Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

मुनेस्तस्योत्तरे भागे कुण्डं तक्षकसंज्ञितम् । कृतोदकक्रियस्तत्र न सर्पैरभिभूयते

munestasyottare bhāge kuṇḍaṃ takṣakasaṃjñitam | kṛtodakakriyastatra na sarpairabhibhūyate

Al norte de aquel sabio (y de ese lugar) hay un estanque llamado Takṣaka. Quien allí cumple los ritos del agua no es vencido por las serpientes.

मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
उत्तरेin the northern
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'भागे' इति विशेषण
भागेpart/region
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
कुण्डम्a pond
कुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विषय/उद्देश्य
तक्षकसंज्ञितम्named Takṣaka
तक्षकसंज्ञितम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतक्षक + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक; समास)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय; संज्ञा-धात्वर्थे), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'कुण्डम्' इति विशेषण; तत्पुरुषः (तक्षक-नाम्ना संज्ञितम्)
कृतोदकक्रियःone who has performed the water-rite (ablution)
कृतोदकक्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + उदक + क्रिया (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहिर्वाक्ये कर्तृपद-विशेषण; तत्पुरुषः (उदकक्रिया कृतः यस्य)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
not
:
None (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
सर्पैःby snakes
सर्पैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण (agent in passive)
अभिभूयतेis overpowered
अभिभूयते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration, typically to Agastya)

Tirtha: Takṣaka-kuṇḍa

Type: kund

Listener: Ṛṣis/munis

Scene: A calm pond named Takṣaka with stone steps; a pilgrim performs udaka-kriyā—cupping water, offering tarpaṇa—while a stylized nāga motif appears on a nearby shrine-stone, signifying protection.

T
Takṣaka-kuṇḍa
S
Serpents (sarpa)

FAQs

Proper tīrtha-rituals (water-rites) done at a sanctified site are said to remove fear and ward off specific afflictions, here symbolized by serpents.

The Takṣaka-named kuṇḍa located to the north within the Kāśī sacred topography.

Udaka-kriyā—water-based rites such as ablution and related ritual actions performed at the kuṇḍa.