Home›Shiva Purana›Rudra Samhita›Yuddha Khanda›Adhyaya 46›Shloka 36
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 36

गिलासुर-आक्रमणम् तथा शिवसैन्य-समाह्वानम् — The Assault of Gila and Śiva’s Mobilization

Devanagari script

रणस्था सा देवी चरणयुगलालंकृतमही स्तुता देवैस्सर्वैस्मदनु भगवान् प्रेरितमतिः । क्षुधार्ता तत्सैन्यं दितिजनिसृतं तच्च रुधिरं पपौ सात्युष्णं तद्रणशिरसि सृक्कर्दममलम्

Transliteration

raṇasthā sā devī caraṇayugalālaṃkṛtamahī stutā devaissarvaismadanu bhagavān preritamatiḥ | kṣudhārtā tatsainyaṃ ditijanisṛtaṃ tacca rudhiraṃ papau sātyuṣṇaṃ tadraṇaśirasi sṛkkardamamalam

Translation

En medio del combate, aquella Diosa—cuyos dos pies engalanaban la tierra—fue alabada por todos los dioses. Entonces su determinación, impulsada por el Señor, se hizo firme. Afligida por el hambre, bebió el ejército surgido de los Daityas y bebió también su sangre—ardiente—de modo que en el campo de batalla su boca quedó manchada con una huella de gore, como barro.

Word by Word
रणस्थाstanding in battle
रणस्था:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरण (प्रातिपदिक) + स्था (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्था धातोः)
Formतत्पुरुषसमास (locative sense: ‘रणे स्थिता’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (देवी)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चरणयुगलालंकृतमहीshe whose earth was adorned by (her) pair of feet
चरणयुगलालंकृतमही:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक) + युगल (प्रातिपदिक) + अलंकृत (कृदन्त; अलं√कृ क्त) + मही (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमास (determinative: ‘चरणयुगलेन अलंकृता मही’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी-विशेषणम्
स्तुताpraised
स्तुता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी-विशेषणम्
देवैःby the gods
देवैः:
Karaṇa/Agent (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन (plural)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘देवैः’ इति विशेषणम्
मदनुafter me
मदनु:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अनु (अव्यय)
Formअव्ययीभावसमास/अव्ययप्रयोगः (adverbial: ‘माम् अनु’ = after me)
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रेरितमतिःwhose mind was impelled
प्रेरितमतिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रेरित (कृदन्त; प्र√ईर्/ईर् णिच् क्त) + मति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative: ‘प्रेरिता मतिः यस्य’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भगवान्’ इति विशेषणम्
क्षुधा-आर्ताafflicted by hunger
क्षुधा-आर्ता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक) + आर्त (कृदन्त; ऋ धातोः क्त)
Formतत्पुरुषसमास (cause: ‘क्षुधया आर्ता’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी-विशेषणम्
तत्-सैन्यम्that army
तत्-सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative: ‘तस्य सैन्यम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दिति-जनिसृतम्issued from the sons of Diti (Daityas)
दिति-जनिसृतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिति (प्रातिपदिक) + जनि (प्रातिपदिक) + सृत (कृदन्त; सृ धातोः क्त)
Formतत्पुरुषसमास (determinative: ‘दितेः जनिभ्यः सृतम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सैन्यम्’ इति विशेषणम्
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘रुधिरम्’ इति विशेषणम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पपौdrank
पपौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
स-अति-उष्णम्very hot
स-अति-उष्णम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + अति (अव्यय) + उष्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास/अव्ययपूर्वपद-विशेषण (intensifier: ‘अत्युष्ण’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘रुधिरम्’ इति विशेषणम्
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन; ‘सृक्कर्दममलम्’ इति विशेषणस्य सम्बन्धः
रणशिरसिon the battlefield-head/top
रणशिरसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सृक्-कर्दम-अमलम्the cheek-mire (blood-mud), impure mass
सृक्-कर्दम-अमलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसृक् (प्रातिपदिक) + कर्दम (प्रातिपदिक) + अमल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative: ‘सृकां कर्दमः’ + ‘अमलः’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘रुधिरम्’ इत्यस्य विशेषण/अपपद-भावः (blood as cheek-mire)
Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Characters & Entities
S
Shiva
D
Devi
D
Devas
D
Daityas

FAQs

It portrays Śakti as the Lord’s power in action: even fierce cosmic dissolution is ultimately guided by Bhagavān (Śiva). The verse emphasizes that divine will (prerita-matiḥ) governs victory over demonic forces, pointing to Shaiva Siddhānta’s view of Pati (Śiva) as the supreme controller and Śakti as His operative grace.

The narrative shows Saguna Śiva as the personal Lord who directs events and empowers the Goddess; devotees worship the Liṅga as the stable, auspicious center of that same Lord who governs creation, protection, and dissolution. Remembering that the Goddess acts by Śiva’s impulse supports Liṅga-worship as devotion to the source behind all power.

A practical takeaway is to meditate on Śiva as the inner guide of one’s mind (matiḥ) and repeat the Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”—to align intention with divine order; this steadies the mind amid conflict, echoing the verse’s theme of resolve being directed by the Lord.

←Previous Verse
Next Verse→