Adhyaya 52

Verse 1

अर्जुन उवाच । कोटितीर्थं कथं जातं केन वा निर्मितं मुने । कस्माद्वा कोटितीर्थानां फलमत्रोच्यते मुने

Arjuna dijo: «Oh sabio, ¿cómo surgió Koṭitīrtha y quién lo estableció? ¿Y por qué se proclama aquí, oh muni, el fruto (mérito) de los Koṭitīrthas en particular?»

Verse 2

नारद उवाच । यदा मे स्थापितं स्थानं प्रसाद्याथ मया प्रभुः । ब्रह्मलोकात्समानीतः साक्षाद्ब्रह्मा पितामहः

Dijo Nārada: «Cuando mi propio asiento fue establecido y el Señor, complacido, me otorgó su gracia, entonces Brahmā en persona, el Pitāmaha, fue traído aquí desde Brahmaloka».

Verse 3

ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थे भगवान्विधिः । सस्मार कोटितीर्थानां स्मृतान्यत्रागतानि च

Luego, a la hora del mediodía, el venerable Ordenador (Brahmā) deseó bañarse; e invocó en su mente los Koṭitīrthas, y los tīrthas así recordados acudieron allí.

Verse 4

स्वर्गात्त्रिदशलक्षाणि सप्ततिश्च महीतलात् । पातालाद्विंशलक्षाणि स्मृतान्यभ्यागतानि च

Del cielo vinieron treinta lakhs; de la esfera terrenal vinieron setenta; y de Pātāla vinieron veinte lakhs: así, los tīrthas recordados se manifestaron y se congregaron.

Verse 5

अनेन प्रविभागेन लिंगान्यपि कुरूद्वह । आयातानि यथा पूजां विदधाति पितामहः

Con esta misma distribución, oh el mejor de los Kurus, también llegaron los liṅgas, emblemas de Śiva; y el Pitāmaha (Brahmā) realizó su adoración como es debido.

Verse 6

ततोऽभिषेचनं कृत्वा लिंगान्यभ्यर्च्य पद्मभूः । मध्याह्नकृत्यं संसाध्य मम प्रेम्णा वरं ददौ

Entonces Padmabhū (Brahmā), tras realizar el abhiṣeka y venerar debidamente los liṅgas, y habiendo cumplido los ritos del mediodía, me concedió un don por afecto.

Verse 7

ततो भगवता ह्यत्र मनसा निर्मितं सरः । भगवानर्चितस्तीर्थैरिदमूचे प्रजापतिः

Después, el Bienaventurado formó aquí un lago con solo el pensamiento; y entonces Prajāpati, el Señor Brahmā, honrado por los tīrthas, pronunció estas palabras.

Verse 8

किं कुर्म भगवन्धातरादेशं देहि नः प्रभो । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा प्राह प्रजापतिः

«¿Qué debemos hacer, oh Bienaventurado Creador (Dhātā)? Señor, concédenos tu mandato». Al oír sus palabras, Brahmā, el Prajāpati, respondió.

Verse 9

एतस्मिन्सरसि स्थेयं तीर्थैः सर्वैरथात्र च । एकस्मिंश्च तथा लिंगे सर्वलिंगैर्ममार्चनात्

«En este lago debéis permanecer todos como tīrthas, aquí mismo. Y asimismo, en un solo liṅga, que se me rinda culto como si fuera por todos los liṅgas.»

Verse 10

कोटीनामेव तीर्थानां लिंगानां स्नानपूजया । दानेन च फलं त्वत्र यदि सत्यं वचो मम

«Aquí, en verdad, mediante el baño y la adoración, y también mediante la caridad, el fruto equivale al de crores de tīrthas y liṅgas, si mi palabra es verdadera.»

Verse 11

यः श्राद्धं कुरुते चात्र पिंडदानं यथाविधि । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते नात्र संशयः

Quienquiera que realice aquí el śrāddha y ofrezca el piṇḍa-dāna conforme al rito debido, otorga a los Pitṛs (ancestros) una satisfacción inagotable; de ello no hay duda.

Verse 12

स्नात्वा योऽभ्यर्चयेद्देवं कोटीश्वरमनन्यधीः । कोटिलिंगार्चनफलं व्यक्तं तस्योपजायते

Después de bañarse, quien adore al Señor Koṭīśvara con mente indivisa obtiene manifiestamente el fruto de haber venerado un koṭi (un crore) de liṅgas.

Verse 13

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । तेषां स फलमाप्नोति कोटितीर्थावगाहनात्

Todos los tīrthas de los tres mundos, y los ríos sagrados comenzando por el Gaṅgā: el fruto de todos ellos se alcanza con solo bañarse en Koṭitīrtha.

Verse 14

एवं दत्त्वा वरं ब्रह्मा ब्रह्मलोकं ययौ प्रभुः । कोटितीर्थं च संजातं ततः प्रभृति विश्रुतम्

Así, tras conceder la gracia, Brahmā, el Señor, partió hacia Brahmaloka; y desde entonces este lugar llegó a ser célebre por doquier como Koṭitīrtha.

Verse 15

अस्य तीरे पुरा पार्थ ब्रह्माद्यैर्देवसत्तमैः । यज्ञान्बहुविधान्कृत्वा ततः सिद्धिं परां ययुः

Antaño, oh Pārtha, en la ribera de este tīrtha, Brahmā y los más excelsos entre los dioses realizaron sacrificios de muchas clases, y después alcanzaron la suprema consumación.

Verse 16

वसिष्ठाद्यैर्मुनिवरैस्तपश्चीर्णं पुरानघ । मनसोऽभीप्सितान्कामान्प्रापुरन्ये तपोधनाः

Oh intachable, en tiempos antiguos Vasiṣṭha y otros sabios eminentes practicaron aquí austeridades; y otros ascetas, ricos en tapas, obtuvieron los deseos anhelados en su corazón.

Verse 17

अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः । कोटितीर्थाद्दक्षिणतः स्थापितं लिंगमुत्तमम्

En este tīrtha, antaño, oh Pārtha, Atri practicó austeridades; y al sur de Koṭitīrtha fue स्थापित un liṅga excelso.

Verse 18

अत्रीश्वराभिसंज्ञं तु महापापहरं परम् । स्थापयित्वा च तल्लिंगमग्रे चक्रे सरोवरम्

Ese liṅga, llamado Atrīśvara, es supremo y destruye los grandes pecados. Tras instalarlo, creó delante de él un lago sagrado.

Verse 19

तत्र स्नात्वा च यो मर्त्यः श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः । अत्रीश्वरं समभ्यर्च्य रुद्रलोके वसेच्चिरम्

Allí, tras bañarse, el mortal que con empeño realice el śrāddha y venere debidamente a Atrīśvara morará largo tiempo en el mundo de Rudra.

Verse 20

भरद्वाजेन मुनिना कोटितीर्थे सरोवरे । तपश्चीर्णं महाबाहो यज्ञाश्च विहिताः किल

Oh, de brazos poderosos, en el lago de Koṭitīrtha el sabio Bharadvāja practicó en verdad austeridad; y también se realizaron allí sacrificios (yajñas), según se dice.

Verse 21

भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम् । तत्र कृत्वा सरो रम्यं परां मुदमवाप्तवान्

Estableció el hermoso y encantador liṅga llamado Bharadvājeśvara; y tras crear allí un lago deleitoso, alcanzó la dicha suprema.

Verse 22

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्याद्विधानतः । भरद्वाजेश्वरं पूज्य शिवलोके महीयते

Allí, tras bañarse con devoción, el hombre debe realizar el śrāddha conforme al rito; y habiendo venerado a Bharadvājeśvara, es honrado en el mundo de Śiva.

Verse 23

ततश्च कोटितीर्थेऽस्मिन्गौतमो भगवानृषिः । अतप्यत तपो घोरमहल्यासंगमाशया

Luego, en este Koṭitīrtha, el venerable sabio Gautama practicó austeridades terribles, con la esperanza de reunirse con Ahalyā.

Verse 24

तं कामं प्राप्तवान्धीमान्परां मुदमुपागतः । अहल्यया समायोगमेतत्तीर्थप्रभावतः

Aquel sabio alcanzó el deseo anhelado y entró en la dicha suprema: obtuvo la unión con Ahalyā por el poder de este mismo tīrtha.

Verse 25

अस्मिन्क्षेत्रे महालिंगं गौतमेश्वरसंज्ञितम् । स्थापयामास भगवानहल्यासरसस्तटे

En esta región sagrada, el venerable estableció un gran liṅga llamado Gautameśvara, a la orilla del lago de Ahalyā.

Verse 26

अर्जुन उवाच । अहल्यया कदा ब्रह्मन्खानितं वै महत्सरः । तन्मम ब्रूहि सकलमहल्यासरःकारणम्

Arjuna dijo: «Oh brāhmaṇa, ¿cuándo fue en verdad excavado por Ahalyā ese gran lago? Dime por completo toda la causa y el relato del lago de Ahalyā».

Verse 27

नारद उवाच । अहल्या शापमापन्ना गौतमात्किल फाल्गुन । पुरा चेंद्रसमायोगे परं दुःखमुपागता

Dijo Nārada: «Oh Phālguna, se cuenta que Ahalyā cayó bajo la maldición de Gautama; y antaño, por su encuentro con Indra, se hundió en una pena profundísima».

Verse 28

ततो दुःखार्तः स मुनिः कोटितीर्थेऽकरोत्तपः । तपसा तेन वै पार्थाहल्यया सह संगतः

Luego, aquel sabio, afligido por el dolor, practicó austeridades en Koṭitīrtha; y por el poder de esa ascesis, oh Pārtha, volvió a reunirse con Ahalyā.

Verse 29

ततः साध्वी परं हृष्टा अत्र क्षेत्रे सरोवरम् । चकार सुमहत्पुण्यं तीर्थोदैः परिपूरितम्

Entonces aquella mujer virtuosa, colmada de júbilo, creó en esta región sagrada un lago vasto y santo, colmado con las aguas de los tīrthas.

Verse 30

अहल्यासरसि स्नानं पिंडदानं समाचरेत् । गौतमेशं च संपूज्य ब्रह्मलोकं स गच्छति

Debe uno bañarse en el lago de Ahalyā y realizar debidamente las ofrendas de piṇḍa; y tras adorar plenamente a Gautameśa, alcanza el mundo de Brahmā.

Verse 31

कोटितीर्थे नरश्रेष्ठ अनेके मुनयोऽमलाः । तपस्तप्त्वा सुघोरं च परां सिद्धिमपागताः

Oh el mejor de los hombres, en Koṭitīrtha muchos sabios inmaculados realizaron austeridades sumamente terribles y, tras ello, alcanzaron la perfección espiritual suprema.

Verse 32

राजभिर्बहुभिः पूर्वं तपो दानं तथाध्वराः । अस्मिंस्तीर्थे सुविहिताः परां सिद्धिमुपागताः

Antaño, muchos reyes practicaron austeridad, caridad y ritos sacrificiales en este mismo tīrtha, y por ello alcanzaron la perfección suprema.

Verse 33

अस्य तीरे द्विजं चैकं मृष्टान्नैर्यश्च तर्पयेत् । तेन श्रद्धासहायेन कोटिर्भवति तर्पिता

Quien, en esta ribera sagrada, sacie aunque sea a un solo brāhmaṇa con manjares escogidos—sostenido por la fe—obtiene el fruto como si hubiera saciado a un koṭi (un crore).

Verse 34

अस्य तीरे नरः पार्थ रत्नानि विविधानि च । गोभूमितिलधान्यानि वासांसि विविधानि च

Oh Pārtha, en esta ribera un hombre puede ofrecer joyas de muchas clases, así como vacas, tierras, sésamo, granos y vestiduras variadas.

Verse 35

श्रद्धया परया पार्थ द्विजेभ्यः संप्रयच्छति । शतकोटिगुणं पुण्यं कोटितीर्थप्रभावतः । कोटितीर्थे प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्यो न प्रयच्छति

Oh Pārtha, quien aquí entrega a los brāhmaṇas con fe suprema obtiene un mérito multiplicado por cien koṭi, por el poder de Koṭitīrtha. Pero quien promete en Koṭitīrtha y luego no da a los brāhmaṇas, incurre en grave demérito.

Verse 36

नरके पातयित्वा च कुलमेकोत्तरं शतम् । आत्मानं पातयेत्पश्चाद्दारुणं रौरवं महत्

Hace caer a su linaje—ciento una generaciones—en el infierno; y después él mismo cae en el terrible y gran Raurava.

Verse 37

माघमासे तु संप्राप्ते प्रातःकाले तथाऽमले । यः स्नाति मकरादित्ये तस्य पुण्यं शृणुष्व मे

Cuando llega el mes de Māgha, en la pura aurora—quien se baña cuando el Sol está en Makara (Capricornio), escuche de mí el mérito que obtiene.

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । सर्वदानव्रतैर्यच्च कोटि तीर्थे दिनेदिने

El mérito que hay en todos los tīrthas, el fruto de todos los sacrificios, y lo que nace de todas las limosnas y votos—todo ello se obtiene día tras día en Koṭitīrtha.

Verse 39

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा । कन्यागते सवितरि यः श्राद्धं कुरुते नरः

El mortal obtiene ese mismo mérito—no hay aquí lugar para duda. Cuando el Sol entra en Kanyā (Virgo), el hombre que realiza el śrāddha (rito a los antepasados) recibe gran fruto.

Verse 40

पितरस्तस्य तुष्यंति गयाश्राद्धशतैर्न तु । कार्तिके मासि संप्राप्ते स्नानादि कुरुते यदि

Sus antepasados quedan complacidos—en verdad, más que con cientos de Gayā-śrāddhas. Y si, al llegar el mes de Kārttika, realiza aquí el baño ritual y otras observancias, el fruto es inmenso.

Verse 41

तदक्षयफलं सर्वं ब्रह्मणो वचनं यथा । इष्ट्वात्र यज्ञमेकं तु कोटियज्ञफलं लभेत्

Todo ese mérito es imperecedero—como la palabra de Brahmā, que no falla. Si aquí se ofrece siquiera un solo sacrificio, se obtiene el fruto de diez millones de sacrificios.

Verse 42

कन्यां ब्राह्मेण विधिना दत्त्वा कोटिगुणं फलम् । सर्वदानं कोटिगुणं कोटितीर्थे भवेद्यतः

Quien entrega a una doncella en matrimonio según el rito brāhmico obtiene un fruto multiplicado por diez millones. En verdad, en Koṭitīrtha toda dádiva y caridad se vuelve diez millones de veces más fructífera.

Verse 43

कोटि तीर्थे त्यजेत्प्राणान्हृदि कृत्वा तु माधवम् । तस्य पार्थ चिरं स्वर्गे ह्यक्षया शाश्वती गतिः

Si alguien entrega su vida en Koṭitīrtha, guardando a Mādhava en el corazón, entonces, oh Pārtha, para esa persona hay una larga morada en el cielo: un destino imperecedero y eterno.

Verse 44

कोटितीर्थे तीर्थवरे देहत्यागं करोति यः । तस्य पूजां प्रकुर्वंति ब्रह्माद्या देवतागणाः

Quien abandona el cuerpo en Koṭitīrtha, el más excelso de los lugares sagrados, a ese lo veneran Brahmā y las huestes de los dioses, rindiéndole culto en su honor.

Verse 45

अस्य तीरे देहदाहो यस्य कस्य प्रजायते । अस्थिक्षेपो यस्य भवेन्महीसागरसंगमे

En esta ribera, sea quien fuere, si tiene lugar la cremación del cuerpo—y si la inmersión de los huesos (asthi-kṣepa) se realiza en la confluencia de la tierra y el océano—

Verse 46

तत्फलं गदितुं पार्थ वागीशोऽपि न वै क्षमः । एतज्ज्ञात्वा परं पार्थ कोटितीर्थं प्रसेवते

Oh Pārtha, ni siquiera el Señor de la Palabra (Vāgīśa) es capaz de expresar por completo ese fruto. Sabiendo esto, por tanto, oh Pārtha, uno debe acudir a Koṭitīrtha y servirlo con devoción.

Verse 47

दिनेदिने फलं तस्य कापिलं गोसहस्रकम् । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले तस्मादेतत्सुदुर्लभम्

Día tras día, su fruto equivale a donar mil vacas Kāpila, de color leonado. En el cielo, en la tierra y en los mundos subterráneos; por ello, este tīrtha/este mérito es sumamente difícil de obtener.

Verse 52

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे कोटितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo quincuagésimo segundo, llamado «Descripción de la grandeza de Koṭitīrtha», en el Kaumārikākhaṇḍa del primer Māheśvarakhaṇḍa, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Saṃhitā de ochenta y un mil (versos).