Adhyaya 19

Verse 1

। । व्यास उवाच । इन्द्रसरे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा चेंद्रेश्वरं शिवम् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

Vyāsa dijo: Tras bañarse en Indrasara y contemplar a Indreśvara Śiva, el hombre queda liberado de los pecados acumulados en siete nacimientos; de ello no hay duda.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । केन चादौ निर्मितं तत्तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । यथावद्वर्णय त्वं मे भगवन्द्विजसत्तम

Yudhiṣṭhira dijo: ¿Por quién fue establecido al principio ese tīrtha, el más excelso entre los excelso? Oh venerable, el mejor de los nacidos dos veces, descríbemelo debidamente y por completo.

Verse 3

व्यास उवाच । इन्द्रेणैव महाराज तपस्तप्तं सुदुष्करम् । ग्रामादुत्तरदिग्भागे शतवर्षाणि तत्र वै

Dijo Vyāsa: Oh gran rey, allí mismo Indra realizó una austeridad sumamente ardua durante cien años, en el rumbo del norte, más allá del poblado.

Verse 4

शिवोद्देशं महाघोरमेकांगुष्ठेन भारत । उर्द्ध्वबाहुर्महातेजाः सूर्यस्याभिमुखोऽभवत्

Oh Bhārata, fijando su mente en un propósito sobrecogedor—Śiva solo—permaneció con los brazos en alto, de gran resplandor, frente al Sol, equilibrado sobre un solo dedo del pie.

Verse 5

वृत्रस्य वधतो ज्ञातं यत्पापं तस्य नुत्तये । एकाग्रः प्रयतो भूत्वा शिवस्याराधने रतः

Reconociendo el pecado contraído al dar muerte a Vṛtra, y deseando expiarlo, se volvió concentrado y disciplinado, purificado en su conducta, entregado al culto de Śiva.

Verse 6

तपसा च तदा शंभुस्तोषितः शशिशे खरः । तत्राजगाम जटिलो भस्मांगो वृषभध्वजः

Entonces, por aquella austeridad, Śambhu quedó complacido. Y allí llegó el Señor fiero, de luna en la frente: de cabellera enmarañada, cubierto de ceniza, con el toro por emblema.

Verse 7

खट्वांगी पंचवक्त्रश्च दशबाहुस्त्रिलोचनः । गंगाधरो वृषारूढो भूतप्रेतादिवेष्टितः

Portaba un báculo rematado en calavera; era de cinco rostros, diez brazos y tres ojos; sostenía a Gaṅgā, montaba el toro y estaba rodeado por huestes de bhūtas y pretas.

Verse 8

सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः कृपालुर्वरदायकः । तदा हृष्टमना देवो देवेन्द्रमिदमूचिवान्

Entonces el Dios—muy complacido, el mejor entre los inmortales, compasivo y dador de dones—quedó sumamente satisfecho. Con el corazón jubiloso, habló así a Devendra (Indra).

Verse 9

हर उवाच । यत्त्वं याचयसे देव तदहं प्रद दामि ते

Hara (Śiva) dijo: «Oh deva, cuanto me pidas, eso mismo te lo concedo».

Verse 10

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश कृपासिंधो महेश्वर । ब्रह्महत्या हि मां देव उद्वेजयति नित्यशः

Indra dijo: «Si estás complacido conmigo, oh Señor de los dioses, oh Maheśvara—océano de compasión—, sabe, oh Dios, que el pecado de Brahmahatyā (matar a un brahmán) me atormenta sin cesar».

Verse 11

वृत्रासुरस्य हनने जातं पापं सुरोत्तम । तत्पापं नाशय विभो मम दुःखप्रदं सदा

«¡Oh el mejor entre los dioses! Del dar muerte a Vṛtrāsura ha nacido el pecado. Oh Señor todopoderoso, destruye ese pecado que siempre me causa dolor».

Verse 12

हर उवाच । धर्मारण्ये सुरपते ब्रह्महत्या न पीडयेत् । हत्या गवां द्विजातीनां बालस्य योषितामपि

Hara dijo: «Oh señor de los dioses, en Dharmāraṇya la aflicción de Brahmahatyā no oprime. Incluso el pecado contraído por matar vacas, a los dvija (dos veces nacidos), a un niño o a una mujer, allí no permanece».

Verse 13

वचनान्मम देवेंद्र ब्रह्मणः केशवस्य च । यमस्य वचनाज्जिष्णो हत्या नैवात्र तिष्ठति । प्रविश्य त्वं महाराज अतोत्र स्नानमाचर

«Oh Devendra, por mi mandato—y por la palabra de Brahmā, de Keśava y por el decreto de Yama, oh Jiṣṇu—no permanece aquí el pecado de la muerte. Por ello, oh gran rey, entra en este lugar y realiza aquí el baño sagrado.»

Verse 14

इन्द्र उवाच । यदि त्वं मम तुष्टोऽसि कृपासिंधो महेश्वर । मन्नाम्ना च महादेव स्थापितो भव शंकर

Indra dijo: «Si estás complacido conmigo, oh Maheśvara, océano de compasión, entonces, oh Mahādeva, oh Śaṅkara, establécete aquí llevando mi nombre.»

Verse 15

तथेत्युक्त्वा महादेवः सुप्रसन्नो हरस्तदा । दर्शयामास तत्रैव लिंगं पापप्रणाशनम्

Diciendo «Así sea», Mahādeva—Hara, sumamente complacido—manifestó allí mismo un liṅga que destruye el pecado.

Verse 16

कूर्मपृष्ठात्समुत्पाद्य आत्मयोगेन शंभुना । स्थितस्तत्रैव श्रीकण्ठः कालत्रयविदो विदुः

Por su propio poder yóguico, Śambhu lo hizo surgir del lomo de una tortuga; y allí mismo permaneció Śrīkaṇṭha. Quienes conocen los tres tiempos lo comprenden.

Verse 17

वृत्रहत्यासमुत्त्रस्तदेवराजस्य सन्निधौ । इन्द्रेश्वरस्तदा तत्र धर्मा रण्ये स्थितो नृप

Oh rey, allí en Dharmāraṇya, en la misma presencia del señor de los dioses—Indra, aterrorizado por la muerte de Vṛtra—Indreśvara quedó entonces establecido.

Verse 18

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं लोकानां हितकाम्यया । इन्द्रेश्वरं तु राजेंद्र पुष्पधूपादिकैः सदा

Oh rey de reyes, deseando el bien del pueblo y la purificación de todos los pecados, debe adorarse siempre a Indreśvara con ofrendas como flores, incienso y demás.

Verse 19

पूजयेच्च नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां माघमासे विशेषतः

Quien rinde culto con devoción queda liberado de todos los pecados, especialmente si lo hace en el octavo y el decimocuarto día lunar, y muy en particular en el mes de Māgha.

Verse 20

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं शिवलोके महीयते । नीलोत्सर्गं तु यो मर्त्यः करोति च तदग्रतः

Para la purificación de todos los pecados, es honrado en el mundo de Śiva. Y el mortal que realiza, ante esa presencia sagrada, la ofrenda llamada nīlotsarga, alcanza ese mérito.

Verse 21

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । सांगरुद्रजपं यस्तु चतुर्द्दश्यां करोति वै

Él eleva siete linajes y ciento una familias: quien, en verdad, realiza el japa de Sāṅga-Rudra en el decimocuarto día lunar.

Verse 22

सर्वपाविशुद्धात्मा लभते परमं पदम्

Con el alma purificada de todos los pecados, se alcanza el estado supremo.

Verse 23

सौवर्णनयनं कृत्वा मध्ये रत्नसमन्वितम् । यो ददाति द्विजातिभ्य इन्द्रतीर्थे तथोत्तमे

Quien forja un ojo de oro, engastado con una gema en su centro, y lo ofrece a los dvija en el excelso Indratīrtha, obtiene el fruto alabado que se declara a continuación.

Verse 24

अन्धता न भवे त्तस्य जन्मानि षष्टिसंख्यया । निर्मलत्वं सदा तेषां नयनेषु प्रजायते । महारोगास्तथा चान्ये स्नात्वा यांति तदग्रतः

Para él no surge la ceguera durante sesenta nacimientos, y en sus ojos nace siempre la limpidez. Asimismo, quienes padecen graves enfermedades y otros males, tras bañarse, se apartan de aquella sagrada presencia, libres de sus aflicciones.

Verse 25

पूजिते चैकचित्ते न सर्वरोगात्प्रमुच्यते । स्नात्वा कुण्डे नरो यस्तु संतर्पयति यः पितॄन्

Cuando (la deidad) es adorada con mente unificada, uno queda libre de toda enfermedad. Y el hombre que, tras bañarse en el estanque, ofrece satisfacción a los Pitṛ (ancestros)…

Verse 26

तस्य तृप्ताः सदा भूप पितरश्च पितामहाः । ये वै ग्रस्ता महारोगैः कुष्ठाद्यैश्चैव देहिनः

Oh rey, sus padres y abuelos están siempre satisfechos; y aun los seres encarnados, apresados por graves enfermedades como la lepra y otras…

Verse 27

स्नानमात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । ज्वरादिकष्टमापन्ना नराः स्वात्महिताय वै

Con el solo baño quedan purificados y alcanzan cuerpos divinos. Las personas afligidas por sufrimientos como la fiebre y otros males lo hacen, en verdad, para su propio bien supremo.

Verse 28

स्नान मात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । स्नात्वा च पूजयेद्देवं मुच्यते ज्वरबन्धनात्

Con sólo bañarse en este lugar sagrado, quedan purificados y alcanzan una condición divina y resplandeciente. Y, tras el baño, si se adora al Señor, se libera del yugo de la fiebre.

Verse 29

एकाहिकं द्व्याहिकं च चातुर्थं वा तृतीयकम् । विषमज्वरपीडा च मासपक्षादिकं ज्वरम्

Sea fiebre de un día, de dos días, cuartana o terciana; sea el tormento de una fiebre irregular, o una fiebre que retorna por meses, quincenas y demás—(todas ellas quedan comprendidas aquí).

Verse 30

इन्द्रेश्वरप्रसादाच्च नश्यते नात्र संशयः । विज्वरो जायते नूनं सत्यंसत्यं च भूपते

Por la gracia de Indreśvara, ello se destruye; no hay duda aquí. Ciertamente uno queda libre de fiebre; es verdad, verdad en verdad, oh rey.

Verse 31

वन्ध्या च दुर्भगा नारी काकवन्ध्या मृतप्रजा । मृतवत्सा महादुष्टा स्नात्वा कुण्डे शिवाग्रतः । पूजयेदेकचित्तेन स्नानमात्रेण शुद्ध्यति

Incluso una mujer estéril, una desdichada, la llamada «kāka-vandhyā», aquella cuyos hijos han muerto, aquella cuyo lactante ha muerto, aun la muy pecadora—tras bañarse en el kuṇḍa ante Śiva, debe adorar con mente unificada; por el solo baño queda purificada.

Verse 32

एवंविधाश्च बहुशो वरान्दत्त्वा पिनाकधृक् । गतोऽसौ स्वपुरं पार्थ सेव्यमानः सुरासुरैः

Habiendo concedido así, una y otra vez, muchos dones semejantes, el Portador del Pināka (Śiva) partió a su propia ciudad, oh hijo de Pṛthā, servido por dioses y asuras.

Verse 33

ततः शक्रो महातेजा गतो वै स्वपुरं प्रति । जयंतेनापि तत्रैव स्थापितं लिंगमुत्तमम्

Entonces Śakra (Indra), de gran esplendor, fue en verdad a su propia ciudad. Y allí mismo, por Jayaṃta, fue स्थापित un liṅga excelso.

Verse 34

जयंतस्य हरस्तुष्टस्तस्मिल्लिंगे स्तुतः सदा । त्रिकालं पुत्रसंयुक्तः पूजनार्थं सुरेश्वरः

Hara (Śiva), complacido con Jayaṃta, es siempre alabado en ese liṅga. El Señor de los dioses (Indra), junto con su hijo, acude en los tres tiempos del día para rendir culto.

Verse 35

आयाति च महाबाहो त्यक्त्वा स्थानं स्वकं हि वै । एतत्सर्वं समाख्यातं सर्वसौख्यप्रदायकम्

Y él viene, oh de brazos poderosos, dejando en verdad su propio lugar. Todo esto ha sido expuesto, otorgador de toda dicha.

Verse 36

इन्द्रेश्वरं तु यत्पुण्यं जयंतेशस्य पूज नात् । तदेवाप्नोति राजेन्द्र सत्यंसत्यं न संशयः

Cualquier mérito que pertenezca a Indreśvara por la adoración de Jayaṃteśa, ese mismo mérito se obtiene, oh rey; verdad, verdad, sin duda alguna.

Verse 37

स्नात्वा कुण्डे महाराज संपूज्यैकाग्रमानसः । सर्वपापविशुद्धात्मा इन्द्रलोके महीयते

Habiéndose bañado en el kuṇḍa, oh gran rey, y habiendo adorado con la mente concentrada, quien queda purificado de todo pecado es honrado en el mundo de Indra.

Verse 38

यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वान्कामानवाप्नोति जयंतेशप्रमादतः

Quien escucha con devoción queda libre de todos los pecados; y, por la gracia de Jayaṃteśa, alcanza todos los fines deseados.