Adhyaya 60

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि आदित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वदुःखहरं पार्थ सर्वविघ्नविनाशनम्

Dijo Śrī Mārkaṇḍeya: De nuevo describiré al supremo Ādityeśvara, oh hijo de Pṛthā, que disipa toda pena y destruye todo obstáculo.

Verse 2

आयुःश्रीवर्द्धनं नित्यं पुत्रदं स्वर्गदं शिवम् । यस्य तीर्थस्य चान्यानि तीर्थानि कुरुनन्दन

Oh deleite de los Kurus, ese tīrtha acrecienta siempre la longevidad y la prosperidad; concede hijos y el cielo, y es auspicioso. En él también se reúnen los demás lugares santos.

Verse 3

नालभन्त श्रियं नाके मर्त्ये पातालगोचरे । कुरुक्षेत्रं गया गङ्गा नैमिषं पुष्करं तथा

Ni en el cielo, ni en la tierra, ni en los dominios del inframundo alcanzan tal esplendor espiritual; ni siquiera Kurukṣetra, Gayā, el Gaṅgā, Naimiṣa y Puṣkara lo igualan.

Verse 4

वाराणसी च केदारं प्रयागं रुद्रनन्दनम् । महाकालं सहस्राक्षं शुक्लतीर्थं नृपोत्तम

Oh mejor de los reyes, ni siquiera Vārāṇasī, Kedāra, Prayāga, Rudranandana, Mahākāla, Sahasrākṣa y Śuklatīrtha igualan su gloria.

Verse 5

रवितीर्थस्य सर्वाणि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । रवितीर्थे हि यद्वृत्तं तच्छृणुष्व नृपोत्तम

Todos los (demás) tīrthas no merecen ni la decimosexta parte del mérito de Ravitīrtha. Por eso, oh mejor de los reyes, escucha lo que aconteció en Ravitīrtha.

Verse 6

स्नेहात्ते कथयिष्यामि वार्द्धकेनातिपीडितः । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे तपोनिष्ठा महौजसः

Por afecto a ti, aunque muy afligido por la vejez, lo narraré. Que escuchen todos los ṛṣis, firmes en el tapas y poderosos en vigor espiritual.

Verse 7

श्रुतं मे रुद्रसांनिध्ये नन्दिस्कन्दगणैः सह । पार्वत्या पृष्टः शम्भुश्च रवितीर्थस्य यत्फलम्

He oído, en presencia de Rudra, junto con Nandi, Skanda y los gaṇas, que Śambhu, preguntado por Pārvatī, declaró el fruto de Ravitīrtha.

Verse 8

शम्भुना च यदाख्यातं गिरिजायाः ससम्भ्रमम् । तत्सर्वमेकचित्तेन रुद्रोद्गीतं श्रुतं मया

Y cuanto Śambhu relató a Girijā con fervor atento—todo ello, cantado por Rudra—lo he escuchado con una mente única, sin distracción.

Verse 9

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणु यत्नेन पाण्डव । दुर्भिक्षोपहता विप्रा नर्मदां तु समाश्रिताः

Eso te lo diré ahora; escucha con empeño, oh Pāṇḍava. Heridos por el hambre, los brāhmaṇas se refugiaron a orillas del Narmadā.

Verse 10

उद्दालको वशिष्ठश्च माण्डव्यो गौतमस्तथा । याज्ञवल्क्योऽथ गर्गश्च शाण्डिल्यो गालवस्तथा

Allí estaban Uddālaka y Vasiṣṭha, Māṇḍavya y Gautama; y también Yājñavalkya, Garga, Śāṇḍilya y Gālava.

Verse 11

नाचिकेतो विभाण्डश्च वालखिल्यादयस्तथा । शातातपश्च शङ्खश्च जैमिनिर्गोभिलस्तथा

Allí estaban Nāciketa y Vibhāṇḍa; también los Vālakhilyas y otros; asimismo Śātātapa y Śaṅkha, y también Jaimini y Gobhila.

Verse 12

जैगीषव्यः शतानीकः सर्व एव समागताः । तीर्थयात्रा कृता तैस्तु नर्मदायाः समन्ततः

Jaigīṣavya y Śatānīka—en verdad todos ellos—se reunieron. Y realizaron la peregrinación a los tīrthas en torno a la Narmadā.

Verse 13

आदित्येश्वरमायाताः प्रसङ्गादृषिपुंगवाः । वृक्षैः संछादितं शुभ्रं धवतिन्दुकपाटलैः

Impulsados por el curso del relato, los más excelsos ṛṣis llegaron a Ādityeśvara. Contemplaron aquel luminoso recinto sagrado, cubierto por árboles—dhava, tinduka y pāṭala—resplandeciente de belleza auspiciosa.

Verse 14

जम्बीरैरर्जुनैः कुब्जैः शमीकेसरकिंशुकैः । तस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये सुगन्धिकुसुमाकुले

Aquel tīrtha de grandísimo mérito estaba colmado de flores fragantes, engalanado con jambīra y arjuna, con kubja, śamī, kesara y kiṃśuka, como una guirnalda de aroma y santidad.

Verse 15

पुन्नागनालिकेरैश्च खदिरैः कल्पपादपैः । अनेकश्वापदाकीर्णं मृगमार्जारसंकुलम्

Estaba embellecido por punnāga y palmeras de coco, por khadira y árboles que conceden deseos; y, sin embargo, el bosque rebosaba de muchas fieras, poblado de ciervos y bestias errantes, vivo en su naturaleza indómita.

Verse 16

ऋक्षहस्तिसमाकीर्णं चित्रकैश्चोपशोभितम् । प्रविष्टा ऋषयः सर्वे वने पुष्पसमाकुले

El bosque—colmado de osos y elefantes y embellecido por las plantas de citraka—fue penetrado por todos los rishis, una arboleda rebosante de flores.

Verse 17

वनान्ते च स्त्रियो दृष्ट्वा रक्ता रक्ताम्बरान्विताः । रक्तमाल्यानुशोभाढ्या रक्तचन्दनचर्चिताः

En el borde del bosque vieron a mujeres—encendidas de rojo, vestidas con ropas rojas—adornadas con guirnaldas rojas y ungidas con pasta de sándalo rojo.

Verse 18

रक्ताभरणसंयुक्ताः पाशहस्ता भयावहाः । तासां समीपगा दृष्टाः कृष्णजीमूतसन्निभाः

Llevaban ornamentos rojos, sostenían lazos en las manos y eran aterradoras. Cerca de ellas se vieron otras, oscuras como nubes negras de lluvia.

Verse 19

महाकाया भीमवक्त्राः पाशहस्ता भयावहाः । अनावृष्ट्युपमा दृष्टा आतुराः पिङ्गलोचनाः

Eran de cuerpos enormes, de rostros espantosos, con lazos en las manos y aterradoras—como la misma calamidad de la sequía—agitadas y afligidas, con ojos leonados y fulgurantes.

Verse 20

दीर्घजिह्वा करालास्या तीक्ष्णदंष्ट्रा दुरासदा । वृद्धा नारी कुरुश्रेष्ठ दृष्टान्या ऋषिपुंगवैः

Entonces los más excelsos rishis vieron a otra: una anciana, oh el mejor de los Kurus, de lengua larga, boca abierta y horrenda, colmillos afilados, difícil de acercarse.

Verse 21

ततः समीपगा वृद्धा तस्य वृन्दस्य भारत । स्वाध्यायनिरता विप्रा दृष्टास्तैः पापकर्मभिः

Entonces, oh Bhārata, aquella anciana se acercó a ese grupo. Los brāhmaṇas, entregados al estudio védico, fueron vistos por aquellos de malas acciones.

Verse 22

ऊचुस्ते तु समूहेन ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् । अस्माकं स्वामिनः सर्वे तिष्ठन्ते तीर्थमध्यतः । ते प्रस्थाप्या महाभागाः सर्वथैव त्वरान्विताः

Entonces dijeron al unísono a los brāhmaṇas firmes en la austeridad: «Todos nuestros señores están de pie en medio mismo del tīrtha. Vosotros, nobles, debéis ser enviados allí—de cualquier modo y con premura».

Verse 23

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सर्वे चैव त्वरान्विताः । जग्मुस्ते नर्मदाकक्षं दृष्ट्वा रेवां द्विजोत्तमाः

Al oír sus palabras, todos ellos—colmados de urgencia—partieron de inmediato. Los más excelsos entre los dos veces nacidos fueron a las riberas del Narmadā y allí contemplaron a Revā, el río sagrado.

Verse 24

ततः केचित्स्तुवन्त्यन्ये जय देवि नमोऽस्तु ते

Entonces unos comenzaron a alabarla, y otros también clamaron: «¡Victoria para ti, oh Diosa; salutación sea para ti!»

Verse 25

नमोऽस्तु ते सिद्धगणैर्निषेविते नमोऽस्तु ते सर्वपवित्रमङ्गले । नमोऽस्तु ते विप्रसहस्रसेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे

Saludaciones a ti, servida por huestes de Siddhas. Saludaciones a ti, la auspiciosa que santifica todo lo puro. Saludaciones a ti, venerada por miles de brāhmaṇas. Saludaciones a ti, oh excelsa, nacida del propio cuerpo de Rudra.

Verse 26

नमोऽस्तु ते सर्वपवित्रपावने नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमामि ते शीतजले सुखप्रदे सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते

Saludo a Ti, purificadora aun de todo lo puro. Saludo a Ti, oh Diosa, dadora de dones, auspiciosa (Śivā). Me inclino ante Ti, cuyas aguas son frescas y otorgan alivio; oh la mejor de los ríos, removedora de pecados, maravillosamente adornada.

Verse 27

अनेकभूतौघसुसेविताङ्गे गन्धर्वयक्षोरगपाविताङ्गे । महागजौघैर्महिषैर्वराहैरापीयसे तोयमहोर्मिमाले

Oh tú, cuyo cuerpo es bien servido por multitudes de seres, cuya forma es santificada por Gandharvas, Yakṣas y Nāgas. Grandes manadas de elefantes, búfalos y jabalíes beben tus aguas; maravillosa en verdad es tu guirnalda de olas.

Verse 28

नमामि ते सर्ववरे सुखप्रदे विमोचयास्मानघपाशबद्धान्

Me inclino ante Ti, oh dadora de toda bendición, otorgadora de bienestar. Libéranos a nosotros, atados por los lazos del pecado.

Verse 29

भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या यावत्तवाम्भो नहि संश्रयन्ति । स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्चेत्तद्देवि दद्यात्परमं पदं तु

Los mortales vagan por los infiernos mientras no se refugien en tus aguas. Si se toca tu agua—acariciada por los rayos de la Luna y del Sol—entonces, oh Diosa, concede en verdad el estado supremo.

Verse 30

अनेकसंसारभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्त्रे द्वन्द्वैरनेकैरभिसंवृतानाम्

Para quienes son atormentados por los muchos temores de la existencia mundana, para quienes están envueltos por innumerables pecados—Tú eres el refugio, oh de rostro de loto, para quienes están cercados por muchas parejas de opuestos.

Verse 31

नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि

Aun los ríos quedan purificados e inmaculados al llegar a ti, oh Diosa; de ello no hay duda. Concedes intrepidez a los afligidos por el dolor, y eres venerada por muchos virtuosos y sabios.

Verse 32

विण्मूत्रदेहाश्च निमग्नदेहा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महाबलध्वस्ततरङ्गभङ्गं जलं न यावत्तव संस्पृशन्ति

Los mortales, de cuerpo impuro y hundidos en la degradación, vagan por los infiernos mientras no toquen tu agua, cuyas crestas de olas se quiebran por su gran fuerza.

Verse 33

म्लेच्छाः पुलिन्दास्त्वथ यातुधानाः पिबन्ति येऽंभस्तव देवि पुण्यम् । तेऽपि प्रमुच्यन्ति भयाच्च घोरात्किमत्र विप्रा भवपाशभीताः

Oh Diosa, incluso los mlecchas, los Pulindas y los yātudhānas—quienquiera que beba tu agua sagrada—queda libre del pavor terrible. ¿Qué maravilla, entonces, que los brāhmaṇas, temerosos de las ataduras del devenir mundano, sean aquí liberados?

Verse 34

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन्कलिनावसृष्टे । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

Cuando llega esta edad terrible, abatida por Kali, los lagos y los ríos decaen. Pero tú, oh Diosa, resplandeces, colmada de torrentes de agua, como la Gaṅgā celestial en la senda de las estrellas.

Verse 35

तव प्रासादाद्वरदे विशिष्टे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यास्याम मोक्षं तव सुप्रसादाद्वयं यथा त्वं कुरु नः प्रसादम्

Por tu gracia, oh excelso dador de dones, que vivamos y guardemos rectamente este tiempo que nos ha sido dado; y por tu gran favor alcancemos la liberación. Por ello, concédenos tu benévola bendición.

Verse 36

त्वामाश्रिता ये शरणं गताश्च गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रान् । त्वत्पालिता यावदिमं सुघोरं कालं त्वनावृष्टिहतं क्षिपामः

Quienes se acogen a Ti y buscan amparo—Tú misma eres su único refugio, como madre y como padre para sus hijos. Protegidos por Ti, que atravesemos este tiempo sumamente terrible, herido por la falta de lluvia.

Verse 37

एवं स्तुता तदा देवी नर्मदा सरितां वरा । प्रत्यक्षा सा परा मूर्तिर्ब्राह्मणानां युधिष्ठिर

Así alabada, la Diosa Narmadā—la mejor entre los ríos—se manifestó como aquella forma suprema y visible ante los brāhmaṇas, oh Yudhiṣṭhira.

Verse 38

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पठन्ति ये स्तोत्रमिदं नरेन्द्र शृण्वन्ति भक्त्या परया प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताङ्गाः

Dijo Śrī Mārkaṇḍeya: Oh rey, los serenos que recitan este himno o lo escuchan con devoción suprema van a Rudra, llevados en un carro uncido a un toro, con el cuerpo adornado con vestiduras divinas.

Verse 39

ये स्तोत्रमेतत्सततं जपन्ति स्नात्वा च तोयेन तु नर्मदायाः । तेभ्योऽन्तकाले सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति

Quienes repiten constantemente este himno y se bañan con el agua de Narmadā—en la hora de la muerte, esta mejor de las riberas les concede pronto un destino puro y santificado.

Verse 40

प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवेन्द्रम् । देहक्षयं स्वे सलिले ददाति समाश्रयं तस्य महानुभाव

Ya sea al levantarse por la mañana o aun estando recostado, quien cada día proclame este rey de los himnos—al consumarse el cuerpo, la magnánima (Narmadā) le concede refugio en sus propias aguas.

Verse 41

पापैर्विमुक्ता दिवि मोदमानाः सम्भोगिनश्चैव तु नान्यथा च

Liberados de los pecados, se regocijan en el cielo, gozando de deleites divinos; en verdad, no es de otro modo.

Verse 42

प्रसन्ना नर्मदा देवी स्तोत्रेणानेन भारत । जलेनाप्यायितान् विप्रान् दक्षिणापथवाहिनी

Oh Bhārata, la Diosa Narmadā, complacida con este himno—la que fluye por la senda del sur—nutrió y reanimó a los brāhmaṇas con sus aguas.

Verse 43

अमृतत्वं तु वो दद्मि योगिभिर्यन्न गम्यते । दुर्लभं यत्सुरैः सर्वैर्मत्प्रसादाल्लभिष्यथ

«Os concedo la inmortalidad—algo inalcanzable incluso para los yoguis y raro aun para todos los dioses. Sólo por mi gracia la obtendréis.»

Verse 44

इति ते ब्राह्मणा राजंल्लब्धा वरमनुत्तमम् । गमिष्यन्तः प्रीतचित्ता ददृशुश्चित्रमद्भुतम्

Así, oh Rey, aquellos brāhmaṇas—habiendo recibido el don insuperable—partieron con el corazón gozoso y contemplaron un prodigio maravilloso.

Verse 45

श्रीमार्कण्डेय उवाच । दृष्टास्तैः पुरुषाः पार्थ नर्मदातटसंस्थिताः । स्नानदेवार्चनासक्ताः पञ्च एव महाबलाः

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: «Oh Pārtha, vieron a cinco hombres poderosos, apostados en la ribera del Narmadā, entregados al baño ritual y a la adoración de la deidad.»

Verse 46

ते दृष्टा ब्राह्मणैः सर्वैर्वेदवेदाङ्गपारगैः । संपृष्टास्तैर्महाराज यथा तदवधारय

Vistos por todos aquellos brāhmanes, versados en los Vedas y en sus auxiliares, fueron por ellos interrogados. Oh gran Rey, compréndelo tal como lo expongo.

Verse 47

विप्रा ऊचुः । वनान्ते स्त्रीयुगं दृष्ट्वा महारौद्रं भयावहम् । वृद्धाश्च पुरुषास्तत्र पाशहस्ता भयावहाः

Los brāhmanes dijeron: «En el confín del bosque vimos a dos mujeres, terribles en su fiereza y espantosas. Allí también había ancianos, temibles, con lazos en las manos».

Verse 48

दुर्धर्षा दुर्निरीक्ष्याश्च इतश्चेतश्च चञ्चलाः । व्याहरन्तः शुभां वाचं न तत्र गतिरस्ति वै

«Eran inconquistables y aun difíciles de mirar; se movían inquietas de aquí para allá. Aunque pronunciaban palabras agradables, en verdad no había allí salida alguna».

Verse 49

अपरस्परयोः सर्वे निरीक्षन्तः पुनःपुनः । तैस्तु यद्वचनं प्रोक्तं तत्सर्वं कथ्यतामिति

Todos se miraban unos a otros una y otra vez, y luego dijeron: «Cuéntese todo cuanto ellos dijeron».

Verse 50

अस्माकं पुरुषाः पञ्च तिष्ठन्ति तत्र सत्तमाः । ते प्रस्थाप्या महाभागाः सर्वथैव त्वरान्विताः

«Cinco de nuestros hombres, los mejores entre los dignos, están allí de pie. Que esos afortunados sean enviados, sin falta y con presteza».

Verse 51

अथ ते पुरुषाः पञ्च श्रुत्वा वाक्यमिदं शुभम् । परस्परं निरीक्षन्तो वदन्ति च पुनःपुनः

Entonces aquellos cinco hombres, al oír estas palabras auspiciosas, se miraron unos a otros y hablaron entre sí una y otra vez.

Verse 52

क्व ते कस्य कुतो याताः किमुक्तं तैर्भयावहैः

«¿Dónde están? ¿De quién son, y de dónde han venido? ¿Qué dijeron esos temibles?»

Verse 53

पुरुषा ऊचुः । तीर्थावगाहनं सर्वैः पूर्वदक्षिणपश्चिमैः । उत्तरैश्च कृतं भक्त्या न पापं तैर्व्यपोहितम्

Los hombres dijeron: «Todos nosotros—los del oriente, del sur, del occidente y del norte—nos hemos bañado con devoción en este tīrtha; y, sin embargo, nuestro pecado no ha sido apartado».

Verse 54

निष्पापाश्चाथ संजातास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे वह्निकालोपमा द्विजाः

«Y, sin embargo, por el poder de este mismo tīrtha, ellos quedaron sin pecado. Que lo oigan todos los ṛṣis—oh dos veces nacidos, resplandecientes como el Fuego y el Tiempo».

Verse 55

पातकानि च घोराणि यान्यचिन्त्यानि देहिनाम् । पापिष्ठेन तु चैकेन गुरुदारा निषेविता

«Hay pecados terribles, inconcebibles para los seres encarnados. Y un solo hombre, el más pecador, llegó incluso a mancillar a la esposa de su maestro».

Verse 56

हृतं चान्येन मित्रस्वं सुवर्णं च धनं तथा । ब्रह्महत्या महारौद्रा कृता चान्येन पातकम्

Uno robó los bienes de un amigo: oro y riquezas. Otro cometió el pecado terriblemente feroz de matar a un brāhmana.

Verse 57

सुरापानं तु चान्यस्य संजातं चाप्यकामतः । गोवध्या चाप्यकामेन कृता चैकेन पापिना

Otro cayó en el pecado de beber licor, aunque sin querer. Y un pecador, aun sin intención, cometió la muerte de una vaca.

Verse 58

अकामतोऽपि सर्वेषां पातकानि नराधिप । ब्राह्मणानां तु ते श्रुत्वा वाक्यं तद्विस्मयान्विताः

Oh rey, aun sin intención, los pecados alcanzan a todos. Pero al oír las palabras de los brāhmanas, quedaron colmados de asombro.

Verse 59

सद्य एव तदा जाताः पापिष्ठा गतकल्मषाः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन नर्मदायाः प्रभावतः

En ese mismo instante, los que antes eran los más pecadores quedaron libres de mancha, por el poder de este tīrtha, por el poder de la sagrada Narmadā.

Verse 60

न क्वचित्पातकानां तु प्रवेशश्चात्र जायते । एवं संचित्य ते सर्वे पापिष्ठाश्च परस्परम्

Aquí, los pecados no hallan entrada en absoluto. Así, aquellos hombres —antes hundidos en el pecado— se reunieron y hablaron entre sí.

Verse 61

चित्रभानुः स्मृतस्तैस्तु विचिन्त्य हृदये हरिम् । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तर्पिताः पितृदेवताः

Entonces recordaron a Citrabhānu; y, meditando a Hari en el corazón, se bañaron en las aguas sagradas de la Revā y ofrecieron tarpaṇa para la satisfacción de los Pitṛs y de las deidades.

Verse 62

नत्वा तु भास्करं देवं हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । प्रदक्षिणं तु तं भक्त्या ज्वलन्तं जातवेदसम्

Habiéndose postrado ante el dios Bhāskara y meditando a Janārdana en el corazón, circunvalaron con devoción a aquel Jātavedas resplandeciente, con reverente bhakti.

Verse 63

पतिताः पाण्डवश्रेष्ठ पापोद्विग्ना महीपते । सात्त्विकीं वासनां कृत्वा त्यक्त्वा रजस्तमस्तथा

Oh el mejor de los Pāṇḍavas, oh rey: aquellos que habían caído y eran afligidos por sus pecados, al cultivar una disposición sāttvika y desechar rajas y tamas, se hicieron aptos para una elevación espiritual superior.

Verse 64

हतं तैः पावके सर्वं रेवाया उत्तरे तटे । विमानस्थास्तदा दृष्टा ब्राह्मणैस्ते युधिष्ठिर

Oh Yudhiṣṭhira: en la ribera septentrional de la Revā, todo fue consumido por el fuego a causa de ellos; y entonces los brāhmaṇas los vieron, sentados en celestiales vimānas.

Verse 65

आश्चर्यमतुलं दृष्टमृषिभिर्नर्मदातटे । तदाप्रभृति ते सर्वे रागद्वेषविवर्जिताः

En la ribera de la Narmadā, los ṛṣis contemplaron una maravilla incomparable; desde entonces, todos ellos quedaron libres de apego y aversión (rāga y dveṣa).

Verse 66

रवितीर्थं द्विजा हृष्टाः सेवन्ते मोक्षकाङ्क्षया । तीर्थस्यास्य च यत्पुण्यं तच्छृणुष्व नराधिप

Los brāhmanes, llenos de gozo, acuden a Ravitīrtha con anhelo de liberación. Oh rey, escucha ahora el mérito propio de este sagrado vado.

Verse 67

पीडितो वृद्धभावेन भक्त्या प्रीतो नरेश्वर । उद्देशं कथयिष्यामि द्विक्रोशाभ्यन्तरे स्थितः

Oh rey, aunque me aflige la vejez, me complace tu devoción. Te describiré el lugar, situado dentro de un circuito de dos krośas.

Verse 68

कुरुक्षेत्रं यथा पुण्यं रवितीर्थं श्रुतं मया । ईश्वरेण पुरा ख्यातं षण्मुखस्य नराधिप

Así como Kurukṣetra es sagrado, así he oído que lo es Ravitīrtha. Oh rey, en tiempos antiguos Īśvara lo proclamó a Ṣaṇmukha (Skanda).

Verse 69

श्रुतं रुद्राच्च तैः सर्वैरहं तत्र समीपगः ईश्वर उवाच । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते ये व्रजन्ति षडानन । रवितीर्थे कुरुक्षेत्रे तुल्यमेतत्फलं लभेत्

Y esto lo oyeron todos ellos de Rudra, mientras yo estaba allí cerca. Īśvara dijo: «Oh Ṣaḍānana, cuando sobreviene un eclipse solar, quienes van a Ravitīrtha obtienen el mismo fruto que en Kurukṣetra».

Verse 70

स्नाने दाने तथा जप्ये होमे चैव विशेषतः । कुरुक्षेत्रे समं पुण्यं नात्र कार्या विचारणा

En el baño ritual, en la caridad, en la recitación y, sobre todo, en las ofrendas al fuego, el mérito aquí es igual al de Kurukṣetra; no hay que dudarlo.

Verse 71

ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रवितीर्थे विशेषेण रेवा पुण्यफलप्रदा

Sea en la aldea o en el bosque, la Narmadā es santa en todas partes; mas en Ravitīrtha, de modo especial, la Revā otorga el fruto del gran mérito.

Verse 72

षष्ठ्यां सूर्यदिने भक्त्या व्यतीपाते च वै धृतौ । संक्रान्तौ ग्रहणेऽमायां ये व्रजन्ति जितेन्द्रियाः

Los devotos dueños de sí, que con fe acuden en la sexta tithi, en el día del Sol, en Vyatīpāta y en Dhṛti, en Saṅkrānti, durante un eclipse y en la noche de amāvasyā, reciben un mérito excepcional.

Verse 73

कामक्रोधैर्विमुक्ताश्च रागद्वेषैस्तथैव च । उपोष्य परया भक्त्या देवस्याग्रे नराधिप

Libre de deseo y de ira, y asimismo de apego y aversión, debe uno ayunar con suprema devoción ante la presencia del Dios, oh rey.

Verse 74

रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपं देवस्य बोधयेत् । कथां वै वैष्णवीं पार्थ वेदाभ्यसनमेव च

Velando durante la noche, debe uno despertar (honrar) al Dios con una lámpara; y, oh hijo de Pṛthā, también dedicarse a la recitación sagrada vaiṣṇava y al estudio de los Vedas.

Verse 75

ऋग्वेदं वा यजुर्वेदं सामवेदमथर्वणम् । ऋचमेकां जपेद्यस्तु स वेदफलमाप्नुयात्

Sea el Ṛgveda, el Yajurveda, el Sāmaveda o el Atharvaveda: quien recita aunque sea una sola ṛc (estrofa védica) alcanza el fruto de los Vedas.

Verse 76

गायत्र्या च चतुर्वेदफलमाप्नोति मानवः । प्रभाते पूजयेद्विप्रानन्नदानहिरण्यतः

Por la recitación (japa) de la Gāyatrī, el ser humano alcanza el fruto de los cuatro Vedas. Al amanecer, debe honrar a los brāhmaṇas con ofrendas de alimento y oro.

Verse 77

भूमिदानेन वस्त्रेण अन्नदानेन शक्तितः । छत्रोपानहशय्यादिगृहदानेन पाण्डव

Con el don de tierra, de vestiduras y de alimento según la propia capacidad—y con la ofrenda de paraguas, calzado, lechos e incluso casas—oh Pāṇḍava, se obtiene gran mérito.

Verse 78

ग्रामधूर्वहदानेन गजकन्याहयेन च । विद्याशकटदानेन सर्वेषामभयं भवेत्

Al donar aldeas y bestias de carga, y también elefantes, sirvientas y caballos; y al ofrecer vehículos (carros) y los medios del saber—surge la intrepidez para todos.

Verse 79

शत्रुश्च मित्रतां याति विषं चैवामृतं भवेत् । ग्रहा भवन्ति सुप्रीताः प्रीतस्तस्य दिवाकरः

Aun el enemigo llega a la amistad, y el veneno mismo se vuelve como néctar. Los planetas se tornan sumamente propicios; el Sol, Divākara, se complace en él.

Verse 80

एतत्ते सर्वमाख्यातं रवितीर्थफलं नृप । ये शृण्वन्ति नरा भक्त्या रवितीर्थफलं शुभम्

Así te he declarado por completo, oh rey, el fruto de Ravitīrtha. Aquellos que escuchan con devoción este auspicioso relato del mérito de Ravitīrtha—

Verse 81

तेऽपि पापविनिर्मुक्ता रविलोके वसन्ति हि । गोदानेन च यत्पुण्यं यत्पुण्यं भृगुदर्शने

Ellos también, libres de pecados, moran en verdad en el mundo del Sol. Cualquier mérito que nace de donar una vaca, y cualquier mérito que nace de contemplar a Bhṛgu—

Verse 82

केदार उदकं पीत्वा तत्पुण्यं जायते नृणाम् । अब्दमश्वत्थसेवायां तिलपात्रप्रदो भवेत्

Al beber el agua en Kedāra, ese mismo mérito nace para los hombres. Y al servir al árbol aśvattha durante un año, uno llega a ser dador de un recipiente colmado de sésamo como ofrenda piadosa.

Verse 83

तत्फलं समवाप्नोति आदित्येश्वरकीर्तनात् । श्रुते यस्य प्रभावे न जायते यन्नृपात्मज

Oh príncipe, al alabar a Ādityeśvara se alcanza ciertamente ese mismo fruto. Al oír de su poder, ese resultado no queda sin manifestarse; sin falta se produce.

Verse 84

तत्सर्वं कथयिष्यामि भक्त्या तव महीपते । पापानि च प्रलीयन्ते भिन्नपात्रे यथा जलम्

Oh señor de la tierra, te lo relataré todo ello con devoción. Y los pecados se disuelven, como el agua en un recipiente agrietado que no puede retenerla.

Verse 85

तीर्थस्याभिमुखो नित्यं जायते नात्र संशयः । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं कथितं तव पाण्डव

Se vuelve siempre orientado hacia el tīrtha; de esto no hay duda. Oh Pāṇḍava, se te ha revelado un lugar de peregrinación más secreto que lo secreto.

Verse 86

पापिष्ठानां कृतघ्नानां स्वामिमित्रावघातिनाम् । तीर्थाख्यानं शुभं तेषां गोपितव्यं सदा बुधैः

De los más pecadores—los ingratos y los que traicionan a su señor o a sus amigos—los sabios deben mantener siempre oculto el auspicioso relato del tīrtha.