Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

Devanagari script

इहागतं तु केदारादीशानेश्वर संज्ञितम् । तद्द्रष्टव्यं प्रतीच्यां च लिंगं प्रह्लादकेशवात्

Transliteration

ihāgataṃ tu kedārādīśāneśvara saṃjñitam | taddraṣṭavyaṃ pratīcyāṃ ca liṃgaṃ prahlādakeśavāt

Translation

Ese liṅga, llamado Īśāneśvara, ha llegado aquí desde Kedāra. Debe contemplarse hacia el occidente, cerca del santuario de Prahlāda-Keśava.

Word by Word

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: ‘here’)

• आगतम्: arrived, come
• आगतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आगत’ = come/arrived

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: ‘but/indeed’)

• केदारात्: from Kedāra
• केदारात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘from Kedāra’

• ईशानेश्वर: Īśāneśvara (name of the Lord)
• ईशानेश्वर: Sambodhana/Name (Appellation/नाम)
• Type: Noun
• Root: ईशान + ईश्वर (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासान्त); कर्मधारय-समास (ईशानः एव ईश्वरः); संबोधन/प्रथमा-एकवचनार्थे नामरूपम्

• संज्ञितम्: called, designated
• संज्ञितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-ज्ञा (धातु) → संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘called/known as’

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; sandhi: तत् + द्रष्टव्यम् → तद्द्रष्टव्यम्

• द्रष्टव्यम्: should be seen
• द्रष्टव्यम्: Vidheyavisheshana (Predicative qualifier/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → द्रष्टव्य (कृदन्त)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be seen’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रतीच्याम्: in the west
• प्रतीच्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतीची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘in the west’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction: ‘and’)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रह्लादकेशवात्: from (the shrine of) Prahlāda-keśava
• प्रह्लादकेशवात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद + केशव (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध-समास (प्रह्लादस्य केशवः) इति नाम; ‘from Prahlāda-keśava’

Speaker

Skanda

Characters & Entities

• Kedāra
• Īśāneśvara
• Prahlāda-Keśava
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī gathers the sanctity of other tīrthas (like Kedāra), making pilgrimage accessible through mapped darśana within the city.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Īśāneśvara liṅga in Kāśī, associated with Kedāra and located westward near Prahlāda-Keśava.

What ritualistic prescription is mentioned?

A darśana instruction: the liṅga ‘should be seen’ (visited) in the western direction near the stated landmark.