Adhyaya 73

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पार्थ गोपारेश्वरमुत्तमम् । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: En la ribera meridional del Narmadā hay un tīrtha de suprema hermosura, oh Pārtha: Gopāreśvara, el más excelso, destructor de todos los pecados. Allí, oh Rey, sobre la tierra yace un santo liṅga que se manifestó desde el cuerpo de una vaca.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । गोदेहान्निःसृतं कस्माल्लिङ्गं पापक्षयंकरम् । दक्षिणे नर्मदाकूले मणिनागसमीपतः । संक्षेपात्कथ्यतां विप्र गोपारेश्वरसम्भवम्

Yudhiṣṭhira dijo: ¿Por qué ese liṅga—surgido del cuerpo de una vaca—llegó a ser destructor de pecados? Cerca de Maṇināga, en la ribera meridional del Narmadā, cuéntame brevemente, oh brāhmaṇa, el origen de Gopāreśvara.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामधेनुस्तपस्तत्र पुरा पार्थ चकार ह । ध्यायते परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरम्

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: Antaño, oh Pārtha, Kāmadhenu practicó allí austeridades, meditando con devoción suprema en Maheśvara, el Dios de los dioses.

Verse 4

तुष्टस्तस्या जगन्नाथ कपिलाय महेश्वरः । निःसृतो देहमध्यात्तु अच्छेद्यः परमेश्वरः

Complacido con ella, el Señor del mundo—Maheśvara—se manifestó a Kapilā, surgiendo del centro de su cuerpo como el Supremo Señor indivisible.

Verse 5

तुष्टो देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि । आराधनं कृतं यस्मात्तद्वदाशु शुभानने

Oh Diosa, Madre del mundo—oh Kapilā, Señora suprema—puesto que has realizado la adoración, habla en seguida, oh de bello rostro, conforme a tu deseo.

Verse 6

सुरभ्युवाच । लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना । लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः

Surabhī dijo: Para el bien de los mundos fui creada por Parameṣṭhin (Brahmā). Por mi gracia se cumplen todas las obras y fines de los seres en el mundo.

Verse 7

लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर । तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकानां हितकाम्यया

Oh Śaṅkara, por mi gracia los hombres pueden alcanzar el cielo. Por ello, oh Śambhu, hazte presente para mí en este tīrtha, deseando el bienestar de los mundos.

Verse 8

तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति

Diciendo: «Así sea», el Bienaventurado Señor moró gozoso allí, en aquel tīrtha. Desde entonces, ese lugar sagrado se hizo célebre sobre la tierra. Oh rey de reyes, con un solo baño allí se disipa una multitud de pecados.

Verse 9

गोपारेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् । योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना

Quien, con devoción, disponga el don de la vaca en honor de Gopāreśvara, ofrézcalo al más digno de los dos veces nacidos: una vaca apropiada junto con oro.

Verse 10

सवत्सा तरुणी शुभ्रा बहुक्षीरा सवस्त्रका । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वा प्रदापयेत्

Debe donarse una vaca joven y blanca, con su ternero, abundante en leche y acompañada de vestidura; y ha de entregarse en el decimocuarto día de la quincena oscura, o en el octavo.

Verse 11

सर्वेषु चैव मासेषु कार्त्तिके च विशेषतः । दापयेत्परया भक्त्या द्विजे स्वाध्यायतत्परे

En todos los meses—y especialmente en el mes de Kārttika—debe uno, con suprema devoción, otorgar dones a un dvija dedicado al estudio sagrado (svādhyāya).

Verse 12

विधिना च प्रदद्याद्यो विधिना यस्तु गृह्णते । तावुभौ पुण्यकर्माणौ प्रेक्षकः पुण्यभाजनम्

Quien da conforme al rito debido, y quien recibe conforme al rito debido: ambos realizan obra meritoria; aun el que contempla se vuelve receptáculo de mérito.

Verse 13

पिण्डदानं प्रकुर्याद्यः प्रेतानां भक्तिसंयुतः । पिण्डेनैकेन राजेन्द्र प्रेता यान्ति परां गतिम्

Quien realice la ofrenda de piṇḍa para los difuntos, unido a la devoción—oh el mejor de los reyes—, aun con un solo piṇḍa los espíritus de los muertos alcanzan el estado supremo.

Verse 14

भक्त्या प्रणामं रुद्रस्य ये कुर्वन्ति दिने दिने । तेषां पापं प्रलीयेत भिन्नपात्रे जलं यथा

Quienes, día tras día, se postran ante Rudra con devoción—su pecado se disuelve, como el agua en una vasija agrietada.

Verse 15

तत्र तीर्थे तु यो राजन्वृषभं च समुत्सृजेत् । पितरश्चोद्धृतास्तेन शिवलोके महीयते

Oh rey, quien allí, en ese tīrtha, libere un toro en ofrenda (vṛṣotsarga)—por él los antepasados son elevados, y él es honrado en el mundo de Śiva.

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । वृषोत्सर्गे कृते तात फलं यज्जायते नृणाम् । तत्सर्वं कथयस्वाशु प्रयत्नेन द्विजोत्तम

Yudhiṣṭhira dijo: «Oh venerable, oh el mejor de los brāhmaṇas—dime pronto y con esmero todo el fruto que nace para los hombres cuando se realiza el vṛṣotsarga».

Verse 17

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे चैव तु यत्फलम् । तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व धर्मनन्दन

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: «El fruto que proviene de liberar un toro provisto de todos los signos auspiciosos—eso lo declararé ahora. Escucha, oh hijo de Dharma».

Verse 18

कार्त्तिके चैव वैशाखे पूर्णिमायां नराधिप । रुद्रस्य सन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः

En Kārttika y también en Vaiśākha, en el día de luna llena, oh señor de los hombres—habiendo llegado a la presencia de Rudra, puro, bañado y con los sentidos dominados—

Verse 19

वृषस्यैव समुत्सर्गं कारयेत्प्रीयतां हरः । सांनिध्ये कारयेत्पुत्र चतस्रो वत्सिकाः शुभाः

Hágase la liberación del toro como donación, para que Hara (Śiva) se complazca. Y en esa misma presencia, oh hijo, dispónganse también cuatro terneras auspiciosas.

Verse 20

दत्त्वा तु विप्रमुख्याय सर्वलक्षणसंयुताः । प्रीयतां च महादेवो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः

Habiéndolas otorgado a un Brāhmaṇa eminente, provistas de todos los signos auspiciosos, que Mahādeva se complazca; y que también se complazcan Brahmā, Viṣṇu y Maheśvara.

Verse 21

वृषभे रोमसंख्या या सर्वाङ्गेषु नराधिप । तावद्वर्षप्रमाणं तु शिवलोके महीयते

Oh rey, por tantos años como pelos hay en todo el cuerpo de un toro, por esa misma medida de años uno es honrado y exaltado en el mundo de Śiva.

Verse 22

शिवलोके वसित्वा तु यदा मर्त्येषु जायते । कुले महति सम्भूतिर्धनधान्यसमाकुले

Y tras morar en el mundo de Śiva, cuando vuelve a nacer entre los mortales, nace en un gran linaje, colmado de riqueza y de grano.

Verse 23

नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक्शुचिः । गोपारेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातं युधिष्ठिर । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं नर्मदादक्षिणे तटे

Se vuelve sano, hermoso, rico en saber, veraz en el habla y puro. Oh Yudhiṣṭhira, así he proclamado la grandeza de Gopāreśvara: el liṅga que brotó del cuerpo de una vaca en la ribera meridional del Narmadā.

Verse 73

। अध्याय

Fin del capítulo (colofón o marca de cierre).