Adhyaya 190

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल सोमतीर्थमनुत्तमम् । चन्द्रहासेति विख्यातं सर्वदैवतपूजितम्

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: Entonces, oh protector de la tierra (rey), debe uno ir al incomparable Somatīrtha, célebre con el nombre de Candrahāsa, venerado por todos los dioses.

Verse 2

यत्र सिद्धिं परां प्राप्तः सोमो राजा सुरोत्तमः

Allí, el rey Soma—el mejor entre los dioses—alcanzó la perfección suprema.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धिमनुप्राप्तः सोमो राजा जगत्पतिः । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व ममानघ

Yudhiṣṭhira dijo: ¿Cómo alcanzó el rey Soma, señor del mundo, esa perfección? Deseo oírlo todo; cuéntamelo, oh impecable.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । पुरा शप्तो मुनीन्द्रेण दक्षेण किल भारत । असेवनाद्धि दाराणां क्षयरोगी भविष्यसि

Dijo Mārkaṇḍeya: Antaño, oh Bhārata, Soma fue en verdad maldecido por el gran sabio Dakṣa: «Porque no te unes debidamente a tus esposas, caerás en la tisis, la enfermedad del desgaste».

Verse 5

उद्वाहितानां पत्नीनां ये न कुर्वन्ति सेवनम् । या निष्ठा जायते तेषां तां शृणुष्व नरोत्तम

Quienes no atienden debidamente a sus esposas legítimas—escucha de mí, oh el mejor de los hombres, cuál es el resultado firme que para ellos se produce.

Verse 6

ऋतुकाले तु नारीणां सेवनाज्जायते सुतः । सुतात्स्वर्गश्च मोक्षश्च हीत्येवं श्रुतिनोदना

En el tiempo debido de la mujer, de la unión nace un hijo; y por medio del hijo se alcanza el cielo e incluso la liberación: tal es la exhortación de la sagrada tradición.

Verse 7

तत्कालोचितधर्मेण ये न सेवन्ति तां नराः । तेषां ब्रह्मघ्नजं पापं जायते नात्र संशयः

Los hombres que, contrariando el dharma propio de ese tiempo, no se acercan a ella, incurren en un pecado semejante al brahmahatyā (matar a un brahmán); de esto no hay duda.

Verse 8

तेन पापेन घोरेण वेष्टतो रौरवे पतेत् । तस्य तद्रुधिरं पापाः पिबन्ते कालमीप्सितम्

Enredado por ese terrible pecado, cae en el infierno llamado Raurava; allí los malvados beben su propia sangre durante el tiempo que le ha sido asignado.

Verse 9

ततोऽवतीर्णकालेन यां यां योनिं प्रयास्यति । तस्यां तस्यां स दुष्टात्मा दुर्भगो जायते सदा

Cuando llega el tiempo del renacer, en cualquier vientre que entre, en ese mismo nacimiento nace siempre desdichado, pues su alma se ha corrompido.

Verse 10

नारीणां तु सदा कामो ह्यधिकः परिवर्तते । विशेषेण ऋतोः काले भिद्यते कामसायकैः

En las mujeres, el deseo se dice siempre más fuerte y recurrente; y, especialmente en el tiempo de la fertilidad, se agita, como si fuera herido por las flechas del amor.

Verse 11

परिभूता हि सा भर्त्रा ध्यायतेऽन्यं पतिं ततः । तस्याः पुत्रः समुत्पन्नो ह्यटते कुलमुत्तमम्

Si ella es ultrajada por su esposo, entonces comienza a pensar en otro hombre como marido; y el hijo nacido de ese estado trae deshonra y turbación a un linaje por lo demás noble.

Verse 12

स्वर्गस्थास्तेन पितरः पूर्वं जाता महीपते । पतन्ति जातमात्रेण कुलटस्तेन चोच्यते

Oh rey, por causa de él, los antepasados que antes habían alcanzado el cielo caen en el mismo instante en que nace tal niño; por eso se le llama ‘kulaṭa’, corruptor del linaje.

Verse 13

तेन कर्मविपाकेन क्षयरोगी शशी ह्यभूत् । त्यक्त्वा लोकं सुरेन्द्राणां मर्त्यलोकमुपागतः

Por la maduración de ese karma, Śaśī quedó afligido de tisis; abandonando el mundo de los señores de los dioses, descendió al reino de los mortales.

Verse 14

तत्र तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च । भ्रमित्वा नर्मदां प्राप्तः सर्वपापप्रणाशिनीम्

Allí vagó por muchos vados sagrados y santuarios santos; y al fin llegó a la Narmadā, destructora de todos los pecados.

Verse 15

उपवासस्तु दानानि व्रतानि नियमाश्च ये । चचार द्वादशाब्दानि ततो मुक्तः स किल्बिषैः

Emprendió ayunos, dádivas de caridad, votos y disciplinas; practicándolos durante doce años, quedó entonces libre de sus pecados.

Verse 16

स्थापयित्वा महादेवं सर्वपातकनाशनम् । जगाम प्रभया पूर्णः सोमलोकमनुत्तमम्

Habiendo instalado a Mahādeva, el destructor de todos los pecados, él—colmado de resplandor—partió al insuperable mundo de Soma (la Luna).

Verse 17

येनैव स्थापितो देवः पूज्यते वर्षसंख्यया । तावद्युगसहस्राणि तस्य लोकं समश्नुते

Por tantos años como el dios que él instaló sea venerado, por esos mismos miles de yugas él alcanza y goza el mundo de ese dios.

Verse 18

तेन देवान् विधानोक्तान् स्थापयन्ति नरा भुवि । अक्षयं चाव्ययं यस्मात्फलं भवति नान्यथा

Por ello los hombres en la tierra instalan a las deidades conforme a las ordenanzas de las Escrituras, pues el fruto que de ello nace es imperecedero e infalible, y no de otro modo.

Verse 19

सोमतीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्देवमीश्वरम् । जायते स नरो भूत्वा सोमवित्प्रियदर्शनः

Quien se baña en Soma-tīrtha y venera al Señor Īśvara renace como hombre conocedor de Soma y de aspecto grato a la vista.

Verse 20

चन्द्रप्रभासे यो गत्वा स्नानं विधिवदाचरेत् । व्याधिना नाभिभूतः स्यात्क्षयरोगेण वा युतः

Quien va a Candraprabhāsa y realiza el baño conforme al rito debido no será dominado por enfermedad alguna, ni padecerá tisis (kṣaya-roga).

Verse 21

चन्द्रहास्ये नरः स्नात्वा द्वादश्यां तु नरेश्वर । चतुर्दश्यामुपोष्यैव क्षीरस्य जुहुयाच्चरुम्

Oh rey, tras bañarse un hombre en Candrahāsya en el duodécimo día lunar y ayunar en el decimocuarto, debe ofrecer en el fuego una oblación de caru, arroz cocido en leche.

Verse 22

मन्त्रैः पञ्चभिरीशानं पुरुषस्त्र्यम्बकं यजेत् । हविःशेषं स्वयं प्राश्य चन्द्रहास्येशमीक्षयेत्

Con cinco mantras debe adorarse a Īśāna—Puruṣa, el Señor de tres ojos; luego, tras consumir uno mismo el resto de la ofrenda, debe contemplarse a Candrahāsyeśa, el Señor de Candrahāsya.

Verse 23

अनेन विधिना राजंस्तुष्टो देवो महेश्वरः । विधिना तीर्थयोगेन क्षयरोगाद्विमुच्यते

Oh rey, por este procedimiento el gran Dios Maheśvara queda complacido; y, mediante esta unión ritual con el tīrtha, uno se libera de la consunción (kṣaya-roga).

Verse 24

सप्तभिः सोमवारैर्यः स्नानं तत्र समाचरेत् । स वै कर्णकृताद्रोगान्मुच्यते पूजयञ्छिवम्

Quien se bañe allí durante siete lunes queda libre de las dolencias nacidas del oído, mientras rinde culto a Śiva.

Verse 25

अक्षिरोगस्तथा राजंश्चन्द्रहास्ये विनश्यति । चन्द्रहास्ये तु यो गत्वा ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः । स्नानं समाचरेद्भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

Así también, oh rey, la enfermedad de los ojos se destruye en Candrahāsya. Y quien vaya a Candrahāsya y, durante un eclipse de la Luna o del Sol, se bañe con devoción, queda liberado de todos los pecados.

Verse 26

तत्र स्नानं च दानं च चन्द्रहास्ये शुभशुभम् । कृतं नृपवरश्रेष्ठ सर्वं भवति चाक्षयम्

Oh el mejor de los reyes, en Candrahāsya, todo cuanto se hace—sea auspicioso o inauspicioso—mediante el baño y la caridad allí se vuelve por completo inagotable en su fruto.

Verse 27

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । चन्द्रहास्ये तु ये स्नात्वा पश्यन्ति ग्रहणं नराः

Dichosos son ellos, magnánimos: su nacimiento está verdaderamente bien vivido; aquellos hombres que, tras bañarse en Candrahāsya, contemplan el eclipse.

Verse 28

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । स्नानमात्रात्तु राजेन्द्र तत्र तीर्थे प्रणश्यति

Oh señor de los reyes, cualquier pecado cometido antaño—por palabra, por mente o por obra del cuerpo—perece allí, en ese tīrtha, con el solo baño.

Verse 29

बहवस्तन्न जानन्ति महामोहसमन्विताः । देहस्थ इव सर्वेषां परमात्मेव संस्थितम्

Muchos, dominados por gran ilusión, no lo conocen; aunque mora en todos, como si habitara en el cuerpo, cual el mismo Ser Supremo (Paramātman).

Verse 30

पश्चिमे सागरे गत्वा सोमतीर्थे तु यत्फलम् । तत्समग्रमवाप्नोति चन्द्रहास्ये न संशयः

Cualquier fruto que se obtiene yendo al océano occidental y al Soma-tīrtha, ese fruto entero se alcanza en Candrahāsya, sin duda.

Verse 31

संक्रान्तौ च व्यतीपाते विषुवे चायने तथा । चन्द्रहास्ये नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

En Saṅkrānti, en Vyatīpāta, en el equinoccio y asimismo en el solsticio, quien se baña en Candrahāsya queda liberado de todos los pecados.

Verse 32

ते मूढास्ते दुराचारास्तेषां जन्म निरर्थकम् । चन्द्रहास्यं न जानन्ति नर्मदायां व्यवस्थितम्

Necios son, de mala conducta; su nacimiento es inútil: aquellos que no conocen Candrahāsya, establecido en la Narmadā.

Verse 33

चन्द्रहास्ये तु यः कश्चित्संन्यासं कुरुते नृप । अनिवर्तिका गतिस्तस्य सोमलोकात्कदाचन

Oh rey, quienquiera que asuma la renuncia (saṃnyāsa) en Candrahāsya, su destino se vuelve irreversible; jamás regresa del mundo de Soma.

Verse 190

अध्याय

Capítulo (marcador).