentido. Sea sin pecado o cargado de pecado, un abuelo ha de ser venerado por igual.”

Verse 46

सूत उवाच । इति रुद्रवचः श्रुत्वा सहसा तं विमुच्य सः । न्यपतत्पादयोर्हा धिक्कष्टं कष्टं च प्राह सः

Sūta dijo: Al escuchar estas palabras de Rudra, lo soltó de inmediato, cayó a sus pies y exclamó: "¡Ay! ¡Maldita sea esta miseria, qué terrible, qué terrible!"

Verse 47

क्षम्यतां क्षम्यतां चेति पुनः पुनरवोचत । शिरश्च ताडयन्स्वीयं रुरोद च मुहुर्मुहुः

Una y otra vez suplicaba: "Perdóname, perdóname", golpeándose la cabeza y llorando repetidamente.

Verse 48

तं तथा परिशोचंतं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः । भीमसेनः समालिंग्य आघ्राय च वचोऽब्रवीत्

Al verlo afligido de esa manera y perdiendo la compostura repetidamente, Bhīmasena lo abrazó, olió su cabeza con afecto y luego le habló.

Verse 49

वयं त्वां नैव जानीमस्त्वं चास्माञ्जन्मकालतः । अत्र वासश्च ते पुत्र भैमेः कृष्णाच्च संश्रुतः

"No te reconocimos en absoluto, y tú tampoco nos has conocido desde tu nacimiento. Pero, querido hijo, tu residencia aquí ha sido prometida, en nombre de Bhīma y también por Kṛṣṇā."

Verse 50

परं नो विस्मृतं सर्वं नानादुःखैः प्रमुह्यताम् । दुःखितानां यतः सर्वा स्मृतिर्लुप्ता भवेत्स्फुटम्

"Además, todo se ha borrado de nuestra memoria, pues estamos abrumados por muchos tipos de dolor. De hecho, para los afligidos, todo recuerdo se pierde claramente."

Verse 51

तदस्माकमिदं दुःखं सर्वकालविधानतः । मा शोचस्त्वं च तनय न ते दोषोऽस्ति चाण्वपि

Este dolor nuestro ha llegado por el decreto del tiempo. No te aflijas, hijo mío: no hay en ti ni la más mínima culpa.

Verse 52

यतः सर्वः क्षत्रियस्य दंड्यो विपथिसंस्थि तः । आत्मापिदंड्यः साधूनां प्रवृत्तः कुपथाद्यदि

Pues todo el que se mantiene en un camino errado es castigable por un kṣatriya; incluso el propio ser se vuelve digno de castigo ante los justos si se inclina hacia una senda perversa.

Verse 53

पितृमातृसुहृद्भ्रातृपुत्रादीनां किमुच्यते । अतीव मम हर्षोऽयं धन्योहं पूर्वजाश्च मे

¿Qué más habría que decir de padres, madres, amigos, hermanos, hijos y los demás? Grande en verdad es mi gozo; dichoso soy yo, y dichosos también mis antepasados.

Verse 54

यस्य त्वीदृशकः पौत्रो धर्मज्ञो धर्मपालकः । वरार्हस्त्वं प्रशंसार्हो भवान्येषां सतां तथा

Aquel cuyo nieto es así—conocedor del dharma y protector del dharma—ese anciano es digno de los mejores honores y merecedor de alabanza, como todos los justos.

Verse 55

तस्माच्छोकं विहायेमं स्वस्थो भवि तुमर्हसि

Por tanto, dejando este duelo, debes recobrar la serenidad y estar bien de nuevo.

Verse 56

बर्बरीक उवाच । पापं मां ताततात त्वं ब्रह्मघ्नादपि कुत्सितम् । अप्रशस्यं नार्हसीह द्रष्टुं स्प्रष्टुमपि प्रभो

Dijo Barbarīka: Oh venerado padre—sí, oh abuelo—soy un pecador, más vil incluso que quien mata a un brāhmaṇa. Soy reprobable; oh Señor, no deberías ni siquiera mirarme aquí, mucho menos tocarme.

Verse 57

सर्वेषामेव पापानां निष्कृतिः प्रोच्यते बुधैः । पित्रोरभक्तस्य पुनर्निष्कृतिर्नैव विद्यते

Los sabios enseñan que para todos los pecados se prescribe expiación; pero para quien no es devoto ni del padre ni de la madre, no se halla expiación alguna.

Verse 58

तद्येन देहेन मया ताततातोऽभिपीडितः । तत्त्वमेव समुत्स्रक्ष्ये महीसागरसंगमे

Con ese mismo cuerpo con el que oprimí a mi padre y a mi abuelo, con ese mismo me arrojaré en la confluencia de la tierra y el océano.

Verse 59

मैवं भवेयमन्येषु अपि जन्मसु पातकी । न मामस्मादभिप्रायादर्हः कोऽपि निवर्तितुम्

Que en otros nacimientos no llegue yo a ser también un pecador así. Nadie tiene derecho a apartarme de esta determinación.

Verse 60

यतोंऽशेन विलुप्येत प्रायश्चित्तान्निवारकः । एवमुक्त्वा समुत्प्लुत्य ययौ चैवार्णवं बली

Para que ningún obstáculo disminuyera la expiación ni siquiera en lo más mínimo, dicho esto, el poderoso saltó y se dirigió de inmediato al océano.

Verse 61

समुद्रोऽपि चकंपे च कथमेनं निहन्म्यहम् । ततः सिद्धांबिकायाश्च देव्यस्तत्र चतुर्दश

Aun el océano se estremeció, pensando: «¿Cómo no he de abatirlo?» Entonces, allí se manifestaron catorce Diosas de Siddhāmbikā.

Verse 62

समालिंग्य च संस्थाप्य रुद्रेण सहिता जगुः । अज्ञातविहिते पापे नास्ति वीरेंद्र कल्मषम्

Abrazándolo y poniéndolo en su justo estado, acompañadas por Rudra, cantaron: «Oh señor de los héroes, cuando el pecado se comete sin saber, no hay mancha sobre ti.»

Verse 63

शास्त्रेषूक्तमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि । अमुं च पृष्ठलग्नं त्वं पश्य भोः स्वं पितामहम्

Esta sentencia está proclamada en los śāstra; no debes obrar de otro modo. Y mira—oh señor—a tu propio abuelo, aferrado a tu espalda.

Verse 64

पुत्रपुत्रेति भाषंतमनु त्वा मरणोन्मुखम् । अधुना चेत्स्वकं देहं वीर त्वं परित्यक्ष्यसि

Clamando «¡Hijo, hijo mío!», te sigue mientras tú te vuelves hacia la muerte. Si ahora, oh héroe, abandonas tu propio cuerpo (considera lo que ello implica).

Verse 65

ततस्त्यक्ष्यति भीमोऽपि पातकं तन्महत्तव । एवं ज्ञात्वा धारय त्वं स्वशरीरं महामते

Después, incluso Bhīma desechará ese gran pecado tuyo. Sabiendo esto, oh magnánimo, sostiene tu cuerpo y no lo abandones.

Verse 66

अथ चेत्त्यक्तुकामस्त्वं तत्रापि वचनं शृणु । स्वल्पेनैव च कालेन कृष्णाद्देवकिनंदनात्

Pero si aún deseas abandonar la vida, escucha allí mismo esta palabra: en muy breve tiempo, por Kṛṣṇa, el hijo de Devakī, este asunto quedará resuelto.

Verse 67

देहपातस्तव प्रोक्तस्तं प्रतीक्ष यदीच्छ सि । यतो विष्णुकराद्वत्स देहपातो विशिष्यते

Se ha anunciado tu caída del cuerpo (la muerte): si así lo deseas, espérala. Pues, amado, dejar el cuerpo por la mano de Viṣṇu se considera especialmente excelso.

Verse 68

तस्मात्प्रतीक्ष तं कालमस्माकं प्रार्थितेन च । एवमुक्तो निववृते बर्बरीकोऽपि दुर्मनाः

Por tanto, espera ese tiempo, conforme a nuestra súplica. Dicho esto, Barbarīka también se volvió atrás, aunque con el ánimo turbado.

Verse 69

रुद्रं देवीश्च चामुंडां सोपालंभं वचोऽब्रवीत् । त्वमेव देवि जानासि रक्ष्यते शार्ङ्गधन्विना

Dirigió palabras de reproche a Rudra y a la Diosa—también a Cāmuṇḍā: «Sólo tú, oh Diosa, sabes cómo él está siendo protegido por el portador del Śārṅga (Kṛṣṇa/Viṣṇu)».

Verse 70

पांडवा भूमिलाभार्थे तत्ते कस्मादुपेक्षितम् । त्वया च समुपागत्य रक्षितोऽयं वृकोदरः

«Los Pāṇḍava buscan recobrar su reino: ¿por qué has desatendido eso? Y este Vṛkodara (Bhīma) ha sido protegido después de que tú saliste a intervenir».

Verse 71

देव्युवाच । अहं च रक्षयिष्यामि स्वभक्तं कृष्णमृत्युतः । यस्माच्च चंडिकाकृत्ये कृतोऽनेन महारणः । तस्माच्चंडिलनाम्नायं विश्वपूज्यो भविष्यति

La Diosa dijo: «Yo también protegeré de la muerte a mi devoto Kṛṣṇa. Y puesto que, al servicio de Caṇḍikā, él libró una gran batalla, por ello será célebre en el mundo y venerado con el nombre de “Caṇḍila”.»

Verse 72

एवमुक्त्वा गताः सर्वे देवा देव्यस्त्वदृश्यताम् । भीमोऽपि तं समादाय पांडुभ्यः सर्वमूचिवान्

Dicho esto, todos los dioses y diosas se marcharon y se volvieron invisibles. Bhīma también lo tomó consigo y contó a los Pāṇḍavas todo lo sucedido.

Verse 73

विस्मिताः पांडवास्तं च पूजयित्वा पुनः पुनः । यथोक्तविधिना चक्रुस्तीर्थस्नानमतंद्रिताः

Asombrados, los Pāṇḍavas lo adoraron una y otra vez; y, sin desfallecer, realizaron el baño sagrado en el tīrtha conforme al rito prescrito.

Verse 74

भीमोपि यत्र रुद्रेण मोक्षितस्तत्र सुप्रभम् । लिंगं संस्थापयामास भीमेश्वरमिति श्रुतम्

Y Bhīma también—en el mismo lugar donde Rudra lo liberó de su aflicción—estableció un espléndido liṅga, célebre con el nombre de “Bhīmeśvara”.

Verse 75

ज्येष्ठमासे कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः । रात्रौ संपूज्य भीमेशं जन्मपापाद्विमुच्यते

Quien ayuna en la caturdaśī (decimocuarto día lunar) de la quincena oscura del mes de Jyeṣṭha y, de noche, adora con plena devoción a Bhīmeśa, queda liberado de los pecados acumulados desde el nacimiento.

Verse 76

यथैव लिंगानि सुपूजितानि सप्तात्र मुख्यानि महाफलानि । भीमेश्वरं लिंगमिदं तथैव समस्तपापापहरं सुपूज्यम्

Así como los siete liṅgas principales de aquí, bien venerados, otorgan grandes frutos, así también este liṅga de Bhīmeśvara debe ser adorado con reverencia, pues destruye todos los pecados.