Adhyaya 99

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल नर्मदादक्षिणे तटे । स्थापितं वासुकीशं तु समस्ताघौघनाशनम्

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: Entonces, oh rey, debe uno ir a la ribera meridional del Narmadā, donde Vāsukīśa ha sido entronizado; él destruye por completo la inundación de los pecados.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कस्माच्च कारणात्तात रेवाया दक्षिणे तटे । वासुकीशस्थापितो वै विस्तराद्वद मे गुरो

Dijo Yudhiṣṭhira: Padre venerable, ¿por qué causa fue establecido Vāsukīśa en la ribera meridional de Revā (Narmadā)? Dímelo con amplitud, oh maestro reverenciado.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतत्सर्वं समास्थाय नृत्यं शम्भुश्चकार वै

Dijo Śrī Mārkaṇḍeya: Habiendo considerado todo esto y asumiendo la postura divina, Śambhu en verdad ejecutó la danza.

Verse 4

श्रमादजायत स्वेदो गङ्गातोयविमिश्रितम् । पतन्तमुरगोऽश्नाति हरमौलिविनिर्गतम्

Por el esfuerzo brotó sudor, mezclado con las aguas de Gaṅgā, que manaban de la enmarañada corona de Hara. Al caer, la serpiente lo bebió.

Verse 5

मन्दाकिनी ततः क्रुद्धा व्यालस्योपरि भारत । प्राप्नुह्यजगरत्त्वं हि भुजङ्ग क्षुद्रजन्तुक

Entonces Mandākinī, airada, habló sobre la serpiente: «¡Oh Bhārata, pequeña criatura—oh serpiente—conviértete en ajagara, en una gran pitón!»

Verse 6

वासुकिरुवाच । अनुग्राह्योऽस्मि ते पापो दुर्नयोऽहं हरादृते । त्रैलोक्यपावनी पुण्या सरित्त्वं शुभलक्षणा

Dijo Vāsuki: «Soy pecador y de torcido juicio; fuera de Hara no tengo amparo. Soy digno de tu gracia. ¡Oh santa, purificadora de los tres mundos, diosa-río de signos auspiciosos!»

Verse 7

संसारच्छेदनकरी ह्यार्तानामार्तिनाशनी । स्वर्गद्वारे स्थिता त्वं हि दयां कुरु मयीश्वरि

Tú cortas las ataduras del saṃsāra y destruyes el dolor de los afligidos. Estás en la misma puerta del cielo; ten compasión de mí, oh Señora.

Verse 8

गङ्गोवाच । कुरुष्व विपुलं विन्ध्यं तपस्त्वं शङ्करं प्रति । ततः प्राप्स्यसि स्वं स्थानं पन्नगत्वं ममाज्ञया

Dijo Gaṅgā: «Practica abundante tapas en el poderoso Vindhya, dirigido a Śaṅkara. Entonces, por mi mandato, recobrarás tu propio lugar y tu naturaleza de serpiente».

Verse 9

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततोऽसौ त्वरितो विन्ध्यं नागो गत्वा नगं शुभम् । तपस्तप्तुं समारेभे शङ्कराराधनोद्यतः

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: «Entonces aquella serpiente se apresuró hacia Vindhya; al llegar a la montaña auspiciosa, comenzó a practicar tapas, decidido a propiciar a Śaṅkara».

Verse 10

नित्यं दध्यौ महादेवं त्र्यक्षं डमरुकोद्यतम् । ततो वर्षशते पूर्ण उपरुद्धो जगद्गुरुः । आगतस्तत्समीपं तु श्लक्ष्णां वाणीमुदाहरत्

Cada día meditaba en Mahādeva, el Señor de tres ojos, que alza el ḍamaru. Cumplidos cien años, el Jagadguru, conmovido, se acercó y pronunció palabras suaves.

Verse 11

वरं वरय मे वत्स पन्नग त्वं कृतादर

(Śiva dijo:) «Pide de mí un don, hijo mío. Oh serpiente, tú que has mostrado reverencia: di lo que deseas».

Verse 12

वासुकिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि शङ्कर । प्रसादात्तव देवेश भूयान्निष्पापता मम । तीर्थं किंचित्समाख्याहि सर्वपापप्रणाशनम्

Dijo Vāsuki: «Si estás complacido conmigo, oh Dios—si me concederás una gracia, oh Śaṅkara—por tu favor, Señor de los dioses, que crezca en mí la pureza sin pecado. Indícame algún tīrtha que destruya todos los pecados».

Verse 13

ईश्वर उवाच । पन्नग त्वं महाबाहो रेवां गच्छ शुभंकरीम् । याम्ये तस्यास्तटे पुण्ये स्नानं कुरु यथाविधि

Īśvara dijo: «Oh serpiente, de brazos poderosos, ve a Revā, la bienaventurada bienhechora. En su sagrada orilla meridional, realiza el baño conforme a los ritos prescritos».

Verse 14

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो वासुकिस्त्वरयान्वितः । रूपेणाजगरेणैव प्रविष्टो नर्मदाजलम्

Dicho esto, el dios desapareció de la vista; y Vāsuki, con presteza, asumiendo la forma de una gran serpiente, entró en las aguas de la Narmadā.

Verse 15

मार्गेण तस्य संजातं जाह्नव्याः स्रोत उत्तमम् । निर्धूतकल्मषः सर्पः संजातो नर्मदाजले

En su recorrido surgió la excelente corriente de la Jāhnavī (Gaṅgā). Y en las aguas de la Narmadā, la serpiente quedó purificada, lavadas sus culpas.

Verse 16

स्थापितः शङ्करस्तत्र नर्मदायां युधिष्ठिर । ततो नागेश्वरं लिङ्गं प्रसिद्धं पापनाशनम्

Allí, en la Narmadā, oh Yudhiṣṭhira, fue establecido Śaṅkara. De ello surgió el célebre Liṅga de Nāgeśvara, renombrado como destructor de los pecados.

Verse 17

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां स्नापयेन्मधुना शिवम् । विमुक्तकल्मषः सद्यो जायते नात्र संशयः

En el octavo día lunar o en el decimocuarto, báñese a Śiva con miel; libre de toda impureza, uno queda purificado al instante—sin duda alguna.

Verse 18

अपुत्रा ये नराः पार्थ स्नानं कुर्वन्ति सङ्गमे । ते लभन्ते सुताञ्छ्रेष्ठान् कार्त्तवीर्योपमाञ्छुभान्

Oh Pārtha, los hombres sin hijos que se bañan en el saṅgama (la confluencia) obtienen hijos excelentes y auspiciosos, comparables a Kārttavīrya en valentía.

Verse 19

श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यादुपवासपरायणः । कुर्वन्प्रमोचयेत्प्रेतान्नरकान्नृपनन्दन

Oh hijo de rey, quien allí mismo realice el Śrāddha, entregado al ayuno, con ese acto libera a los espíritus de los difuntos de estados infernales.

Verse 20

सर्पाणां च भयं वंशे ज्ञातिवर्गे न जायते । निर्दोषं नन्दते तस्य कुलं नागप्रसादतः

En su linaje y entre sus parientes no surge el temor a las serpientes. Por la gracia de los Nāgas, su familia prospera—sin culpa y llena de gozo.

Verse 21

एतत्ते सर्वमाख्यातं तव स्नेहान्नृपोत्तम

Todo esto te ha sido explicado, oh el mejor de los reyes, por afecto hacia ti.

Verse 99

। अध्याय

“Adhyāya” — colofón: marca del fin del capítulo.